شبکه های اجتماعی
ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
سلام کانال تلگرام
اینستاگرام
گروه: استان خراسان شمالی
ساعت: 11:30 منتشر شده در مورخ: 1399/12/26 شناسه خبر: 1717588

آیین "ملاقه زنی" درشب چهارشنبه سوری خراسان شمالی

آیین "ملاقه زنی" درشب چهارشنبه سوری خراسان شمالی
اهالی خراسان شمالی در شب "چهارشنبه‌سوری"، آخرین چهارشنبه سال‌از نیاکان خود آیینهای متنوعی را به یاد دارند که هنوز نیز اعتقاد زیادی برای به جای آوردن این سنت ها دارند.

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از پایگاه خبری شیروان، یکی از این سنت‌های قدیمی که هنوز در بیشتر شهرستانهای خراسان شمالی رایج است و نوجوانان و جوانان زیادی رغبت به اجرای آن دارند آیین "ملاقه‌زنی" است.

نوجوانان پسر در این روز با برسر کردن چادر و پوشاندن سر و صورت، ملاقه به دست به پشت در خانه‌ها رفته و با خواندن ترانه‌های محلی، آمدن بهار را نوید می‌دهند.

"خله‌خله خلتمه به، سوا گلیم یمرتمه به" با برابرهای فارسی "خاله خاله عیدی من را بده، فردا نیز می‌آیم تخم‌مرغی بده"، " خله‌خله خلته گلده، اینچنه کلچه گلده"، " خاله خاله عیدیم را بده، کیسه‌ای آمد کلوچه‌ای بگذار" از جمله ترانه‌هایی است که جوانان در آیین ملاقه‌زنی شب چهارشنبه‌سوری در پشت در خانه‌ها زمزمه می‌کنند.

نواهایی چون "چله چخته بهار گلده خربزه و خیار گلده"، "چله‌رفت و بهار آمد خربزه و خیار آمد" گویی تلنگر زنده شدن طبیعت و شادی آمدن عید نوروز را به همگان می‌دهند.

چهارشنبه سوری از دو کلمه چهارشنبه و سوری که همان "سور" فارسی به معانی "مهمانی، جشن و سرخ" است و به معنای چهارشنبه سرخ، مقدمه جدی شروع شدن جشن نوروز است.

برخی دیگر از آیین‌های چهارشنبه‌سوری که در مناطقی از استان خراسان شمالی مرسوم است بوته‌افروزی، فالگوشی، قاشق زنی، کوزه‌شکنی، فال کوزه، آتش چهارشنبه‌سوری، آجیل مشکل گشا و شال‌اندازی است.

آتش نزد ایرانیان نماد پاکی، روشنی، طراوت، سازندگی و تندرستی است، در غروب هنگام بوته‌هایی را روی هم می‌گذاشتند و خورشید که به تمامی پنهان می‌شد، آن را می‌افروختند و در بعضی نقاط ایران برای شگون، وسایل دور ریختنی خانه از قبیل پتو، لحاف و لباسهای کهنه را نیز می‌سوزانند.

آتش می‌توانست در بیابانها در رهگذرها و یا در پشت بام خانه افروخته و وقتی آتش شعله می‌کشید از رویش می‌پریدند و ترانه‌هایی که در همه آنها برکت، خواهش، سلامت و بارآوری و پاکیزگی بود خوانده می‌شد.

آتش چهارشنبه‌سوری را خاموش نمی‌کردند تا خودش خاکستر شود و سپس خاکسترش را که در نظرگاه آنان مقدس بود کسی جمع کرده و بی‌آنکه پشت سرش را بنگرد برسر نخستین چهار راه می‌ریخت و در بازگشت اهل خانه که می‌پرسیدند کیست؟

می‌گفت: "منم" - از کجا می‌آیی؟ "از عروسی"، - چه آورده‌ای؟، "تندرستی".

از نظر مسلمانان آتش نماد پاکی، از بین بردن بیماریها، زدودن سرما، بدی و پژمردگی از تن بوده و امروز هم رسم اسفند دود کردن و گرد خانه تاب دادن از این اعتقاد سرچشمه می‌گیرد.

شال‌اندازی نیز یکی دیگر از آداب چهارشنبه‌سوری بود، که پس از مراسم آتش افروزی جوانان به بام همسایگان و خویشان می‌رفتند و از روی روزنه‌ی بالای اتاق (روزنه بخاری) شال را به درون می‌انداختند، صاحب خانه می‌بایست هدیه‌ای در شال می‌گذاشت.

از دیگر مراسم چهارشنبه سوری فالگوش بود و آن بیشتر مخصوص کسانی بود که آرزویی داشتند، مانند دختران دم‌بخت یا زنان در آرزوی فرزند.

در خراسان شمالی هنوز بخش از آیینهای چهارشنبه‌سوری همچون بسیاری از نقاط ایران معمول است و کوچک و بزرگ در آخرین چهارشنبه سال برای دور کردن نحسی این آیین را گرامی می‌دارند.

این آیین به عنوان یک آیین ایرانی در میان همه اقوام ساکن این استان اعم از ترک، کرد، ترکمن و فارس رواج دارد و همه به انجام آن پایبندند.

در برخی از روستاهای این استان با افروختن آتش جوانان دور آن جمع شده و توپ آتش را به اطراف پرتاب می‌کنند.

ساکنان محلات قدیمی و روستانشین خراسان شمالی در این روز با گذشتن از روی آتش ترانه‌هایی از قبیل "سرخی تواز من زردی من از تو" را زمزمه و اعتقاد دارند که با پریدن از روی آتش بلا، درد، بیماری و نحسی از آنان تا آخرین چهارشنبه سال آینده از آنان دور می‌شود.

این اهالی همچنین با سوزاندن و دودکردن اسفند و کندر، افشاندن گلاب و مواد خوشبوکننده و سوزاندن خار و خاشاک و شاخه‌های خشک درختان در آخرین چهارشنبه، شب را به خوشی می‌گذرانند.

اما اکنون آن همه رسوم زیبا و بی‌خطر و ضرر چهارشنبه‌سوری به مناسبتی بدل شده که عده‌ای با صداهای گوشخراش ترقه و انفجارهای مهیب و هول‌انگیز تن مردم را می‌لرزانند.

خطرات و پیامدهای ناشی از استفاده از مواد محترقه در آیین چهارشنبه‌سوری موجب می‌شود، که هر سال تعدادی از جوانان، نوجوانان و بعضا کودکان دچار صدمات جبران‌ناپذیر شوند.

در گذشته جوانان و نوجوانان به روشن کردن آتش و پریدن از روی آن، زمزمه ترانه‌ها، فال گرفتن، اسفند دود کردن، پخش شیرنی و تنقلات بسنده می‌کردند اما متاسفانه امروز به یک سنت غلط تبدیل شده که مواد محترقه و بمب‌های دست ساز جایگزین آن شده است.

رفتارسازی برای چهارشنبه‌سوری بسته به تعامل مناسب بین سازمانها و ایجاد فرهنگ آن در بین مردم و بویژه جوانان امروزی است و باید مراقب بود که آن سنتهای زیبا و پرمعنی، به صحنه‌هایی سرشار از دلهره و ترس تغییر نکند که تنها افرادی به قصد سودجویی سلامت مردمان را هدف بگیرند.

انتهای پیام/

https://www.dana.ir/1717588
ارسال نظر
نظرات