شبکه های اجتماعی
ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
سلام کانال تلگرام
اینستاگرام
گروه: استان گیلان
ساعت: 20:11 منتشر شده در مورخ: 1399/03/16 شناسه خبر: 1615416
در نشست بررسی مسائل سیاسی ـ اجتماعی تاریخ گیلان مطرح شد

حکومتی که "میرزا کوچک" تأسیس کرد، جمهوری"گیلان" نیست بلکه جمهوری "ایران" است/ انگلیسی ها؛ مهم ترین عامل از بین رفتن نهضت جنگل

حکومتی که "میرزا کوچک" تأسیس کرد، جمهوری"گیلان" نیست بلکه جمهوری "ایران" است/ انگلیسی ها؛ مهم ترین عامل از بین رفتن نهضت جنگل
“میثم عبدالهی” محقق و پژوهشگر گیلانی با بیان اینکه جمهوری میرزا کوچک، جمهوری گیلان نیست و او جمهوری ایران را تأسیس کرد، گفت: عنوانی مثل “جمهوری گیلان” در هیچ سندی نداریم حتی بعد از کودتای برکناری “میرزا” حرفی از “جمهوری گیلان” نیست و همه می گویند “جمهوری ایران” و از ابتدا هم قصدشان هم رفتن به تهران بود.

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از 8دی، صد سال از ۱۶ خرداد ۱۲۹۹ روزی که “میرزا کوچک خان جنگلی” در ادامه مبارزات خود در شهر رشت حکومت جمهوری اعلام کرد، می گذرد.

به همین مناسبت نشست بررسی مسائل سیاسی ـ اجتماعی تاریخ گیلان با حضور میثم عبدالهی محقق و پژوهشگر گیلانی در تحریریه ۸دی برگزار شد.

مشروح این گفتگو در ادامه می آید:

میثم عبداللهی، محقق و پژوهشگر نهضت جنگل و طلبه حوزه علمیه قم با اشاره به شخصیت میرزا کوچک خان جنگلی، اظهار کرد: میرزاکوچک شخصیتی روحانی و اصالتا رشتی است، خانه او در محله استادسرای رشت، دارای شخصیت متدین، عالم و ساکن رشت بود؛ او در حوزه های رشت و مدتی نیز در تهران درس خوانده و اینکه آیا در نجف هم درسی خوانده یا خیر هنوز دارای شبهه است.

وی با بیان اینکه میرزا کوچک شخصیت برانگیخته از حوزه بود که در زمان انقلاب مشروطه حدود ۲۸ سال سن داشت گفت: طبق نوشته ابراهیم فخرایی در مورد سردار جنگل، او به مقداری درس خوانده که قاعدتاً توان مجتهد یا حداقل امام جماعت شدن را داشته باشد.

این محقق و پژوهشگر گیلانی ادامه داد: زمانی که مشروطه آغاز شد میرزا کوچک در مدرسه جامع رشت همراه دوستانش تشکیلات سیاسی انجمن روحانیون ایران را تشکیل داد؛ انجمن روحانیون در رشت به دست میرزا و دوستانش تأسیس و برای هرکدام کارت عضویت صادر شد، طبق اطلاعات همه روحانی بودند و در کارت میرزا هم شغل او را از سلسله ی طلاب و رشتی الاصل نوشته شده است.

عبدالهی با اشاره به اینکه میرزا کوچک در قالب هیچ کدام از انجمن هایی که در عصر مشروطه در رشت و برخی دیگر در تهران بوده فعالیتی نداشته است، افزود: ۳۰ انجمن در رشت بود که میرزا در قالب هیچ کدام نبود و کل فعالیت سیاسی میرزا در قالب انجمن روحانیون ایران انجام شد که همه تشکیلات اسلامی و با افراد معمم یعنی با لباس روحانیت بود.

