به گزارش خبرنگار فرهنگی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ نمایشگاه کتاب کودک و نوجوان با عنوان «میناب ۱۶۸» در مرکز آفرینشهای فرهنگی هنری کانون پرورش فکری، در شرایطی برگزار میشود که دو روند همزمان، چشمانداز بازار کتاب کودک را تعیین میکند، از یک سو، نیاز خانوادهها به رویدادهای فرهنگی حضوری و تجربهمحور برای کودکان و نوجوانان و از سوی دیگر، جهش قیمتها و کاهش توان خرید که میتواند اثر اقتصادی نمایشگاه را محدود کند.
برگزارکنندگان این رویداد هدف خود را ایجاد فضای پرنشاط فرهنگی برای کودکان و نوجوانان و کمک به صنعت نشر کودک عنوان کردهاند. بر اساس گزارشهای میدانی، حدود ۷۰ ناشر در این نمایشگاه حضور دارند و در کنار عرضه کتاب، برنامههایی مانند اجرای تئاتر، حضور مجریان کودک، دیدار با نویسندگان و رونمایی از تازههای نشر پیشبینی شده است. ترکیبی که نمایشگاه را از یک بازار فروش صرف، به یک رویداد فرهنگی-اجتماعی تبدیل میکند.
در حوزه کودک و نوجوان، «انتخاب کتاب» بیش از آنکه یک تصمیم صرفاً قیمتی یا مبتنی بر معرفی کوتاه باشد، به تجربه مستقیم وابسته است: دیدن تصویرگری، کیفیت چاپ، ورق زدن و مقایسه در لحظه. همین ویژگی سبب میشود نمایشگاه حضوری، کارکردی داشته باشد که نمایشگاه مجازی بهطور کامل قادر به جایگزینی آن نیست؛ بهویژه برای کودکانی که تعامل حضوری و تجربه جمعی، بخشی از انگیزه ارتباط با کتاب را شکل میدهد.
«میناب ۱۶۸» در وضعیتی برگزار میشود که نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران برگزار نشده و بخشی از نیاز بازار، به رویدادهای جایگزین منتقل شده است. این مسئله برای خانوادهها از منظر دسترسی به کتاب و برای ناشران از منظر فروش فصلی اهمیت دارد؛ با این حال، دادهها نشان میدهد چالش اصلی، به سطح «اقتصاد کتاب کودک» منتقل شده است.
بر اساس آمار منتشر شده از سوی خانه کتاب، قیمت کتاب کودک در فروردین ۱۴۰۵ در مقایسه با دوره مشابه سال قبل، ۵۵ درصد رشد کرده و به میانگین ۱۳۹ هزار تومان رسیده است. این رشد، در برخی گروهها بهویژه خردسال به دلیل هزینه بالاتر تولید (رنگی بودن، تصویرگری، کیفیت کاغذ و چاپ) میتواند شدیدتر هم باشد.
در چنین شرایطی، برای خرید از نمایشگاه «میناب ۱۶۸» تخفیف/یارانه ۱۰ درصدی در نظر گرفته شده است؛ اما فاصله میان رشد قیمتها و سطح حمایت، باعث شده بخشی از مخاطبان این حمایت را ناکافی ارزیابی کنند. نتیجه طبیعی این شکاف میتواند تغییر رفتار خرید باشد: حضور در نمایشگاه برای استفاده از فضای فرهنگی و برنامههای جانبی، اما خرید محدودتر و گزیدهتر.
افزایش قیمت کاغذ و ملزومات چاپ، علاوه بر خانوادهها، ناشران را نیز در تنگنا قرار داده است. کاهش تقاضا و نامطمئن شدن بازار، ناشر را به سمت کاهش تیراژ و احتیاط در چاپ عناوین جدید سوق میدهد؛ روندی که میتواند در میانمدت به کوچک شدن بازار، کاهش تنوع عناوین تازه و افزایش ریسک سرمایهگذاری در نشر کودک منجر شود.
نمایشگاه حضوری کتاب کودک و نوجوان، همچنان بهواسطه ماهیت تجربهمحور انتخاب در این گروه سنی، اثرگذاری فرهنگی بالاتری نسبت به نمایشگاه مجازی دارد و «میناب ۱۶۸» با برنامههای جانبی، این ویژگی را تقویت کرده است. با این حال، استمرار این اثرگذاری و تبدیل آن به حمایت واقعی از چرخه نشر، به سطح سیاستهای مکمل گره خورده است: حمایتی متناسب با رشد قیمتها که بتواند هم خرید خانوار را تقویت کند و هم به ناشر برای چاپ و تولید جدید اطمینان بیشتری بدهد.
در غیر این صورت، نمایشگاهها اگر فرهنگی و پرمخاطب باشند بیش از آنکه نقش «نجات اقتصادی نشر کودک» را ایفا کنند، به رویدادهایی تبدیل میشوند که عمدتاً کارکرد اجتماعی و امیدبخش دارند، اما اثر اقتصادیشان برای صنعت نشر محدود میماند.
ارسال دیدگاه