چرا آموزش برای خانواده‌های کارگری به کابوس تبدیل شده است؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ بر اساس بررسی میدانی در بازار لوازم‌التحریر، پوشاک و خدمات آموزشی، سبد هزینه‌ای یک دانش‌آموز از اقلام زیر تشکیل می‌شود:

لوازم‌التحریر؛ از ۳ میلیون تومان تا فراتر از ۷ میلیون

جمع حداقلی لوازم‌التحریر: حدود ۳ میلیون و ۳۷۰ هزار تومان برای یک سبد ساده و بدون تجملات.

پوشاک مدرسه؛ روپوش، کیف و کفش

جمع حداقلی پوشاک: حدود ۶ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان.

 هزینه‌های مستمر؛ سرویس، تغذیه و کلاس‌های جانبی

• سرویس مدرسه: بر اساس مسافت و نوع خودرو، ماهانه از ۲ میلیون تا ۵ میلیون تومان.

• تغذیه روزانه: حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان در روز؛ ماهانه حدود ۱.۵ تا ۲ میلیون تومان.

• کتاب‌های کمک‌آموزشی: از ۵۰۰ هزار تومان تا ۲ میلیون تومان به ازای هر جلد.

• کلاس‌های زبان، ورزش، تقویتی: ماهانه ۲ تا ۵ میلیون تومان بسته به تعداد و کیفیت.

جمع حداقلی هزینه‌های مستمر ماهانه (بدون کلاس‌های فوق‌برنامه): حدود ۳.۵ تا ۴ میلیون تومان.

 بخش دوم؛ وقتی دو فرزند دارید و حقوق کارگر حداقلی می‌گیرید

 نقطه شروع: حداقل دستمزد کارگری در سال ۱۴۰۵

بر اساس بخشنامه شورای عالی کار، حداقل مزد روزانه برای سال ۱۴۰۵ مبلغ ۵,۵۴۱,۸۵۰ ریال (معادل ۵۵۴,۱۸۵ تومان) تعیین شده است. حداقل مزد پایه ماهانه حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان است.

با اضافه شدن مزایای قانونی:

• حق مسکن: ۹ میلیون ریال (معادل ۹۰۰ هزار تومان)

• بن خواربار: ۲۲ میلیون ریال (معادل ۲.۲ میلیون تومان)

• حق تأهل: ۵۰ میلیون ریال (معادل ۵ میلیون تومان)

جمع دریافتی یک کارگر متأهل دارای یک فرزند: حدود ۲۴ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان.

 محاسبه هزینه آموزش دو فرزند

اما ماجرا به اینجا ختم نمی‌شود.

اگر هزینه‌های مستمر ماهانه (سرویس، تغذیه، کلاس‌های جانبی) را نیز لحاظ کنیم:

 شکاف ویرانگر

درآمد ماهانه یک کارگر متأهل دارای یک فرزند: حدود ۲۴.۹۰۰.۰۰۰ تومان.

هزینه ماهانه آموزش دو فرزند (فقط هزینه‌های مستمر): حدود ۹.۵۰۰.۰۰۰ تومان.

هزینه اولیه شهریور (لوازم + پوشاک): حدود ۲۰.۳۴۰.۰۰۰ تومان.

جمع هزینه آموزش دو فرزند در شهریور: حدود ۲۹.۸۴۰.۰۰۰ تومان.

نتیجه: هزینه آموزش دو فرزند در شهریور بیش از کل درآمد ماهانه یک کارگر حداقلی‌بگیر است. به عبارت دیگر، یک کارگر متأهل برای تأمین هزینه‌های آموزش دو فرزندش در شهریور، باید بیش از یک ماه کامل کار کند و تمام درآمدش را فقط صرف آموزش کند؛ بدون آنکه پولی برای اجاره، خوراک، پوشاک، درمان و سایر نیازهای ضروری خانواده باقی بماند.

و این در حالی است که هزینه سبد خوراکی یک خانواده کارگری در مرداد ۱۴۰۵ حدود ۴۰ میلیون تومان برآورد شده است؛ در حالی که دریافتی کارگر متأهل کمتر از ۲۵ میلیون تومان است. یعنی شکاف ۱۵ میلیون تومانی فقط در بخش خوراک.

 روایت میدانی؛ پدر و مادری که «حذف» می‌کنند نه «مدیریت»

در گفت‌وگو با خانواده‌هایی که در بازار خریدهای دانش‌آموزی حاضر بودند، یک الگوی مشترک دیده می‌شود: آنها دیگر بودجه‌بندی نمی‌کنند؛ آنها نیازها را حذف می‌کنند.

یکی از مادران می‌گوید: «بچه دوست دارد دفتر و کیف و جامدادی طرح‌دار داشته باشد. وقتی قیمت دفتر ساده و فانتزی را مقایسه می‌کنید، تفاوتش کم نیست. از طرفی نمی‌خواهی بچه‌ات را از بقیه همکلاسی‌هایش جدا کنی، از طرف دیگر واقعاً نمی‌شود هر چیزی که می‌خواهد خرید. برای خرید چند قلم ساده مانند دفتر، مدادرنگی، جامدادی، کیف هزینه ۴ میلیون و ۷۰۰ هزار تومانی پرداخت کردم.»