وی در رابطه با شبهات استفاده‌ زیاد میرزا کوچک از استخاره، بیان کرد: این شبهه وجود دارد که به استخاره علاقه داشت اما او هر زمان که با مشکلی مواجه می شد ابتدا از اطرافیان خود مشورت می‌گرفت و در آخرین مرحله استخاره می‌کرد؛ در واقع میرزا به شدت اهل مشورت با دوستان و اطرافیان بوده و بسیار به آنها اعتماد می کرده، همینطور جذابیت شخصیت میرزا کوچک برای یارانش را می‌توان گوش کردن به حرف دیگران و انتخاب بهترین گزینه دانست؛ از طرفی در هیچ منابعی از استبداد میرزا گفته نشده و بالعکس یاران نزدیکش از او ایراداتی می‌گرفتند و می‌گفتند که لازم نیست اینقدر از افراد با گرایشات مختلف مشاوره بگیرید.

پژوهشگر نهضت جنگل با اشاره به اینکه میرزا با این شرط که هیچ کار نامشروعی انجام نشود در فتح تهران حضور یافت و پس از مدتی به علت آشکار شدن جریانات ناسالم از آنها جدا می‌شود افزود: در فضایی که کل کشور در دست رهبران مشروطه ایران است و خود را محیی یا زنده کننده می نامند “میرزا” از آنها جدا شد و در حالت فقر در تهران زندگی می‌کند اما حاضر نمی شود حتی سرداران محیی را ببیند.

عبداللهی در رابطه به شروع نهضت جنگل خاطر نشان کرد: در سال ۱۲۹۴ شمسی مصادف با اول شوال ۱۳۳۳ قمری فضای مردم گیلان به گونه ای بود که تقریباً نهضت مشروطه رفته بود در واقع میتوان نهضت جنگل را از تبعات نهضت مشروطه دانست و باید گفت بدونِ فهم مشروطه، فهم نهضت جنگل هم امکان ندارد.

این محقق و پژوهشگر نهضت جنگل ادامه داد: در شرایطی که مشروطه به انحراف رفت و علما و روحانیون در بهت و حیرت انحراف آن به دست انگلیس بودند با شهادت بسیاری از علما به این نتیجه رسیدند که مشروطه بابد احیا شود؛ در همین فضا روس ‌های تزاری ایران و حتی رشت را با حمایت انگلیسی ها اشغال کردند و کشتارهای زیادی انجام دادند، در این شرایط دولت ایران هم اعلام بی طرفی کرد و گفت ما حرف زور روس ها را قبول داریم.

وی در ادامه تصریح کرد: کنسول روسیه در رشت اعلام کرد که حدود ۵۰ نفر از افراد مشروطه رشت به این دلیل که مخل منافع روس ها هستند باید تبعید شوند که یکی از اینها میرزا کوچک بود که قرار شد ۵سال در تهران زندگی کند؛ میرزاکوچک در این ۵ سال به راه چاره می اندیشید.

عبداللهی افزود: در شرایطی که انگلیسی ها و روس ها با هم متحد شدند و ایران را چاپیدند دولت ایران اعلام بی طرفی کرد، از طرفی نهضت جنگل در فضایی شروع شد که ایران توسط روس های تزاری و انگلیس ها اشغال شده و مشروطه به انحراف رفته بود؛ در این شرایط مهم ترین شعارها کسب استقلال گیلان و اعاده مشروطه بود که همین دونکته باعث شد نهضت جنگل در سال ۱۳۳۳قمری در روز عید فطر شروع شود.

