مهدویت از منظر اهل سنت

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از سنت نیوز، مهدویٌت، اصلی اساسی و انکار ناپذیر در میان امت اسلام است که شیعه و سنٌی آن را یکی از مسائل مهم اسلامی به شمار می آورند تاجایی که اهل سنٌت اعتقاد به مهدویٌت را واجب و منکر آن را کافر می­دانند.

با دقت در روایات معتبر به این نکته پی می­بریم که «مهدی» لقب آن موعود آخر الزمان است که در احادیث اهل سنٌت و شیعه به حسب و نسب وی که از نسل پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و فاطمه (سلام الله علیها) و امام حسین (علیه السلام) است، بطور صریح اشاره شده است، که این مسئله می­تواند به عنوان یکی از مسائل مشترک و وحدت آفرین بین دو فرقه مطرح شود.

مهدویت در قرآن

خداوند متعال می فرماید: (وَلَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الأَْرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصَّالِحُونَ/(الانبیاء(۱۰۵)

” در « زبور » بعد از ذکر (تورات) نوشتیم: «بندگان شایسته ام وارث (حکومت) زمین خواهند شد» ”

کلمه «مهدی» از جهت صرفی اسم مفعول ثلاثی مجرد از ریشه ناقص (معتل اللام) «هدی یهدی و هدایه» می باشد. از آنجا که در لغت نامه های زبان عربی در سده های نخستین اسلامی، واژه مهدی به طور ممتاز مستقل یادآوری نشده، بلکه همان ریشه اصلی را معنا کرده اند، درباره این واژه سخن بسیار زیاد است.

مهدویت در لغت

در لغت نامه هایی که در قرون میانه یا اخیر، ویژه کلمات مشکله آثار و اخبار فراهم گردیده، کلمه مهدی را به عنوان یک اشتقاق در شکل مستقل مطرح نموده و معنای عام لغوی آن را از شاخه نخستین دانسته اند و برای این واژه در متون دینی معنای خاص اصطلاحی برشمرده اند. در این زمینه نمونه ای از دو کتب لغوی فریقین آورده می شود.

ابن اثیر گفته است:

المهدی الذی قد هداه الله الی الحق و قد استعمل فی الاسماء حتی صارت کالاسماء العامه و به سمی المهدی الذی بشر به النبی انه یجیی فی آخر الزمان.

ابن الاثیر الجذری، النهایه فی غریب الحدیث والاثر، مصر، مطبعه العثمانیه، ۱۳۱۱ق، ج۴، ص۲۴۴٫

آنچه اهل سنت در مورد امام زمان نوشته اند شامل کتابهای بسیاری می شود که در ذیل به عناوین برخی از این کتابها اشاره می کنیم:

۱-ابو نعیم اصفهانی(از بزرگان علمای اهل سنت)، سه کتاب به نام های مناقب المهدی، صفات مهدی و کتاب چهل حدیث را در مورد امام مهدی(عج) نوشته است.

۲-جلال الدین سیوطی (صاحب تألیفات متعدد و تفسیر معروف) دو کتاب به نام های العرف الوردی فی اخبار المهدی و علامات مهدی نوشته است.

۳-حماد بن یعقوب الرواجنی، اخبار مهدی.

۴-ابن حجر عسقلانی، القول المختصر فی علامات المهدی المنتظر

۵-محمد بن یوسف الکنجی الشافعی، البیان فی أخبار صاحب الزمان

۶-ملا علی المتقی الهندی، صاحب کتاب کنز العمال، که این کتاب یکی از مهمترین کتب در بحث مورد نظر است، و نیز البرهان فی علامات مهدی آخر الزمان

۷-علی بن سلطان الهروی الحنفی، المشرب الوردی فی أخبار المهدی

۸-شهاب الدین الحلاونی الشافعی منظومه ای مشتمل بر پنجاه و پنج بیت حول اوصاف امام مهدی با استفاده از احادیث نبوی شریف به رشته نظم در آورده که آن را “القطر الشهدی فی أوصاف المهدی” نامیده است.

۹-محمد البلبیس شافعی محدث معروف، در شرح منظومه شهاب الدین الحلاوی کتابی با عنوان “العطر الوردی بشرح القطر الشهدی” نوشته است.

بزرگان علمای اهل سنت

قدیمی ترین مؤلف سنی که به عقیده امام مهدی پرداخته، حفاظ نعیم بن مروزی متوفی سال ۲۲۲۷هـ. است که کتاب “الفتن و الملاحم” را نوشته و او از شیوخ بخاری و دیگر کتب صحاح است.

سخن نسب شناس مشهور (ابو نصر سهل بن عبد الله بن داود بن سلمان بن ابان بن عبد الله بخاری) از علمای اعلام قرن چهارم هجری در کتابش با نام “سرّ السلسله العلویّه” می گوید: امامیه به این خاطر نام پسر امام علی النقی الهادی را جعفر کذاب گذاشته اند که او ادّعا کرد میراث برادرش حسن (امامت امام حسن عسکری) از آن اوست، نه از قائم حجت (عج).

اگر ما مصادر حدیثی، تاریخی، عقیدتی و تفسیری اهل سنت و شیعه را بررسی کنیم، این حقیقت را در می یابیم که نخستین کسی که درباره عقیده مهدویت و درباره اوصاف او سخن گفت خود رسول اکرم بود. خود رسول اکرم اولین مروج این عقیده بود. اگر چه در مصداق مهدی موعود اختلاف وجود دارد، لیکن اصل قضیه مهدویت یکی از مسلّمات فریقین است و از صدر اسلام تا امروز احدی از مسلمین منکر اصل عقیده مهدویت نشده است.

روایات اهل سنت

دیگر ائمه صحاح هم همین روایت را با همین مضمون، با اندک تفاوت لفظی، در کتب خود نقل نمودند.

حدثنی محمد بن المثنی، حدثنا غندر، حدثنا شعبه، عن عبدالملک، سمعت جابر بن سمره قال: سمعت النبی(ص) یقول: یکون بعدی اثناعشر امیراً فقال کلمه لم اسمعها فقال ابی: انه یقول کلهم من قریش

جابر می گوید: من از رسول خدا شنیدم که می فرماید: بعد از من دوازده خلیفه (جانشین) خواهند بود. جابر می گوید بعد از آن رسول خدا سخنی گفت که من آن را متوجه نشدم.

محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح بخاری، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۰ ق. ج۸؛ کتاب الاحکام، باب الاستخلاف، ص۱۷۱، ح۷۲۲۲

دیگر ائمه صحاح هم همین روایت را با همین مضمون، با اندک تفاوت لفظی، در کتب خود نقل نمودند.

محمد بن الحجاج النیشابوری، صحیح مسلم، بیروت، دارالفکر، ج۶، کتاب الاماره، باب یتبع الناس لقریش، ص۳، ح۴۸۰۵، ۴۸۰۶، ۴۸۰۷، ۴۸۰۹، ۴۸۱۰، ۴۸۰۱۱؛ محمد بن عیسی ترمذی، سنن ترمذی، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳ق، ج۳، باب ما جاء فی الخلفاء، ص۳۴۰، ح۲۳۲۳، ۲۳۲۴؛ سلیمان بن اشعث سجستانی، سنن ابی داود، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۰ق، ج۲؛ کتاب المهدی، ص۳۰۹، ح۴۲۷۹، ۴۲۸۰، ۴۲۸۱٫