آئین “تکم اویونی” در زنجان به همراه اشعار و تصاویر

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از زنجانم، این نمایش آوازی و عروسکی در اصطلاح مردم آذربایجان به ( تکم اویونی و یا تکمچی اویونی ) معروف است .

این پیام آوران نوروز و نوبهار در گذشته‌های نه چندان دور ۵۰ یا ۲۰ یا ۵۱ روز مانده به نوروز و روستاها و برخی شهرهای آذری زبان به اجرای برنامه و هنرنمایی پرداختند و فرا رسیدن نوروز و بهار طبیعت را به مردم چشم به راه نوید می‌دادند .

واژه تکم از دو بخش ( تکه ) و ( م) تشکیل شده است . ( تکه ) در زبان ترکی آذری بزنر قولی هیکل می‌باشد ( در مراسم نوبهار خوانی ( تکه ) سمبل بهار و نشانه‌ی طراوت و رشد وشکوفایی طبیعت است ) .

حرف ( م ) که به آخر تکه متصل است .ضمیر ملکی اول شخص مفرد می‌باشد.بنابراین تکه به معنی بزنر من می‌باشد و به کسی که تکم را می‌رقصاند ( تکم‌چی) اطلاق می‌شود .

تکم بزی است که از چوب ساخته می‌شود و چوب باریکی که بصورت پایه به طول ۴۰ الی ۵۰ سانتی‌متر بود زیر شکم آن متصل می‌ شود .

این پایه از داخل سوراخی که درمرکز صفحه دایره‌ای شکل و چوبی به قطر ۳۰ الی ۴۰ سانتیمتر قرار دارد عبور می‌کند و در دست راست یا چپ تکمچی قرار می‌گیرد .

تکمچی نیز با حرکاتی بسیار هماهنگ و موزون تکم را به رقص در می‌آورد . تکم را با انواع پارچه های رنگی و مخمل قرمز رنگ پوشانده و روی پارچه‌ها را با پولک ، آیینه، زنگوله ، سکه و منجوق تزیین می‌نمودند .

تکم‌چی در وصف عید نوروز و بهار اشعار و ترانه‌های دلنشینی هماهنگ با حرکت تکم می‌خواند .  این اشعار و ترانه‌ها زاده خیال عامه مردم بوده و سینه به سینه و زبان به زبان حفظ شده و بدست ما رسیده است .

بسیاری از تکمچی‌ها از شهری به شهری و از روستایی به روستایی دیگر می‌رفتند و تکم گردانی می‌نمودند و به همین دلیل کل اشعاری را که تکم چی می‌خواند در همه مناطق به یک صورت بود اینک با نمونه‌ای از اشعار تکم چی‌ها آشنا می‌شویم :

تکم، تکم ناز ایلر ( تکه من ناز می‌کند )

چوبانا آواز ائیلر ( یا نی کیمین آواز ائیلر ) ( برای چوپان آواز می‌خواند یا مانندی نی آواز می‌خواند )

یغار قویون قوزونو ( گوسفند و بره را جمع می‌کند )

بایراما پنشواز ائیلر ( به پیشواز نوروز می‌رود )

بیزیم یرده یومورتانی یووالار ( در محل ما تخم مرغ را می‌شویند)

اونی دونوب یددی رنگ بویارلار ( آن را به هفت رنگ می‌آرایند)

یددی سینده تحویل اوسته قویارلار ( و هر هفت تا را در سفره عید می‌گذارند)

سیزون بو تازه بایراموز مبارک ( این عید تازه‌ی شما مبارک باشد)

آیوز ، ایلوز ، هفتوز ، گونوز مبارک ( ماهتان ، سالتان، هفته‌ی تان، روزتان مبارک)

انتهای پیام/ر