 

 

“نهضت جنگل” طولانی‌ترین و مهمترین نهضت قبل از انقلاب است که منافع روس ها و انگلیس ها را به خطر انداخت

عبداللهی نهضت جنگل را با سابقه ۶ . ۷ ساله  طولانی‌ترین و مهمترین نهضت دانست که منافع روس ها و انگلیس ها را به خطر می‌انداخت و ادامه داد: در انقلاب روسیه، حکومت پادشاهی مطلقه تزاری ساقط و جمهوری سوسیالیستی کمونیستی شوروی به کار می آید که لنین رهبر آن‌ها بوده و کسی بوده که در رشت و با میرزا کریم خان رشتی ارتباط داشت، پس از حدود ۳سال به تسلط بر حکومت خود رسیدند، در این چند سال با سلطنت طلبها و ژنرال های سلطنت طلب درگیری داشتند و اولین بار اسم آذربایجان را برای برای خود بر میدارند و یک جمهوری لیبرالیستی برای خود تهیه میکنند؛ بعد از اینکه مارکسیسم ‌ها به قوام میرسند شروع به یکدست کردن منطقه قفقاز و کشور های کوچک می کنند.

پژوهشگر نهضت جنگل ادامه‌ داد: میرزا کوچک با بلشوییک ‌ها نه سابقه فکری بلکه سبقه رفاقتی از زمان مشروطه داشت، استالین و خیلی از شخصیت های دیگر مخفیانه به رشت آمده و در قضایای رشت حضور داشت که میرزاکوچک هم آن‌ها را می‌شناخت.

عبداللهی با بیان اینکه نهضت میرزا یک نهضت ۷ساله بود که هر کدام برهه هایی دارد خاطر نشان کرد: میرزا در دوره ای برگشت که رهبری نهضت به دست علما بوده و اسم نهضت جنگل، در سربرگ ها هیئت اتحاد اسلام بود.

وی افزود: در این برهه انگلیسی ها به ایران می آیند و رشت را اشغال کردند، ۲سال درگیری بین نهضت جنگل و انگلیسی ها رخ داد و با وجود مقاومت بسیار نهضت جنگل بسیاری هم شهید دادند. انگلیسی‌ها داخل شهر و نیروهای نهضت در خارج شهر بودند و نیروهای جنگلی به طور دائم به این‌ها حمله می‌کردند؛ آن‌ها در نهایت می خواستند میرزا را سر به نیست کنند و به چاه های نفت باکو هم برسند که به منافع خوبی هم رسیدند.

“میرزا” مهم ترین انقلابی شیعه در گیلان

این پژوهشگر نهضت جنگل با بیان اینکه “میرزا” مهم ترین انقلابی شیعه در گیلان محسوب میشد گفت: امام خمینی هم با این که در آن زمان نوجوان بوده دوست داشت به گیلان بیاید و به گروه میرزا بپیوندند اما برادر بزرگش اجازه ندادند لیکن کمک های مردمی جمع می‌کردند و به جبهه شمال می فرستادند حتی شعر هایی هم در راستای کمک کردن به این جبهه سرودند.

عبدالهی با بیان اینکه شخصیت میرزاکوچک در اذهان مردم مانند شخصیت کنونی سید حسن نصرالله به عنوان یک نیروی انقلابی ناب در خط مقدم مبارزه با اسرائیل است ادامه داد: میرزا کوچک در نزد مردم یک نیروی انقلابی، مسلمان، دو آتیشه، روحانی و شیعه بود که در خط مقدم مقابله با انگلیس ها و روس‌ها حضور داشت.

عبدالهی با اشاره به اینکه میرزا حکومت ایران و شاه ایران را به رسمیت می شناسد ولی دل پری از حکومت قاجار دارد افزود: میرزا به این نتیجه می رسد که باید برای تغییر قاجار فکری کند چون این حکومت اولا فاسد و ضعیف است، دوما منافع انگلیس را دنبال می کند و مهم ترینش این که در این برهه ایران پیشرفت نداشته و استقلال ایران تأمین نمی‌شده و این مسئله باعث می‌شود میرزا به فکر تأسیس حکومت جدید باشد.

