آیین های برات در بشرویه: از شب عزیزی تا باغبندهای گره گشای نیازمندان

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛  به نقل از پیام بشرویه،شهرستان کویری بشرویه واقع در خراسان جنوبی از جمله شهرهایی است که آوازه ای بلند در آیین های مختلف مذهبی و رسوم جالب و ماندگار دارد.

این شهرستان با نگهداشت برخی آیین سنتی خود  از جمله صلات کشیدن در اولین روز ماه محرم، آیین نخل پوشان و شب برات همچنان،شهری نمونه در غنی بودن رسوم و فرهنگ زیبای سنتی است.

"آیین شب برات"  در بشرویه   از جمله رسومی است که تقریبا منسوخ شده، در این آیین نقش اول آن را کودکان ایفا می کرده اند و معمولا در شب های سیزدهم و چهاردهم شعبان برگزار می گردد.

در این مراسم جالب و البته شاد  جمعی از خردسالان و نوجوانان یک محله دور هم جمع شده و دو شب مانده به تولد امام زمان(عج)، با ترتیب خاصی و قرائت اشعار زیبا و جالب درب تک تک خانه‌ها را می زنند.

شعر محلی  که این گروه از بچه ها همخوانی می کردند صاحبخانه را بی اختیار به درب خانه می کشانند:

بچه ها همخوانی می کنند::

دیشوُ عزیز چیزمو دِهِه

dišow -e- āzizĉizamudehe

قرصکِ سیروُکَمو دِهِه

gorsak -e- sirukamudehe

اگر نِدَرِه قرض کُنِه

āgarnedaregarzkone

جُوالَه پر گَوَرس کُنِه

jowâlaporgawarskone

از ای منزل هُوهُو مِیَه

āzimanzelhohomiya

دورِیه پُر پَلو میه

doriyaporpalomiya

عزیزیمو مِیَرِه یا بِرِم؟

āzizimumiyareyâberem?

دیشوُ عزیز چیزمو دِهِه

dišow -e- āzizĉizamudehe

دیشوُ عزیز چیزمو دِهِه

دیشوُ عزیز چیزمو دِهِه

dišow -e- āzizĉizamudehe

dišow -e- āzizĉizamudehe

قرصکِ سیروُکَمو دِهِه

gorsak -e- sirukamudehe

قرصکِ سیروُکَمو دِهِه

قرصکِ سیروُکَمو دِهِه

gorsak -e- sirukamudehe

gorsak -e- sirukamudehe

اگر نِدَرِه قرض کُنِه

āgarnedaregarzkone

اگر نِدَرِه قرض کُنِه

اگر نِدَرِه قرض کُنِه

āgarnedaregarzkone

āgarnedaregarzkone

جُوالَه پر گَوَرس کُنِه

jowâlaporgawarskone

جُوالَه پر گَوَرس کُنِه

جُوالَه پر گَوَرس کُنِه

jowâlaporgawarskone

jowâlaporgawarskone

از ای منزل هُوهُو مِیَه

āzimanzelhohomiya

از ای منزل هُوهُو مِیَه

از ای منزل هُوهُو مِیَه

āzimanzelhohomiya

āzimanzelhohomiya

دورِیه پُر پَلو میه

doriyaporpalomiya

دورِیه پُر پَلو میه

دورِیه پُر پَلو میه

doriyaporpalomiya

doriyaporpalomiya

عزیزیمو مِیَرِه یا بِرِم؟

āzizimumiyareyâberem?

عزیزیمو مِیَرِه یا بِرِم؟

عزیزیمو مِیَرِه یا بِرِم؟

āzizimumiyareyâberem?

āzizimumiyareyâberem?

در این شب عزیز چیزی به ما بدهید

نان سیروکی به ما بدهید

اگر ندارید از دیگران برایمان قرض کنید

برای ما یک کیسه‌ی بزرگ پر از ارزن کنید

از این خانه صدای شادی می‌آید

و بشقابی پر از برنج خوشمزه برای ما می‌آید

عزیزی ما را می‌آورید یا برویم؟                     

و در شب برات  نیز این شعر را می‌خوانند:

