شبکه های اجتماعی
ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
سلام کانال تلگرام
اینستاگرام
گروه: استان کردستان
ساعت: 12:55 منتشر شده در مورخ: 1400/02/12 شناسه خبر: 1730037
خشکسالی و پیامدهای بحرانی آن در غرب کشور؛

استفاده بی‌رویه از آب چاه‌ها؛ چالش جدی برای سفره‌های زیرزمینی/ چاه‌های غیرمجاز جان زمین را می‌گیرند

استفاده بی‌رویه از آب چاه‌ها؛ چالش جدی برای سفره‌های زیرزمینی/ چاه‌های غیرمجاز جان زمین را می‌گیرند
حفر چاه‌های غیرمجاز به چالش جدی برای سفره‌های آب زیر زمینی تبدیل شده است. به طوری که علاوه بر خشک شدن چاه‌ها، به سفره آب‌های زیرزمینی آسیب رسانده و زیان‌هایی را برای کشاورزان به وجود می‌آورد.

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از  کُردتودی، سفره‌های زیر زمینی آب که از منابع و ذخائر اصلی محسوب می شوند، در پی کاهش نزولات آسمانی و تغییرات جوی دستخوش بهره برداری بی رویه شده که از نتایج آن کاهش یافتن و پایین رفتن سطح آب‌های زیر زمینی است.

حدود دو دهه است که کشور گریبانگیر کم آبی شده هرچند که این مسئله دلایل متفاوتی دارد که عمدتا انسانی است و دست‌ اندازی به منابع آبی و خاکی و مدیریت آب، به بحران فعلی منجر شده است دست‌اندازی‌هایی که البته هنوز هم ادامه دارد همه این بحران‌ها موجب شده که هشدارهایی برای پایان آب و غیر قابل زندگی شدن ایران داده می‌شود.

خشکسالی های یک دهه اخیر و برداشت بیش از حد و بی رویه از آب چاه ها و سفره های زیر زمینی موجب شده تا دشت های کردستان خصوصا دشتهای دو شهرستان دهگلان و قروه در معرض پدیده فرونشست قرار گیرد و کارشناسان تاکید دارند که باید برداشت های بی رویه از منابع آب زیر زمینی برای جلوگیری از این فرونشست ها کنترل شود.

فرونشست زمین پدیده ای است که در اثر خالی شدن آب بافت های متراکم و لایه های زیرین سطح زمین رخ می دهد و در اثر آن سطح زمین به صورت تدریج و در برخی موارد به طور ناگهانی فرو می نشیند این در حالی است که در سال های اخیر به سبب تغییرات اقلیمی و تغییر عمده بارش از برف به باران، بسیاری از آبخوان های مناطق مختلف کشور نه تنها تغذیه نشده بلکه به سبب برداشت های بی رویه، با افت شدید آب مواجه شده اند.

کمبود آب و کاهش شدید سفره های زیر زمینی به خصوص دشت های قروه و دهگلان از چالش های بسیار جدی برای تامین آب کشاورزی و حتی آب شرب مردم است به طوری که اکثر روستا های شهرستان دهگلان در سنوات اخیر با کمبود آب شرب مواجه شده اند و روزی نیست که اعتراض مردم روستاهای دهگلان نسبت به کمبود و قطعی آب شرب به صورت هفتگی گزارش نشود.

باتوجه به کاهش آب سفر های زیر زمینی انتظار می رود همه مردم بخصوص کشاورزان در مصرف آب صرفی جویی در دستور کار خود قرار دهند زیرا آبی که در حال حاضر در بخش کشاورزی مصرف می‌شود حق همه مردم است و هر کسی به نوعی از این منابع سهم می‌برد به همین دلیل لازم است که این حوزه به خوبی ساماندهی شود و نباید برای مصرف بی رویه  آب در کشاورزی، آب شرب مردم هم به خطر بیفتد در حالیکه آب زیر زمینی منبعی ملی است.

وجود صدها حلقه چاه‌ غیر مجاز و استفاده بی رویه چاهها در دشت های شرقی استان کردستان به چالش جدی برای سفره‌های آب زیر زمینی تبدیل شده است به طوری که سالانه خسارات جبران ناپذیری را بر منابع آبی و سفره های زیرزمینی این دشت ها وارد می‌ کند که علاوه بر خشک شدن چاه‌ها به سفره آب‌های زیر زمینی آسیب می‌رساند و زیان‌هایی را برای کشاورزان به وجود می‌آورد..

چاه‌های غیر مجاز کشاورزی و مصرف بی رویه سالهاست که شیره از جان زمین مکیده‌اند تعلل در باور خطر و مهار آن در سالیان گذشته دشت های ممنوعه شرق کردستان "دهگلان ، قروه وچهار دولی" را در وضعیت بحرانی و قرمز قرار داده‌ است، هر چند که در سال‌های اخیر گام‌های موفقی در مقابله با بحران چاه‌ها برداشته شده اما همچنان تهدید به صورت کامل از بین نرفته است.

کارشناسان امر معتقدند که استحصال بی رویه از منابع آب زیر زمینی با حفر چاه های مجاز و غیر مجاز از جمله دلایلی است که باعث شده منابع آب زیر زمینی به شدت کاهش یابد و زمین در بسیاری نقاط فرو بنشیند.

