دوره اصلاحات و نهضت ملّی هسته ای

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ حسن مولوی در یادداشتی در پیک هشترود، نوشت: از آنجا که نوآوری و خلاقیت یکی از راه های مهم پیروزی در جهان امروز به شمار می آید، هر کشور باید بتواند به دانش بومی دست یابد و دانش حاصل را در جای مناسب به کار گیرد.

دستیابی به فناوری های هسته ای از سرفصلهای با شکوه و مهم تاریخ پیشرفتهای علمی و تمدنی کشورمان است. هم اکنون ایران برای ادامۀ راه در مورد هسته ای نیاز به کمک ندارد. تربیت اهل فن و صنعتگران این فناوری در ایران انجام شده است. اکنون این فناوری، به تعبیری از دیگر کانونهای هویت سازِ ملت ایران است. البته سیر این پیشرفت و تحول، در ایران به دلایل فشارهای نفس گیر قدرتهای بزرگ و تحریم ها طبیعی نبوده و از اینرو به نهضت ملی هسته ای تبدیل شده است.

بطور خلاصه فعالیت هسته ای ایران بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به شرح زیر است:

از سال ۱۳۵۷ تا سال ۱۳۶۲ حرکت هسته ای ایران کاملاً متوقف شد. از سال ۱۳۷۲ موافقتنامۀ همکاری بین ایران و روسیه برای استفادۀ صلح جویانه از انرژی هسته ای به امضای مقامات دو کشور رسید.

پس از وقوع حادثۀ ۱۱ سپتامبر، جرج بوش طی نطقی در کنگرۀ آمریکا در ۱۰ بهمن ۱۳۸۱ ایران را یکی از سه کشور محور شرارت خواند. با این فضاسازی، پروندۀ هسته ای ایران به عنوان پرونده ای اضطراری در دستور اجلاس شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA) قرار گرفت. بدنبال این، ایران مذاکراتش را با سه کشور انگلیس، فرانسه و آلمان شروع کرد. این مذاکرات در دورۀ اصلاحات در سه مقطع شاخص و تأثیر گذار توافق تهران در سعدآباد (۲۹ مهرماه ۱۳۸۲)، توافق بروکسل (۴ اسفند ۱۳۸۲) و توافق پاریس (۲۴ آبان ماه ۱۳۸۳) همراه با امتیاز دهی مدام ایران انجام گرفت.

• در توافق تهران، ایران امضای پروتکل الحاقی را بدون مصوبۀ مجلس پذیرفت و در واقع تحمیل شد. در مورد این توافق، اظهارات آدام ارلی (Adam Erlei) سخنگوی وزارت خارجۀ آمریکا شنیدنی است:

“وزیران امور خارجۀ سه کشور اروپایی در مذاکرات خود در تهران هیچ امتیازی ندادند”.

یوشگا فیشر، وزیر امور خارجۀ وقت آلمان نیز در بازگشت از ایران در فرودگاه برلین با خرسندی تمام چنین گفت:

“آلمان، فرانسه و انگلیس ضمن تلاش برای گشودن راه بازگشت ایران به جامعۀ بین المللی، هیچ امتیازی به تهران نداده اند”.

• در توافق بروکسل، ایران تعلیق ساخت قطعات و مونتاژ دستگاه های مرکز گریز را پذیرفت. ولی به رغم عقب نشینی های ایران، شورای حکام قطعنامه ای علیه ایران تصویب کرد و تعلیق کارخانۀ UCFاصفهان و تجدید نظر در مورد طرح اراک را خواستار شدند.

شاهد سخن اینکه حسن روحانی، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی، گفت که تعهد ما این بود که غنی سازی نکنیم، هنوز هم نمی خواهیم انجام دهیم و گاز به سانتریفیوژ وارد کنیم. (۲۳/۰۳/۱۳۸۳)

• توافقنامۀ پاریس نیز در راستای اعتماد سازی و ترس از اقدامات غرب علیه ایران، از طرف دولتمردان اصلاح طلب پذیرفته شد. طبق این توافق، ایران پذیرفته بود در مورد منحرف نشدن چرخۀ سوخت خود تضمینهای عینی ارائه کند. در این توافق، بحث تعلیق حتی به فعالیتهای تحقیقاتی هم سرایت کرد و ایران بیش از گذشته تحت فشار قرار گرفت. تعهدات فوری و شفاف و لازم الاجرایی ایران در برابر الزامات مبهم و نامعلوم اروپا در این توافق برجسته است. این توافق مانعی بر سر دستیابی ایران به دانش صلح آمیز هسته ای محسوب می شد. در حقیقت با پذیرش تعلیق به صورتی «نامحدود» و «نامشروط»، زمان از سر گیری غنی سازی از اختیار ایران خارج شد. (حجازی- زارعی، نهضت ملی هسته ای ایران، ۱۳۸۷؛۳۱-۱۹)

خاتمی:

“آنچه در جریان این توافق نامه (پاریس) پیش آمد، اعتراف رسمی و صریح کشورهای اروپایی به این بود که ما صاحب این حق هستیم و حق داریم آن را اعمال کنیم. نگفته اند شما فقط حق دارید که داشته باشید، گفته اند حق اعمال این حق را دارید. من فکر می کنم این پیروزی بزرگی است!”. (http://former.president.ir/farsi/khaami/innterviews/inter88/830827.htm)

رهبر معظم انقلاب نیز ضمن تجربه خواندن این عقب نشینی و تعلیق ها و مطالبات پی در پی، نامحدود بودن خواستۀ غربی ها را روشن می کنند:

“من همان وقت هم در جلسۀ مسئولان گفتم اگر بخواهند به این جریان مطالبۀ پی در پی ادامه دهند، بنده خودم وارد میدان می شوم، همین کار را هم کردم. بنده گفتم که باید این سیر عقب نشینی متوقف شود و تبدیل بشود به سیر پیشروی و اولین قدمش هم باید در همان دولتی انجام بگیرد که این عقب نشینی را انجام داده بود، و همین کار هم شد”. (۱۳/۱۰/۱۳۸۶)

پروفسور حمید مولا نا و دکتر منوچهر محمدی در خصوص نتایج سیاست تنش زدایی در گفتمان هسته ای اصلاحات، بطور خلاصه عنوان می کنند:

“در خصوص بحران هسته ای، دستگاه سیاست خارجی سعی کرد با دادن امتیاز و مذاکره، به پیش برد امور مبادرت نماید اما طرف اروپایی نه تنها هیچ گونه امتیازی نداد بلکه فعالیت هسته ای کشور را به مدت دو سال به انفعال کشاند و از این رهگذر زیانهای متعددی را به این رشته از صنایع وارد نمود”. (مولانا و محمدی، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دولت احمدی نژاد؛ نشر دادگستر، ۱۳۸۸؛ ۱۰۵-۱۰۴)

حسن مولوی_ کارشناس ارشد علوم سیاسی

انتهای پیام/پ