واقعیت اقتصاد ایران منطبق با کدام آمارهاست؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ مرکز آمار ایران روز گذشته در گزارشی تصویر کلی از اقتصاد ایران در سال گذشته را در قالب آمارهای رش اقتصادی اعلام و منتشر کرد.

براساس گزارش این مرج رسمی آمار بر اساس نتایج حساب‌های ملی فصلی بر مبنای سال پایه ١٣٩٠، نرخ رشد محصول ناخالص داخلی (به قیمت بازار) در سال 1398، بدون نفت منفی 0.6 درصد و  با نفت منفی 7درصد بوده است؛ همچنین رشد اجزای تولید براساس آمار مرکز آمار برای بخش کشاورزی 3 درصد، گروه صنایع و معادن منفی 14.7درصد و فعالیت‌های گروه خدمات  منفی 0.3 درصد است.

*** گزارش کامل مرکز آمار ایران را در اینجا و اینجا مشاهده کنید.

براساس این گزارش؛ عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی ساعتی پس از انتشار گزارش مرکز آمار از تصویر اقتصاد ایران در سال98 در یاددداشتی اینستاگرامی، آمارهای مرکز آمار ایران را رد کرد و نوشت: گزارش تحولات اقتصادی بخش واقعی اقتصاد ایران درسال ۱۳۹۸، بیانگر مثبت شدن رشد اقتصاد بدون نفت کشور، در سال گذشته، است.

براساس اعلام همتی، رشد اقتصادی کشور بدون نفت در سال98 برابر با 1.1درصد و بدون نفت منفی 6.5درصد است. رئیس کل بانک مرکزی رشد بخش‌های کشاورزی 8.8درصد، صنعت ومعدن 2.3درصد و خدمات هم منفی 0.2درصد اعلام کرده است.

کدام آمار درست است و به کدام استناد کنیم؟

هر چند آقای همتی قول دادند که جزئیات تحولات اقتصادی کشور را در سال گذشته در چند روز آینده منتشر کنند ولی این اتفاق با این اختلاف فاحش باعث تشدد آماری شده و عموم به آمارها به دیده ظن و تردید می‌نگرند. سوالی اکنون مطرح است و اینکه کدام یک از این دو آمار از تصویر صحیحاز  واقعیت‌های اقتصاد کشور را نشان می‌دهد؟؛ البته که پاسخ کارشناسان از نظر مطلوبیت منفی و نه است.

وحید شقاقی شهری کارشناس اقتصادی و استاد دانشگاه خوارزمی در گفتگو با خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ در مورد اختلاف شدید آماری مرکز آمار ایران و بانک مرکزی؛ گفت: تکلیف آمارها در کشور مشخص است و براساس قانون مرجع رسمی آمار کشور، مرکز آمار ایران است.

وی افزود: هر آماری که مرکز آمار ایران اعلام می‌کند را باید به عنوان مرجع رسمی آمار بپذیریم، البته تفاوت جزئی در آمارهای بانک مرکزی و مرکز آمار ایران در سال‌های گذشته و همیشه وجود داشته و علت می‌تواند به دلیل روش شناسی، نمونه‌های آماری و بررسی‌های میدانی باشد البته این اختلاف مسئولان و کارشناسان را با چالش مواجه کرده است.

این کارشناس مسائل اقتصادی تصریح کرد: مرکز آمار به دلیل رسمیت یافتن برای انتشار آمارهای رسمی ملاک قرار می‌گیرد و قرار شده دستگاه‌ها آمارهای خود را به این مرکز اعلام کنند تا بعد از بررسی و تایید مرکز آمار منتشر شود.

شقاقی شهری با تاکید بر اینکه اختلاف اندک در اعداد اعلامی مانند نرخ رشد اقتصادی تولید و اجزای آن، بین مرکز آمار و بانک مرکزی همیشه وجود داشته است، با اشاره به اخلافات آمارهای اخیر، گفت: این تفاوت فاحش قابل بررسی است و هیچ ارتباطی با روش شناسی و عملیات میدانی ندارد و تاکنون به این شدت نبود.

اعتماد عمومی را نسبت به آمارها را کاهش می‌یابد!

وی با بیان اینکه اخلاف آماری بین رشد اقتصادی مرکز آمار و بانک مرکزی معنا دار است و نمی توان از آن چشم پوشی کرد؛  بیان کرد: جایی از کار ایراد دارد زیرا مرکز آمار رشد گروه صنعت و معدن را منفی 14.7درصد و بانک مرکزی این عدد را مثبت 2.3درصد اعلام کرده و این تفاوت جزی نیست.

عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی تاکید کرد: اصول کار این است که قبل از اعلام آمار رسمی، این اختفلا و مسائل برطرف شود زیرا این دو نهاد دولتی هستند و عدم همانگی، ضعف را تشدید می‌کند. دولت می‌بایست قبلا از آنکه آمار به ویژه آمارهای مهم و کلیدی منتشر شود؛ به اجماع رسیده باشد و حالا حداقل در درون دولت مفاحمه‌ای در این زمینه صورت بگیرد.

شقاقی شهری گفت: این اتفاق به صلاح کشور نیست و هر چقدر آمارها شبه‌انگیز باشد، مسائل کشور را تحت الشعاع قرار داده و اعتماد عمومی را نسبت به آمارها را کاهش می‌دهد.

آمار کدام مرکز بیانگر واقعیت اقتصاد ایران است

وی در مورد این سوال که آمار کدام مرکز بیانگر واقعیت اقتصاد ایران است؛ پاسخ داد: بخش صنعت در سال گذشته در شرایط رکود قرار داشت و آمار اعلامی مرکز آمار ایران به واقعیت‌ها بیشتر نزدیک‌تر است زیرا در سال گذشته از چند محور بخش تولید مشکل داشت.

کارشناس مسائل اقتصادی اضافه کرد: سال گذشته شدت تحریم‌ها افزایش یافت و در دو ماه آخر سال بویژه در ماه مهم اسفند ماه، کشور درگیری ویروس کرونا بود؛ همچنین  رشد سرمایه گذاری هم وضعیت نامناسبی داشت؛ لذا به نظرم آمار رشد اقتصادی بخصوص در بخش صنعت اصولا باید منفی باشد و آمار مرکز آمار به واقعیت‌ها نزدیک‌تر است.

راهکارهایی برای شفافیت آماری

هر چند آمارها لزوماً مبین همه واقعیات نیست اما آمار صحیحی در برنامه ریزی و رفع مشکلات نقش اساسی دارد و بخش مهمی مشکل و اشکالات ساختاری در نظام آماری مربوط کشور م است و این موضوع در دیگر کشورها صدق نمی‌کند و آن نداشتن. یک نظام آماری مطلوب برای ارائه تصویر درست و واقعی است.

 هر چند در قانون مرجع رسمی آمار تعیین شده ولی هنوز مشخص نیست که در زمان اعلام برخی آمارهای کلیدی مانند رشد اقتصادی و نرخ تورم باید به آمار کدام نهاد اتکا کرد که نمونه آن را دیروز مشاهده کردیم و مشخص نیست کدام تصویر (بانک مرکزی و مرکز آمار ایران) واقعی‌تر است.

هنوز  نظامی برای ساماندهی و اطمینان از سازگاری آمارهای اعلامی و ثبت شده با یکدیگر وجود ندارد و نیازمند وجود یک نظام آماری مطلوب هستیم زیرا این آمار دقیق و صحیح در برنامه ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌ها نقش اصلی را ایفا می‌کند و دولت باید برای حل این مشکل اقدام کند.

انتهای پیام/ط