 

 

“میرزا” بعد از ۱۵سال تلاش و تجربه به این نتیجه رسید حکومت جمهوری بهترین راه برای نجات ایران است

وی با تاکید بر اینکه این جمهوری را می‌توان ثمره تجربه های میرزا از اول مشروطه دانست ادامه داد: میرزاکوچک به این نتیجه رسیده بود که بهترین حکومت جمهوری است و حکومت شاهنشاهی دیگر پاسخ نخواهد داشت، او همه حکومت ها را دیده و خودش در ۱۵ سال تلاش سیاسی با تجربه های تلخ و شیرین قبل و بعد از مشروطه به این نتیجه رسیده که بهترین راه برای نجات ایران حکومت جمهوری است.

این پژوهشگر نهضت جنگل با اشاره به سخن رهبر انقلاب که فرمودند نهضت میرزا یک واحد مینیاتوری از نظام اسلامی و جمهوری اسلامی در رشت بوده است گفت: نهضت جنگل عقبه ای برای انقلاب اسلامی و نهضت امام خمینی و اکثر نهضت های تاریخ معاصر مثل ملی شدن نفت است.

عبدالهی مهم ترین اقدامات میرزا در جمهوری خود را از بین بردن افراد ناسالم و کسانی که از لحاظ فکری دچار فساد هستند دانست و افزود: مثل احسان الله خان که یک شخصیت نفوذی و بهایی بوده و برای خدمت به انگلیس آمده بود که جاسوس بوده و اعدام شد.

این پژوهشگر نهضت جنگل در ادامه میرزاکوچک و نهضت جنگل را یکی از عقبه های مهم انقلاب دانست و تصریح کرد: میرزا در بحث غله اجازه نداد که حتی یک غله از گیلان خارج شود، فساد را جمع کرد، بحث های ضد جاسوسی خوبی انجام داد و همچنین نیروی نظامی برای مازندران و اصغر آباد فرستاد.

 

حکومتی که میرزا کوچک تأسیس کرد، جمهوری گیلان نیست بلکه جمهوری ایران است

وی با بیان اینکه جمهوری میرزا کوچک، جمهوری گیلان نیست و او جمهوری ایران را تأسیس کرد، گفت: هدف تأسیس این جمهوری گرفتن تهران بود و عنوانی مثل “جمهوری گیلان” در هیچ سندی نداریم حتی بعد از کودتای برکناری “میرزا” حرفی از “جمهوری گیلان” نیست و همه می گویند “جمهوری ایران” و از ابتدا هم قصدشان هم رفتن به تهران بود.

عبدالهی به همراهی ۲ شخصیتی مازنی با میرزا اشاره کرد و گفت: دو تن که رئوس شعبه نهضت جنگل در مازندران بودند بخاطر یک سری از فعالیت های بهایی‌ها کل موفقیت های آن‌ها جمع شد و در این واقعه تأسف برانگیز و عجیب نتوانستند مازندران را حفظ کنند.

وی در رابطه با سرانجام نهضت جنگل با بیان اینکه خیلی ها در خلال وقایع نهضت به شهادت رسیدند ابراز کرد: حاج احمد کسمایی که مرد دوم اجرایی نهضت بود در سال ۱۳۲۷ قبل از اینکه انگلیسی ها وارد نهضت شوند جدا شد و با جداشدن او منطقه غرب از دست میرزا خارج شد و ضربه سنگینی به این نهضت وارد کرد.

انگلیسی ها؛ مهم ترین عامل از بین رفتن نهضت جنگل

عبداللهی در پاسخ به این سوال که آیا میتوان گفت نهضت جنگل قربانی توطئه وهابیت و بی تجربگی عوامل بوده یا خیر گفت: بله؛ مهم ترین عامل از بین رفتن نهضت انگلیسی ها هستند، کودتای ۱۲۹۹ را انجام دادند و بزرگترین مانع در مقابل خود و منافع خود و سلطنت رضاخان را میرزا می‌دانستند.