افزایش بی‌رویه چاه‌های غیر مجاز و فعالیت آن موجب شده تا همین چند سال پیش سالانه سطح سفره‌های زیر زمینی استان بویژه در دشت های شرقی پایین‌تر رود این دشت ها هر چندین ساله به عنوان دشت های ممنوعه اعلام شده اما استفاده بی‌رویه از سفره ها ادامه یافته و دشت در معرض خطر تبدیل به دشت‌ ممنوعه و بحرانی قرار گرفته است.

هر چند سفره‌های آب زیر زمینی در دوره زمانی بسیار طولانی هزاران ساله شکل گرفته‌اند و زمانی که میزان چاه‌های عمیق افزایش می‌یابد این سرمایه‌ها بیشتر از دست می‌ رود و خطر فرونشست زمین را تهدید می ‌کند که برای پیشگیری از آن باید دست بکار شد.

فرونشست و شکاف‌های زمین که به آهستگی و به تدریج گسترش می‌یابند، شاید همان تاثیر خطرهای ناگهانی و فاجعه بار مانند سیل و زلزله را نداشته باشد با این وجود بطور معمول خسارت‌های ناشی از فرونشست‌ها و شکاف‌های زمین ترمیم ناپذیر، پر هزینه و مخرب می‌باشند.

حفر چاه غیرمجاز داد کشاورزان را درآورد

اصلانی یکی از کشاورزان روستای گمه دره شهرستان دهگلان در گفتگو با خبرنگار با بیان اینکه کانال آبرسانی در یک سال گذشته با همت جهاد کشاورزی دهگلان به طول ۵۰۰ متر  و مبلغ ۴۰۰ میلیون تومان در این روستا احداث و هزینه شده است تا این آب مورد استفاده کشاورزان قرار گیرد و به هدر نرود اما به دلیل استفاده و برداشت بی رویه و نا متعارف از آب چاههای غیر مجازهر ساله آب کانال کمتر می شود و با توجه به اینکه در سال ۹۷ این روستا کمتر از ۲۰ خانوار بوده  که امسال با مهاجرت معکوس به ۴۰ خانوار افزایش یافته است نیاز است دستگاههای متولی نسبت به مسدود شدن و تعیین تکلیف چاههای غیر مجاز این روستا در اسرع وقت اقدام کنند که حرف مردم این روستاست زیرا آینده آنان به این آب بستگی دارد پس نیاز است قبل از شروع کشت بهاره این چاههای غیر مجاز تعیین تکلیف شوند.

 وی افزود: چندین چاه غیر مجاز که سال گذشته توسط اداره متولی مسدود شده اند دوباره با قانون شکنی اقدام به استفاده از آب چاههای غیر مجاز کرده اند که ادامه اینکار منجر به خشک شدن کانال آبرسانی روستا خواهد شد.

تداوم استفاده از چاه‌های غیر مجاز و عدم مدیریت مصرف هم در چاه‌های مجاز از سوی کشاورزان می‌تواند وضعیت را بیش از گذشته بحرانی تر کند که ضروری است که توسط دستگاه‌های اجرایی اقدام اساسی در این زمینه صورت  گیرد.

از عوامل موجود افزایش تعداد چاه‌های غیرمجاز در کشور، مشارکت نکردن تمام ذینفعان در مدیریت منابع آب زیرزمینی، نبود تعامل بین سازمان‌های مرتبط، رشد کند توسعه در سایر بخش‌ها مثل صنعت، خدمات و گردشگری و سهم اندک اشتغال در این بخش‌ها و اعمال قوانین و سیاست‌های نامناسب در بخش کشاورزی است.

کارشناسان معتقدند که در کنار اقدامات سلبی باید اقدامات فرهنگی نیز در زمینه حفظ و حراست از منابع آبی استان صورت گیرد و کشاورزان و بهره برداران آب نه بواسطه زور بلکه با آگاهی و تمایل در حفاظت از منابع آبی بویژه سفره‌های زیر زمینی مشارکت کنند.

همچنین تغییر الگوی کشت و جایگزین کردن کشت دانه‌های روغنی مثل کلزا و دیگر محصولات کم آب بر به جای کشت گیاهان علف  ه‌ای و سیب زمینی، آگاه سازی مردم از طریق رسانه‌های جمعی در جهت صرفه‌ جویی در مصرف آب و جلوگیری از برداشت‌های بی‌ رویه در کشاورزی، پلمب چاه‌های غیرمجاز، نصب کنتورهای هوشمند بر روی چاه‌ها و کنترل مصرف آب می‌تواند در جلوگیری از روند صعودی این پدیده مخرب مؤثر باشد.

هر چند در سال‌های اخیر اقدامات خوبی در زمینه جلوگیری از حفر و فعالیت چاههای غیر مجاز در استان صورت گرفته اما حفاظت از منابع آبی بویژه سفره‌های زیرزمینی نیازمند توجه بیشتر و استفاده از ابزارها و روش‌های مختلف حفاظتی، مدیریتی و اقدامات فرهنگی دارد

انتهای پیام/

https://www.dana.ir/1730037
ارسال نظر
نظرات