یکی از پدران که فرزندش در مقطع متوسطه است، می‌گوید: «سال گذشته کیف ارزان خریدیم و وسط سال زیپش خراب شد. امسال مجبور شدیم بیشتر هزینه کنیم. شاید روی کاغذ بگویی دو یا سه میلیون تومان برای کیف زیاد نیست، ولی وقتی همین مبلغ را با کفش و لباس و لوازم‌التحریر جمع می‌کنی، رقم بزرگی می‌شود. به‌خصوص اگر دو فرزند داشته باشی هزینه‌ها دوبرابر می‌شود.»

مادر دیگری که دو فرزند ۸ و ۱۴ ساله دارد، می‌گوید: «برای لباس فرم بچه‌ها حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ تا ۳ میلیون تومان هزینه کردم.» و وقتی از هزینه‌های دیگر می‌پرسیم، فقط آه می‌کشد: «امسال قرار گذاشتیم بعضی وسایل سال قبل را که هنوز سالم است نگه داریم. اگر قرار باشد همه چیز را از صفر بخریم، هزینه خیلی بیشتر می‌شود.»

 مدرسه دولتی؛ «رایگان» اما پرهزینه

بسیاری تصور می‌کنند تحصیل در مدرسه دولتی رایگان است. اما واقعیت میدانی چیز دیگری می‌گوید. یکی از والدین می‌گوید: «ما قبول داریم مدرسه هزینه دارد و برای بعضی برنامه‌ها باید کمک شود، اما چیزی که خانواده را اذیت می‌کند این است که دقیقاً مشخص نیست کدام هزینه اختیاری است و کدام اجباری.»

والد دیگر: «وقتی می‌گویند کمک به مدرسه اختیاری است، خانواده باید واقعاً احساس کند که اختیار دارد. نباید نگران باشد که اگر پرداخت نکرد، بچه‌اش متوجه تفاوت با دیگران شود.»

حتی در مدارس دولتی، هزینه‌هایی مانند اردو، جشن‌ها، فعالیت‌های فرهنگی، آزمون‌ها و تهیه برخی وسایل کلاسی در طول سال به تدریج به خانواده اضافه می‌شود. مادر یک دانش‌آموز پایه ششم می‌گوید: «اگر از من بپرسید شهریور چقدر برای مدرسه خرج کردی، یک عدد می‌گویم؛ ولی اگر آخر سال جمع بزنم، عدد دیگری درمی‌آید. چون وسط سال مدام هزینه‌های کوچک اضافه می‌شود.»

 تورم؛ پس‌زمینه‌ای که همه چیز را گران‌تر می‌کند

بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم سالانه کشور در تیرماه ۱۴۰۵ به ۶۶ درصد رسیده است. اما تورم خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها به ۱۰۳.۷ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها به ۱۲۷.۵ درصد رسیده است.

این اعداد یعنی: قدرت خرید دستمزد کارگران در برابر تورم خوراکی‌ها به شدت کاهش یافته است. حتی افزایش ۶۰ درصدی حداقل دستمزد در سال ۱۴۰۵ نیز نتوانست فاصله ایجادشده را جبران کند. حداقل دستمزد بر اساس ارزش طلا نیز در مدت کوتاهی حدود ۲۰ درصد کاهش یافت.

 آموزش، به گران‌ترین «کالای لوکس» برای کارگران تبدیل شده است

به گزارش راه دانا؛ آنچه این گزارش نشان می‌دهد یک واقعیت تلخ است: برای خانواده‌ای که با حداقل دستمزد کارگری زندگی می‌کند، آموزش دو فرزند دیگر یک «هزینه» نیست؛ یک «بحران» است.

• هزینه اولیه آموزش دو فرزند (لوازم + پوشاک): حدود ۲۰ میلیون و ۳۴۰ هزار تومان

• هزینه مستمر ماهانه (سرویس، تغذیه، کمک‌آموزشی): حدود ۹ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان

• کل دریافتی ماهانه کارگر متأهل: حدود ۲۴ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان

به عبارت ساده: یک کارگر حداقلی‌بگیر برای تأمین هزینه‌های آموزش دو فرزندش، باید بیش از یک ماه کامل کار کند و تمام درآمدش را فقط صرف آموزش کند. این در حالی است که هزینه سبد خوراکی خانواده نیز به‌تنهایی حدود ۴۰ میلیون تومان است؛ یعنی شکاف ۱۵ میلیون تومانی فقط در بخش خوراک.

خانواده‌های کارگری امروز نه با «مدیریت بودجه» بلکه با «حذف نیازها» روبرو هستند: حذف کلاس زبان، حذف اردو، حذف کتاب کمک‌آموزشی، حذف لباس نو، و در مواردی حتی حذف درمان و رسیدگی به سلامت فرزندان.

آموزش که قرار بود مسیر تحرک اجتماعی و آینده‌سازی باشد، اکنون برای خانواده‌های کارگری به یکی از سنگین‌ترین بارهای اقتصادی تبدیل شده است؛ باری که با هر سال گران‌تر می‌شود و خانواده‌های بیشتری را به زیر می‌کشد.