گزارش دانا از ناترازی در بخش سوخت؛
گودرزی: صرفهجویی ۴۰ درصدی امکانپذیر است / نرخ سوم، گامی برای مدیریت مصرف
در شرایطی که ناترازی بنزین در کشور از مرز ۱۰ میلیون لیتر در روز عبور کرده و دولت مجبور به اصلاح نرخ سوم سوخت شده است، یک کارشناس اقتصادی با اشاره به پتانسیل بالای صرفهجویی در بخشهای مختلف، میگوید: «با کاهش ۴۰ درصدی مصرف، سالانه ۳۸ میلیارد دلار صرفهجویی ممکن است.»
به گزارش خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ صنعت سوخت کشور در حال حاضر با چهار چالش جدی مواجه است که هر یک بهتنهایی میتواند مدیریت شبکه توزیع را با بحران مواجه کند:
الف) آسیب به زیرساختها در جریان جنگ: حملات دشمن به تأسیسات نفتی و پالایشگاهها، بهویژه پالایشگاه لاوان و مجتمعهای پتروشیمی ماهشهر و عسلویه، ظرفیت تولید بنزین را کاهش داده و کیفیت سوخت را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
ب) رشد سالانه مصرف: مصرف بنزین در سالهای اخیر با میانگین رشد سالانه حدود ۶ درصد افزایش یافته است، در حالی که رشد تولید تنها ۵ درصد بوده است.
ج) محدودیتهای تأمین: محاصره دریایی در جنوب و حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه، ظرفیت واردات را به شدت محدود کرده است.
د) محدودیت ارزی: تأمین ارز موردنیاز برای واردات بنزین با محدودیتهای جدی مواجه است.
نتیجه این چالشها، ناترازی روزانه بیش از ۱۰ میلیون لیتر بین تولید و مصرف است.
اصلاح قیمت نرخ سوم؛ سهمیههای پایه بدون تغییر
دولت از روز سهشنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۵، با اجرای مصوبه آذرماه ۱۴۰۴، نرخ سوختگیری با کارت آزاد جایگاهها را از ۵ هزار به ۱۰ هزار تومان افزایش داده است. اما سهمیههای اول و دوم همچنان بدون تغییر باقی ماندهاند:
-
سهمیه اول: ۶۰ لیتر با نرخ ۱,۵۰۰ تومان برای خودروها (۲۵ لیتر برای موتورسیکلتها)
-
سهمیه دوم: ۵۰ لیتر با نرخ ۳,۰۰۰ تومان (۲۰ لیتر برای موتورسیکلتها)
مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی تأکید کرده که این سهمیهها پاسخگوی نیاز ۸۵ درصد مردم است و تنها ۱۵ درصد افراد به استفاده از کارت آزاد نیاز دارند. پیشبینی میشود با این اصلاح قیمت، حداقل ۳ میلیون لیتر در روز از مصرف بنزین کاسته شود.
گودرزی: صرفهجویی ۴۰ درصدی، ۳۸ میلیارد دلار در سال
مجید گودرزی، کارشناس اقتصادی، در گفتوگو با خبرنگار راهدانا، با اشاره به پتانسیل بالای صرفهجویی در بخشهای مختلف، محاسبه جالبی ارائه داده است:
«میانگین مصرف سوخت خودروهای روز دنیا حدود ۴.۵ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر است، اما این رقم در ایران حدود ۹ لیتر است. در سایر بخشهایی که از سوخت استفاده میکنند، مانند نیروگاههای با راندمان پایین، امکان کاهش حدود ۴۰ درصدی مصرف وجود دارد. در بخش مسکن نیز با محاسبه زاویه تابش خورشید و جهت وزش باد، ۳۰ تا ۴۰ درصد مصرف قابل کاهش است.»
گودرزی محاسبه کرده است: «روزانه ۲۶۵ میلیون لیتر سوخت در کشور توزیع میشود. اگر کاهش ۴۰ درصدی محقق شود، روزانه ۱۰۶ میلیون لیتر و سالانه ۳۸.۶۹ میلیارد لیتر سوخت قابل صرفهجویی است. با میانگین هر لیتر بنزین ۱ دلار، این صرفهجویی سالانه بیش از ۳۸ میلیارد دلار خواهد بود.»
