حال و هوای فرهنگ زیارت در پایتخت معنوی ایران

به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانابه نقل از صبح توس، یکی از محورهای اساسی طرح توسعه کمی و کیفی زیارت امام رضا(ع)، توجه به مقوله فرهنگ زیارت است؛ چرا که عناصر موجود در فرهنگ دینی در صورت ظهور کامل و عبور از لایه‌های ظاهری و نمودار شدن عمق و باطن آنها ، توانایی ایجاد تحولی شگرف در زندگی انسان را دارا می‌باشند.

اگر چه زیارت به عنوان یکی از مهمترین عناصر فرهنگ دینی قابلیت‌ بسیار زیادی در رشد فرهنگی جامعه دارد، ولی تاکنون ارتباط معناداری بین زیارت حقیقی و ارتقاء شاخص‌های فرهنگی – اجتماعی از جانب مدیران مطرح نگردیده و بالطبع مورد بررسی عموم مردم قرار نگرفته است.

از سوی دیگر، انتخاب شهر مشهد به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام، فرصتی ناب را برای ترویج فرهنگ رضوی و زیارت در اختیار قرار داده است؛ چرا که صاحب نظران بر این عقیده اند که مشهد شهری ملی و فراملی و متولی یکی از امور فرهنگی اولویت دار در نظام جمهوری اسلامی یعنی « زیارت » است و انتخاب مشهد به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام می تواند نقش عمده ای در بسط و گسترش فعالیت های فرهنگی در کشورمان داشته باشد.

با این حال، شهر زیارتی مشهد که عنوان پایتخت معنوی ایران را نیز به یدک می کشد، از شرایط ایده آلی در حوزه فرهنگ زیارت برخوردار نیست و در این میان هر یک از صاحبنظران با دیدگاهی ژرف، بخشی از دریای بیکران فرهنگ زیارت را مد نظر قرار می دهند.

فرهنگ زیارت جلوه ­ای ویژه از ابعاد فرهنگ دینی است

در همین رابطه، محمد سهیلی، عضو کمیسیون تلفیق طرح توسعه کمی و کیفی زیارت امام رضا(ع) نیز با بیان اینکه جامعه اسلامی از طریق فرهنگ زیارت می­تواند به اعماق دین و لایه ­های درونی فرهنگ دینی وارد شود، می‌گوید: همچنین فرهنگ زیارت در سرایت دادن رنگ الهی به همه ابعاد، زوایا و لایه­ های جامعه اسلامی می­ تواند نقشی منحصر به فرد و کلیدی ایفا نماید.

وی خاطرنشان می‌کند: بسط آثار و نتایج فردی و اجتماعی زیارت به عنوان یک بستر مناسب برای رشد و توسعه معارف؛ سنت­ها و احکام عبادی، فرهنگی را به بار می‌آورد که رنگ بخصوصی به جامعه اسلامی داده و وجهه ­ای از زندگی ولایی را به نمایش می گذارد.

عضو شورای شهر مشهد با بیان اینکه فرهنگ زیارت جلوه ­ای بخصوص و بُعدی ویژه از ابعاد فرهنگ دینی است، تصریح می کند: فرهنگ زیارت از حقایق بلندی چون ولایت، شفاعت، ارتباط با ملکوت و ملکوتیان، ایمان به حیات غیب و در مراحل عالی خودش لقاءالله سرچشمه می­گیرد و هویت فرهنگ جامعه یا بخشی از آن را تحت تأثیر خود قرار می­ دهد.

سهیلی ادامه می‌دهد: فرهنگ زیارت زمانی شکل می ­گیرد که منظومه ­ای از حقایق به هم پیوسته در قالب الگوهای معینی به ظهور می­رسند که البته این الگوها در هر کدام از لایه‌ها و مراتب فرهنگ جامعه به شکلی تجلی می­کنند.

ترویج فرهنگ زیارت نیازمند تبلیغات زیارت محور است

حجت‌الاسلام محمد رضا جباری، عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، توسعه فرهنگ زیارت را نیازمند تبلیغات زیارت محور می داند و می گوید: می توان در کنار کتب ادعیه و قرآن، کتاب هایی را در زمینه سیره و تاریخ ائمه(ع) و پاسخ به شبهات در قفسه های حرم مطهر جای داد تا زائران در کنار فریضه زیارت، با مسائل اعتقادی نیز آشنا شوند.

وی ادامه می دهد: در شهر تهران ۷۰% تابلوهای تبلیغاتی در اختیار بخش تجاری و ۳۰% برای تبلیغات دینی معین شده است که این روند باید در مشهد متفاوت باشد و بیشتر تابلوهای تبلیغاتی مکتوب به مقوله زیارت معطوف شود.

