محاصره دریایی و توقیف نفتکش‌ها؛ هشدار ژرار ارو درباره لغزش به بی‌قانونی

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ در پی تشدید تنش‌های دریایی میان ایران و ایالات متحده، اظهارات صریح ژرار ارو بار دیگر ابعاد حقوقی و راهبردی این تقابل را در کانون توجه قرار داده است؛ تقابلی که «توقیف نفتکش‌ها» و «محاصره دریایی» به مهم‌ترین ابزارهای آن تبدیل شده‌اند.

ارو، به‌عنوان یکی از دیپلمات‌های باسابقه اروپایی، با نگاهی انتقادی به روندهای جاری، نسبت به پیامدهای اقدامات یک‌جانبه هشدار می‌دهد و معتقد است این رویکردها نه‌تنها به حل بحران کمکی نمی‌کنند، بلکه می‌توانند به تضعیف نظم حقوقی بین‌المللی بینجامند. او در اظهاراتی کم‌سابقه و صریح تأکید می‌کند:
«توقیف نفتکش ایرانی بیش از آنکه یک عمل جنگی باشد، نوعی راهزنی دریایی است. به نظر می‌رسد ما با سرخوشی در حال زیر پا گذاشتن حقوق بین‌الملل هستیم. خواهید دید جنگلی که در آن قاعده‌ای حکمفرما نباشد چگونه جایی است؛ آن‌ها دارند ما را به سمت چنین جنگل بی‌قانونی سوق می‌دهند...»

این جملات، به‌روشنی نشان‌دهنده نگرانی عمیق او از روندی است که می‌تواند به «عادی‌سازی نقض قواعد بین‌المللی» منجر شود؛ روندی که در صورت تداوم، به‌زعم او، نظام حقوقی حاکم بر دریاها و تجارت جهانی را با چالش‌های جدی مواجه خواهد کرد.

از منظر تحلیلی، اظهارات ارو را می‌توان نقدی بر کارآمدی و مشروعیت ابزارهایی همچون توقیف نفتکش‌ها دانست؛ ابزارهایی که اگر خارج از چارچوب‌های چندجانبه و قواعد شناخته‌شده بین‌المللی به کار گرفته شوند، بیش از آنکه نشانه اقتدار باشند، می‌توانند به بی‌ثباتی و تشدید رقابت‌های ژئوپلیتیک دامن بزنند.

در همین حال، محاصره دریایی ایران که با هدف محدودسازی صادرات نفت دنبال می‌شود، در عمل با موانع قابل‌توجهی روبه‌رو بوده است. تداوم نسبی صادرات نفت، یافتن مسیرهای جایگزین و پیامدهای آن بر بازار جهانی انرژی، نشان می‌دهد که این راهبرد، آن‌گونه که طراحان آن انتظار داشته‌اند، به نتایج قاطع منتهی نشده است.

در مقابل، ایران نیز با بهره‌گیری از موقعیت ژئوپلیتیکی خود، به‌ویژه در تنگه هرمز، نوعی بازدارندگی متقابل ایجاد کرده است؛ وضعیتی که هر اقدام یک‌جانبه را با احتمال واکنش متقابل همراه می‌سازد و خطر ورود به چرخه‌ای از تنش‌های فزاینده را افزایش می‌دهد.

در جمع‌بندی، سخنان ژرار ارو را می‌توان هشداری جدی از درون دیپلماسی اروپا دانست: تداوم مسیر کنونی، به‌ویژه با تکیه بر ابزارهایی مانند توقیف نفتکش‌ها و محاصره دریایی، نه‌تنها بحران را حل نخواهد کرد، بلکه می‌تواند جهان را به سمت نظمی بی‌قاعده و پرهزینه سوق دهد؛ نظمی که در آن، همان‌گونه که او توصیف می‌کند، «قانون جای خود را به منطق جنگل» خواهد داد.

امیرحسین مقیمی پژوهشگر مسائل حقوقی فرانسه