وی با اشاره به بخش خودرویی افزود: «اگر دولت موفق به جایگزینی خودروهای روز به جای خودروهای فرسوده شود، علاوه بر کاهش هزینههای استهلاک، تعمیر و نگهداری و مرگومیر، سالانه حدود ۱۹.۷ میلیارد لیتر بنزین صرفهجویی میکند. این صرفهجویی اثر تورمی و ریسکهای سیاسی هم ندارد.»
خودروهای کممصرف در راهند؛ از اینوی تا تارا هیبرید
در حوزه خودروهای کممصرف، خبرهای امیدوارکنندهای منتشر شده است. ایرانخودرو اعلام کرده که سه محصول جدید با مصرف پایین تا پایان سال وارد مرحله تولید انبوه خواهند شد:
| خودرو | فناوری | مصرف سوخت (لیتر در ۱۰۰ کیلومتر) | زمان تولید انبوه |
|---|---|---|---|
| اینوی | هیبریدی HEV | ۴.۵ | مهر ۱۴۰۵ |
| سفیر R7 | پلاگینهیبریدی PHEV | ۵.۵ | مهر ۱۴۰۵ |
| تارا هیبرید | هیبریدی HEV | ۴.۸ | پایان ۱۴۰۵ |
راهکارهای غیرقیمتی؛ از اسقاط خودرو تا توسعه CNG
کارشناسان بر این باورند که مدیریت مصرف بنزین را نمیتوان صرفاً به افزایش قیمت محدود کرد. عباس کاظمی، مدیرعامل سابق شرکت پالایش و پخش، بر استفاده از ظرفیت بلااستفاده CNG و ورود LPG به سبد سوخت تأکید کرده است.
آمارها نشان میدهد که ظرفیت CNG کشور حدود ۴۰ میلیون مترمکعب در روز است، اما مصرف فعلی به ۱۵ تا ۱۶ میلیون مترمکعب کاهش یافته است. همچنین، حدود ۴ میلیون و ۳۰۰ هزار خودروی دوگانهسوز در کشور وجود دارند که میتوانند از این ظرفیت استفاده کنند.
در حوزه اسقاط خودروهای فرسوده نیز پیشرفتهایی حاصل شده است. طی سه سال اخیر، حدود ۷۰۰ هزار خودروی فرسوده از رده خارج شده است. با این حال، از مجموع حدود ۴۱ میلیون وسیله نقلیه کشور، بیش از ۲۲ میلیون دستگاه در محدوده فرسودگی قرار دارند.
راهی جز مدیریت همهجانبه نیست
به گزارش راهدانا؛ ناترازی بنزین یک بحران چندوجهی است که تنها با افزایش قیمت قابل حل نیست. سهمیههای پایه حفظ شدهاند و نرخ جدید ۱۰ هزار تومانی صرفاً برای مصارف مازاد اعمال شده است، اما اصلاح ساختار مصرف نیازمند رویکردی جامعتر است:
۱. اسقاط خودروهای فرسوده و جایگزینی با خودروهای کممصرف (با وجود فاصله زیاد قیمت خودروها با توان مالی مردم، نیازمند طراحی مشوقهای مؤثر)
۲. توسعه زیرساختهای CNG و افزایش مصرف سوختهای جایگزین
۳. هدایت خودروسازان به سمت تولید خودروهای با مصرف پایین (نظیر خودروهای هیبریدی در دست تولید)
۴. کاهش سفرهای غیرضروری و توسعه حملونقل عمومی
۵. بهینهسازی مصرف انرژی در ساختمانها و صنایع
چنانچه کاهش ۴۰ درصدی مصرف محقق شود، سالانه حدود ۳۸ میلیارد دلار صرفهجویی حاصل خواهد شد که میتواند به جای فشار بر سفره مردم، به توسعه زیرساختها و بهبود معیشت خانوارها اختصاص یابد.
ارسال دیدگاه