به گزارش خبرنگار فرهنگی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ پخش سکانس هنجارشکنانه مواجهه با سر تراشیده و نمایش موی سر بدون حجاب زنان در سریال «بدنام»، فراتر از یک جسارت فرمی مجزا، حلقه پایانی از یک زنجیره بحرانساز در حوزه نظارت بر شبکه نمایش خانگی است. سریالی که پیش از این نیز بارها به دلایل گوناگون محتوایی، اخلاقی و ساختاری زیر تیغ انتقادات کارشناسان رفته و حتی طعم توقیف را چشیده بود، هر بار بدون اعمال کوچکترین اصلاح ساختاری و ملموس، مجدداً به آنتن بازگشته است. این چرخه معیوبِ جنجال، توقیف موقت، بازگشت بدون اصلاح و در نهایت جسارت بیشتر در مرزگشاییهای شرعی، نشان میدهد که چگونه احکام الهی پیرامون حجاب در مسلخ تساهل سازمانی و عطش مالی پلتفرمها به بازی گرفته میشوند.
پرونده پرتکرار یک اثر پرحاشیه
سریال «بدنام» نخستین بار نیست که در مظان اتهام نقض خطوط قرمز قرار میگیرد. مروری بر سوابق پخش این مجموعه نشان میدهد که این اثر کارنامهای انباشته از تذکرات، توقیفهای موقت و اعتراضات رسانهای دارد.
توقیفهای نمایشی بهمثابه تنفس رسانهای، این سریال بارها و بارها به دلیل تخلفات ساختاری، محتوایی و فراتر رفتن از استانداردهای عرفی و اخلاقی متوقف شده است؛ اما شگفت آنکه پس از خوابیدن موج اعتراضات اولیه، دقیقاً با همان فرمول و بی هیچگونه تغییر بنیادین، روند انتشار آن از سر گرفته شده است.
تبدیل اهرم بازدارنده به ابزار تبلیغاتی، وقتی مجازات قانونی و ابزار توقیف فاقد ضمانت اجرای قاطع باشد و به عقبنشینی دستگاه نظارتی منتهی شود، خود سازندگان و پلتفرم از آن به عنوان یک کمپین تبلیغاتی رایگان استفاده میکنند. در نتیجه، عوامل تولید با این پیشفرض که «توقیفها صوری و موقتی است»، در هر اپیزود گامی فراتر نهادهاند تا در نهایت به عبور صریح از حدود حجاب و نمایش پوستیژ و سر تراشیده رسیدهاند.
چرخه نمایشی توقیف و بازگشت بیاصلاح
در این سکانس جنجالی، مواجهه مخاطب با سر تراشیده و بلافاصله پس از آن، نمایش گیسوان زنانه و استفاده از پوستیژ (کلاهگیس) توسط «ستایش رجایینیا» (در نقش یلدا) در تعامل دراماتیک با «سینا مهراد»، نقطه عطف جدیدی از اباحهگری تصویری را ثبت کرد.
تحریک کنجکاوی عمومی به جای خدمت به درام. این صحنه با اهدافی کاملاً فرامتنی طراحی شده است؛ بازتولید آن در شبکههای اجتماعی با تیترهای تحریکآمیز چون «رونمایی از گیس زنانه در سریال مجوزدار»، مؤید این نکته است که مرزشکنی شرعی، بخشی از سناریوی عامدانه برای بالا بردن ترافیک و فروش اشتراک بوده است.
تخریب حریم خصوصی و عفاف بصری، شیوه فیلمبرداری، کلوزآپهای ممتد و تأکید موکد بر سر و موی کاراکتر، تصویری کاملاً برابر با یک زن بیحجاب را در خلوت با یک مرد نامحرم بازآفرینی میکند؛ پدیدهای که بهطور بنیادین با مبانی عفاف و استانداردهای رسانهای نظام اسلامی در تضاد است.
استفاده از حربه کلاهگیس و تراشیدن مو برای دور زدن الزامات حجاب، روندی است که باید ریشههای آن را شناخت. در گذشته، تراشیدن سر بازیگران زن منحصر به نقشهای بیماران صعبالعلاج و در بستری تلخ و فاقد هرگونه جاذبه زنانه بود.
زمانی که در اواسط دهه ۹۰ برخی فیلمسازان خواستند با کلاهگیس روی موی طبیعی راهی به نمایش زنان بدون روسری باز کنند، قاطعیت نظارتی مانع از اکران شد و بدعت مزبور در نطفه خفه گردید.
در پروژههایی مانند «بدنام»، سازندگان شگرد جدیدی برگزیدند: تراشیدن واقعی مو برای ادعای اینکه «موی طبیعی نامحرم در کار نیست» و بلافاصله نشاندن پوستیژهای جذاب بر سر بازیگر برای تولید جذابیت بصری. این رویکرد، مصداق آشکار توسل به «حیل باطله» است که هدف اصلی احکام الهی مبنی بر ستر و عفاف را ساقط میکند.
سر تراشیده زن، حریم مستور است و حتی بدون وجود تار مو نیز باید پوشانده شود. تلقی اینکه «چون مویی وجود ندارد، حجاب ساقط است»، برداشتی کاملاً ضد فقهی و انحرافی است.
نمایش چنین صحنههایی نقض بندهای صریح اساسنامه سازمان تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر (ساترا)، مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی و ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی در باب جریحهدار کردن عفت عمومی به شمار میآید.
چرا سریالی که بارها توقیف شده، همچنان به عبور از خطوط قرمز ادامه میدهد؟ توقیفهای موقتی که بدون جریمههای سنگین مالی، لغو مجوزهای دائم و توبیخ علنی عوامل، پس از چند روز لغو میشوند، هیبت و اقتدار حاکمیتی را فرسوده کردهاند. سازندگان یاد گرفتهاند که با چند روز سکوت و مذاکرات پشت پرده، میتوانند نظارت را خلع سلاح کنند.
پلتفرمها برای حفظ آمار بازدید و بازگشت سرمایههای کلان، تشنه سوژههای لبمرزی هستند. وقتی نهادهای ناظر در برابر هنجارشکنی پیشین سریال سکوت کردند، طبیعی بود که گام بعدی، نمایش مو و کلاهگیس باشد.
تکرار رفتوآمد یک اثر توقیفی و پخش مجدد آن با حفظ بخشهای مسألهدار، مخاطب مؤمن و انقلابی را دچار فرسایش مطالبهگری کرده و ذهن جامعه را برای گامهای بعدی کشف حجاب آماده میسازد.
رویداد رخداده در سریال «بدنام» تصادفی نیست؛ بلکه محصول اعتمادبهنفس کاذبی است که از توقیفهای بیاثر و رفعتوقیفهای بیاصلاح قبلی پدید آمده است. تا زمانی که هزینه نقض حدود الهی و قوانین کشور برای تولیدکنندگان و پلتفرمها نزدیک به صفر باشد، شبکه نمایش خانگی روزبهروز از آرمانهای فرهنگی انقلاب اسلامی فاصله خواهد گرفت.
ارسال دیدگاه