وی با اشاره به اینکه معروف است که گائوک آلمانی که همراه میرزا بوده مسلمان شده و نام ایرانی هوشنگ را برای خود انتخاب کرده است گفت: زمانی که رضا خان برای سرکوب نهضت وارد گیلان شد می بیند که فضای گیلان یک فضای قتلگاه است! در این برهه میرزا کوچک درفومنانت مستقر است و روس های شوروی با احمد شاه قول همکاری دادند و توافق می کنند که میرزاکوچک را بکشند.

 

 شوروی علیرغم ادعای نجات مردم ایران از نهضت جنگل حمایت نکرد

این پژوهشگر نهضت جنگل تصریح کرد: روس های شوروی علیرغم ادعای نجات مردم ایران از نهضت حمایت نکردند و آن را به رسمیت نشناختند که میرزاکوچک در این رابطه گفت: «شما با شعار های سوسیالیستی کاری کردید که لایق قشون انگلیسی ها است و کارتان فرقی با کار تزاری ها ندارد.

وی گفت: شوروی ها به این نتیجه می‌رسند که میرزا برای منافع آن ها خطر ایجاد می‌کند پس تصمیم به کودتا گرفتند که این کودتا شکست خورد، میرزا هم طی نامه ای اعلام می کند که هیچ کس حق ندارد با سربازان روس ها یا شوروی حتی صحبت کند و سربازان خود را حتی برای هم ‌کلام شدن با آن ‌ها توبیخ میکرد.

عبداللهی با اشاره به اینکه کل فضای گیلان پر از نیروهای سرکوب گر و خائن بود و میرزا تصمیم گرفت که نیروها را مرخص کند ابراز کرد: در نهایت حدود ۱۰۰نفر با وجود گفته میرزا از پیش او نرفتند.

وی در رابطه با نحوه شهادت میرزا کوچک با بیان اینکه میرزا و گائوک خواستند از بین جنگل های تالش و خلخال عبور کنند که به علت بهمن و برف بسیار زیاد موفق نمی شوند تا از منطقه عبور کنند گفت: سرانجام جسد آنها در روستای خانقاه پیدا و به سختی به روستا رسانده می شود که در این لحظه هنوز مختصر جانی داشتند اما توان حرکتی نداشتند.

عبدالهی در ادامه افزود: در پی خبر شهادت میرزا کوچک یکی از مزدوران به نام اسکستانی از خلخال با دستور بریدن سر میرزا آمد و سر او را برید که در نهایت این سر به رضاخان هدیه شد.

این پژوهشگر نهضت جنگل با بیان اینکه “تن” میرزاکوچک در همان روستا دفن می‌شود و “سر” در رشت و مدتی در انبار نفت می ماند بیان کرد: در این روزها فضا، فضای خفقان بود بسیاری از یاران “میرزا” را به شهادت رساندند و عده‌ای نیز اسیر شدند و هیچ کس جرأت اعتراض نداشت.

 

نباید به نهضت جنگل نگاه کاریکاتوری داشت

عبداللهی در پایان با بیان اینکه نهضت را باید درست و در جای خودش دید افزود: در همه اسناد از یک سال و نیم آخر جمهوری “میرزا کوچک” زیاد کارشده و کتاب های بسیاری هم نوشته شده است.

وی ادامه داد: نهضت جنگل یک نهضت پر فراز و نشیب بوده و اگر می‌خواهیم این نهضت را بشناسیم باید از سال ۱۲۹۴ تا ۱۳۰۰شمسی را درست ببینیم؛ اکثر کتاب های نوشته شده فقط قسمت آخر این نهضت را نوشتند و ممکن است اینطور به نظر بیاید که میرزا فقط با شوروی ها در ارتباط بوده است اما اگر نگاه کاریکاتوری نداشته باشیم می توانیم به عمق این نهضت پی ببریم.

انتهای پیام/

حکومتی که “میرزا کوچک” تأسیس کرد، جمهوری “گیلان” نیست بلکه جمهوری “ایران” است/ انگلیسی ها؛ مهم ترین عامل از بین رفتن نهضت جنگل
https://www.dana.ir/1615416
ارسال نظر
نظرات