جباری با بیان اینکه نگاه به معصومین(ع) همواره در حال گسترش است، تصریح می کند: فضای فعلی مشهد قطعا پاسخگوی نیازهای زائران داخلی و خارجی نیست که این امر در رابطه با خدمات رفاهی و اسکان مشهودتر است.

کیفیت بخشی به زیارت؛ مهم‌ترین نیاز شهر زیارتی مشهد است

حجت الاسلام مجتبی الهی خراسانی، مدیرکل آموزش دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی با تاکید بر اینکه موضوع محوری شهر مشهد زیارت است، تصریح می کند: باید به یاد داشت که این‌جا اردوگاه سیاسی نیست، اردوگاه فرهنگی یا گالری هم نیست، بلکه این‌جا پیش از هر چیزی مرقد حضرت رضا(ع) است و مردم برای زیارت به این شهر سفر می کنند.

وی با بیان اینکه زیارت باید دارای آثاری ثمربخش باشد، می‌گوید: اگر نقطه محوری شهر مشهد را زیارت ندانیم، بی شک کیفیت‌بخشی به زیارت را فراموش کرده و به سراغ کارهای دیگر می‌رویم؛ کارهایی که نه تنها کیفیت زیارت را افزایش نمی‌دهد، بلکه کاری افزون بر زیارت است.

الهی خراسانی ادامه می دهد: به عنوان مثال فردی که در یک مسجد تنها به دنبال کارهایی غیر نماز است، ناخودآگاره باور ندارد که نماز عمود دین است، یا می‌گوید در کنار نماز کارهای دیگر هم مهم است و مسجد تنها برای نماز نیست؛ لذا اگر ما معتقد هستیم نماز عمود دین است، باید روی کیفیت‌بخشی نماز کار کنیم.

وی یادآور می‌شود: بر این اساس اگر فراموش کنیم که زیارت اصل اولیه و اساسی شهر زیارتی مشهد است، به جای کیفیت‌بخشی به زیارت، سراغ حاشیه‌ها خواهیم رفت.

فرهنگ رضوی ثمره تبلور تعالیم بلند ولایی است

حجت الاسلام حسین زمانی، عضو کمیسیون تلفیق طرح توسعه کمی و کیفی زیارت امام رضا(ع) نیز در رابطه با اهیمت فرهنگ زیارت می گوید: فرهنگ رضوی ثمره تبلور تعالیم بلند ولایی در ساحت­های ظاهری و باطنی، فردی و اجتماعی افراد جامعه است.

وی خاطرنشان می کند: اگر به صورت موزن و هماهنگ شاهد اجرا و فراگیری تعالیم اسلامی باشیم، فرهنگ دینی جان می­گیرد و ابعاد مختلف آثار و ثمرات آن به ظهور می­رسد.

عضو کمیسیون تلفیق طرح توسعه کمی و کیفی زیارت امام رضا(ع) با بیان اینکه زیارت، مهمترین برنامه هدایت­بخش و اثرگذار در زندگی مجاوران و زائران حضرت رضا(ع) است، تصریح می کند: حریم رضوی سرچشمه تولید معارف شیعی، مهندسی فرهنگ دینی، الهام­بخش برای سبک زندگی معنوی و تولید محصولات و خدمات با کیفیت برتر در مقیاس جهانی است.

 توسعه فرهنگ زیارت نباید محدود به شهر مشهد باشد

عباس اسماعیل‌زاده، عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد نیز در رابطه با لزوم فرهنگسازی عمومی در مقوله زیارت معتقد است: اگر بخواهد فعالیتی در زمینه زیارت صورت بگیرد، باید یک فعالیت فراگیر باشد که تنها اختصاص به شهر زیارتی مشهد نداشته باشد.

اسماعیل‌زاده می‌افزاید: قسمتی از فرایند زیارت مربوط به آداب ظاهری می‌شود که زائران به طور نسبی با آن آشنا هستند، ولی باید زائران را بیشتر با معرفت و محتوای زیارت آشنا کرد.

وی مقوله زیارت را نیازمند فرهنگ‌سازی جدی دانسته و یادآور می شود: فرهنگ زیارت باید در بین مردم توسعه پیدا کند که این هدف نیازمند همکاری کلیه دستگاه‌های دخیل در حوزه زیارت است.

این استاد دانشگاه با اشاره به اهمیت توجه به بینش زائران، می‌گوید: گاهی بینش، ثواب‌محور است که نشانه افزایش معرفت و فرهنگ زیارت زائران نیست، بلکه لازمه ارتقاء فرهنگ زیارت، بالا رفتن بینش معرفتی مردم است.

انتهای پیام/