ضرورت حفظ حقوق همه افراد جامعه توسط مسئولین

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از نافع، امام رضا (ع)در مقام امامت و ولیعهدی، حقوق بسیاری را برای شهروندان وامت جامعه اسلامی به رسمیت شناخته است که از مهم ترین آن میتوان به؛حق سوال پرسیدن حتی برای اقلیتها، حق آزادی بیان و ابرازعقیده، حق برخورداری ازحریم خصوصی، حق امنیت ومصونیت در پرتو امامت، حق خیرخواهی، حق حفظ حقوق ضعیفان وکرامت انسانی، حق همنشین وسایر حقوقی که دراین یادداشت محل بحث نیست و نمی توان تحلیل نمود.

در این یادداشت صرفاً برخی از نمونه ها و جلوه های حقوق شهروندی ازمنظر ثامن الحجج(ع)می پردازیم.

ابتدابایستی گفت که حقوق یک مساله دوطرفه است ودر نظام امامت وامت حقوق طرفینی است.

درمنشور حقوقی امام رضا علیه السلام ،حقوق انسانی و اجتماعی مورد توجه بوده و امام برای همه پیروان اقلیتهای دینی هم حق شهروندی، حق حیات، زندگی، اشتغال در صلح وامنیت کامل قائل بودند.

ایشان درهمنشینی با خدمتگزاران وغلامان سیه چرده برسریک سفره امتناع نداشت امام در مقابل عده ای که این امر را ناپسند واقدامی پوپولیستی می دانستند، می فرمود ساکت باشید، پروردگارهمه یکی است، پدر ومادر همه یکی است پاداش انسان ها  به اعمال آنهااست.

امام دراین گرایش مستکبرانه با موضعی صریح درصدد براندازی این طرز فکر شرک آلود است وتذکربه اینکه خدای همه یکی است پرده از نگاه مستکبرانه وشرک آلود بر میدارد وحقوقی رابرای همنشین متذکرمیشود.

نظام اسلامی ما در اصل154 قانون اساسی به عنوان فقه سیاسی، قوه قضائیه را پشتیبان  و ضامن حقوق فردی، جمعی وپناهگاه آحاد جامعه تلقی کرده است.

سند چشم انداز بیست ساله بعنوان اولین بند حفظ کرامت وحقوق شهروندی را آرمانی بلند وقابل دستیابی شناخته است.

سندحقوق بشری سازمان ملل نیز شناسایی اصل کرامت وشرافت ذاتی انسان بعنوان حقوق اساسی وآزادی برشمرده است که میتوان ریشه  در مبانی فطری و توحیدی داشته باشد.

آنچه بعنوان حقوق شهروندی و کرامت انسانی ازآن یاد میشود هم در اسلام مورد توجه است هم جامعه انسانی وسیره ملتها بدان پرداخته است.

درادامه این یادداشت به برخی ازآنها در سیره امام رضا (ع)اشاره میکنیم؛

در کتابهای روایی شیعه کیفیت مناظره حضرت با اقلیتهای دینی وبه رسمیت شناختن حقوق اساسی آنها نظیرسوال پرسیدن آزادانه، بدون هیچ گونه محدودیتی وپاسخ از منابع واسنادهرآیینی به خوبی می شود فهمید سوال پرسیدن وپاسخ گرفتنشان را  ازجمله حقوق آنها می داند.

حضرت درپاسخ به حسن بن محمدنوفلی فرمود وقتی مامون نظاره کند که با اهل تورات به توراتشان با اهل انجیل به انجیلشان با اهل زبور بازبورشان  باصائبین باعبری  وزرتشتیان به فارسی وبارمیان به رومی وباهرفرقه ای از علما به زبان خودشان بحث میکنم آنگاه که همه رامجاب کردم ودربحث برآنها چیره شدم و همه ایشان سخنم را پذیرفتن مامون درخواهدیافت که اشتباه کرده است (کلینی ج8ص23).

اما اینکه امام جامعه نسبت به شهروندان جامعه پاسخگویی می کند و حق سوال پرسیدن حتی برای اقلیتها به رسمیت می شناسد برای جامعه امروز ما قابل استفاده است.

*حق حریم خصوصی

انسان ازآن جهت که بنده خداست  وآزاد آفریده شده دارای استقلال فردی است وازآن جهت که مدنی الطبع است و در اجتماع زیست میکند ودر صدد ساختن روابط انسانی با سایرین است موجودی اجتماعی است و این طبیعت دوگانه او راازجهتی مستقل وازبعد دیگری وابسته وپیوسته به جمع قرار می دهد.اما به طور طبیعی جامعه نیز درراستای پذیرش استقلال فردی پایبندی به استلزامات ناشی از این استقلال حقوقی برای فرد و دیگران را قائل است که موجب طیب خاطر وامنیت روانی او می گردد.

این همان است که در قالب حفظ حقوق حریم اختصاصی فرد فرد جامعه شناخته می شود.

حفظ حقوق حریم خصوصی در آیات و سنت پیامبر ائمه هدی (ع) وارد شده است. گزاره هایی نظیرتجسس در حریم خصوصی افراد نهی، عیبجویی ممنوع، سوظن باطل، غیبت مخل امنیت اخلاقی است همه این موارد گواه آن است که حریم خصوصی حقوقی که اسلام در نظرگرفته برای پاسداشت از مقام انسان وخلیفت الهی اوست.

*حق کرامت انسانی و حفظ حقوق ضعیفان

مقام انسان وانسانیت، کرامت وشرافت، حیثیت و احترام به فرزندان آدم مساله ای است که مورد توجه همه ادیان آسمانی وغیر آسمانی قرار دارد در دین اسلام این معنا پر رنگتر و حفظ شرافت وکرامت انسانی ازاهمیت بسزایی برخورداراست.

حضرت علی(ع) وقتی کارگزاری را به عنوان حاکم جامعه اسلامی منصوب میکند توصیه می کند؛بدان که مردم بر دو دسته هستند یاعده ای در دین باتو مشترک هستند یا در خلقت.

پیداست کارگزار جامعه به هم کیش و آیین خود علاقمند است و او را تکریم خواهد کرد اما آنچه در این فقره مورد تاکید امام جامعه قرار دارد حفظ حقوق افرادی هست که حتی هم کیش ودین یکسانی با حاکم ندارد.

بنابراین حق کرامت انسانی و حفظ حقوق آحاد جامعه امری فراگیر و از وظایف حکومت محسوب میشود. این حقوق ذاتی انسانی در قرآن مورد تایید قرارگرفته وبا تعبیر لقد کرمنا بنی آدم به صراحت کرمنا را به بنی آدم بدون هیچ قید دیگری متعلق تکریم الهی می شمارد.ازاین رو انسان ذاتا ارجمند گرامی خلق شده است.

احمد ورمزیار

انتهای پیام/