امشَوْ شُوِ براتَ

emšawšowebarâta

سیروکیا شلاتَه

sirukiyašalâta

از روغن نباتَه

āzrugan -e- nabâta

عزیزیمو بیَرِه

āzizimubiyare

امشَوْ شُوِ براتَ

emšawšowebarâta

امشَوْ شُوِ براتَ

امشَوْ شُوِ براتَ

emšawšowebarâta

emšawšowebarâta

سیروکیا شلاتَه

sirukiyašalâta

سیروکیا شلاتَه

سیروکیا شلاتَه

sirukiyašalâta

sirukiyašalâta

از روغن نباتَه

āzrugan -e- nabâta

از روغن نباتَه

از روغن نباتَه

āzrugan -e- nabâta

āzrugan -e- nabâta

عزیزیمو بیَرِه

āzizimubiyare

عزیزیمو بیَرِه

عزیزیمو بیَرِه

āzizimubiyare

āzizimubiyare

امشب شب برات است

نان‌های سیروکی پر از روغن است

و با روغن نباتی درست شده است

عزیزی ما را بیاورید.

در حقیقت صاحب خانه با بخشیدن خوراکی یا

بعد از اینکه شعرخوانی تمام شد،صاحبخانه بنا به سلیقه‌ی خود  هر نوع خوراکی که در منزل دارد یا هر چیز دیگری را به آن‌ها  هدیه می دهد و فاتحه‌ای را برای روح اموات خود حواله می‌کند.

ثمرات ارزشمندی این شب برات می توان به صدقه دادن ، خوشحال کردن دل مومن به یاد اموات و درگذشتگان اشاره کرد و هم‌چنین با این کار ، یادی نیز از خود بر جای می گذارد تا زمانیکه از دنیا رفتند، دیگران نیز بر سر مزارشان آمده و برای آرامش روح آنها  فاتحه‌ای بخوانند.

برگزاری مراسمات تعزیه خوانی برای درگذشتگان از جمله رسومی دیگری است که در شب برات انجام شده و برای درگذشتگان طلب اخلاص و مغفرت  می کنند.

برای اموات خود مجالس تعزیه می گیرند و همچنین با حضور بر سر مزارشان بویژه کسانی که در طول سال گذشته (از برات تا برات ) به رحمت ایزدی پیوسته‌اند ،یادشان را گرامی می دارند ، این مراسم همچنان در بشرویه رونق دارد.

سیروکی پزون از دیگر رسوم زیبا و البته خوشمزه شب برات است،خانم های بشرویه ای در این شب به یاد رفتگان خود  نوعی نان شیرین و خوشمزه به نام " سیروکی " را طبخ می کنند و برای اقوام، همسایگان و نیازمندان می فرستند.

"سیروکی" با روغن ، آرد و زردچوبه درست شده و در ماهی​تابه سرخ می‌شود و بنا به سلیقه‌ی شخصی روی آن را شکر یا خاکه‌قند می‌ریزند تا شیرین شود.

روز برات فرا می رسد و آرامستان ها مملو از انسان هایی می شود که در این روز با حضور بر سر مزار عزیزانشان، روح آنان را شاد می کنند.

این رسم زیبا که دارای سابقه ای طولانی در بشرویه هست، همچنان زنده بوده و با همان شور برگزار می شود.

در روز برات آیین دیگری هم در شهرستان بشرویه اجرا می شده که امروزه به طور کامل منسوخ شده و رونقی ندارد.

از دیگر آیین قدیمی روز برات در شهرستان بشرویه ،جمع آوری آذوقه و خوراکی های مورد نیاز  برای نیازمندان بوده است .

بعدازظهر روز برات، پارچه‌های بزرگی به نام «باغبند» در خیابان اصلی شهر از میدان اصلی تا نزدیک قبرستان پهن می شده است و هر کس نذری داشت به مقدار نذرش مواد غذایی از قبیل شیرینی، نخود، تخمه، شکلات، نقل، قند، چای یا هر چیز دیگری روی این باغبندها می‌ریخت. سپس در پایان پس از تاریک شدن هوا، این اقلام بین نیازمندان تقسیم می‌ شد.

سوزاندن پنبه در خانه ها برای ایجاد روشنایی در شب برات از دیگر رسوم قدیمی در برات است،در  قدیم الایام که خبری از لامپ ،برق و شمع نبود در شب برات،مقداری پنبه را بر چندین سیخ یا چوب نازک می‌پیچیدند و پس از آتش زدن، آن‌ها را در داخل اتاق‌های خانه می‌گذاشتند زمانی که این پنبه‌ها می‌سوخت و شعله‌اش تمام می‌شد می​گفتند: «چراغ برات تمام شد» یا «چراغ برات خاموش شد» و از آن لحظه به بعد جشن و سرور و شادی برای تولّد امام زمان(عج) شروع می‌گردید و تا سه شب ادامه داشت.

گزارش از : سکینه وثوقی