نقش مؤثر امیرکبیر در مبارزه با نفوذ بیگانگان/ تاسیس سازمان اطلاعاتی و امنیتی در زمان صدارت امیرکبیر

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از خبرنگار نسل شاهوار شاهرود میرزا محمدتقی خان امیرکبیر، پسر مشهدی قربان فراهانی نوه تهماسب بیک است. کربلایی قربان پدر امیرکبیر در دستگاه میرزا عیسی (میرزا بزرگ) پدر میرزا ابوالقاسم قائم‌‌مقام سمت آشپزی داشت. مادر امیرکبیر فاطمه‌ سلطان دختر استاد شاه محمد‌ بنا از اهالی فراهان بود.

امیرکبیر که دست پرورده قائم مقام فراهانی است سیاستمداری پاک دست و خیرخواه ملت بود که اقدامات موثری را در جهت حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور و مبارزه با فقر و فساد در مدت سه سال و سه ماه صدارت انجام داد.

امیرکبیر در حبّ وطن غایتی برای خود نمی شناسد

در بخشی از بیانات رهبر فرزانه انقلاب در دیدار با اعضای هیات دولت در سال 84 آمده است: "امیرکبیر که یک چهره  ماندگار در تاریخ ماست و واقعاً کارهاى بزرگى هم کرده، همه  حکومت او سه سال بود؛ یعنى یک سال از مدتى که بناست على العجاله شما در این مسئولیت مشغول باشید، کمتر است؛ اما آن قدر این کار، مهم و بزرگ و جدى بود که تاریخ امیرکبیر را فراموش نمى کند؛ والّا قبل از این که بیاید در رأس صدارت قرار بگیرد و بعد که به کاشان تبعید شد، دیگر چیزى در پرونده  او وجود ندارد".

در منابع مختلف تاریخی از امیرکبیر به عنوان فردی دارای رفتار متین، عزم پایدار، اصالت رأی، مناعت طبع، راست کردار، فساد ناپذیر، شجاع، کاردان، پایبند به عهد و شهرت گریز یاده شده است که در حبّ وطن غایتی برای خود نمی شناسد.

اولین تجربه سیاسی میرزا محمدتقی خان همراهی خسرو میرزا فرزند ولیعهد فتحلعی شاه در سفر به روسیه تزاری به منظور عذرخواهی از واقعه قتل گریبایدوف وزیر مختار روسیه در تهران است.

گریبادوف خواهان اجرای یکی از بندهای عهدنامه ترکمانچای بود که به موجب آن می خئاست شماری از زنان گرجی که در ایران به اسلام گرویده، دارای خانواده و فرزند هستند و حاضر به بازگشت به گرجستان نیستند با زور و خشونت به سرزمین های جدا شده باز گرداند. این عمل خشم مردم را بر می انگیزد و پس از قتل سه نفر از معترضان به دست سفارت روسیه مردم به سفارت روسیه حمله و گریبایدوف و تعدادی از همراهانش را به قتل می رسانند.

امیرنظام وکیل تام الاختیار دولت ایران در کمیسیون صلح ارزنة الروم

میرزا محمدتقی خان در این مأموریت که به دستور میرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانی عازم می شود منشی هیئت است. در این سفر روس ها به منظور قدرت نمایی ایرانیان را هر روز به دیدن یکی از موسسات علمی و صنعتی خود می برند.

مهم ترین مأموریت سیاسی امیرنظام در دوران سلطنت محمدشاه ریاست نمایندگی دولت ایران در کمیسیون صلح ارزنة الروم به عنوان وکیل تام الاختیار دولت ایران برای حل اختلافات مرزی با دولت عثمانی است که پس از 4 سال قرارداد صلح مطلوبی با عثمانی به امضا می رساند و سرحدات ایران و عثمانی تایید می گردد.

امیرنظام صدراعظم ناصدرالدین شاه می شود

امیرنظام که از سالها قبل با ناصرالدین میرزا همراه است پس از فوت محمدشاه و بر تخت نشستن ناصرالدین شاه به منصب صدراعظمی و فرماندهی نیروهای نظامی می رسد و مفتخر به لقب امیرکبیر می شود.

مهم ترین اقدامات امیرکبیر در دوران صدراعظمی مبارزه با فساد مالی درباریان و حکام، اصلاح امور مالی و تعدیل بودجه، توسعه تجارت داخلی و خارجی، کوتاه کردن دست اجانب در امور کشور و تعین مشی سیاسی مشخص در سیاست خارجی است.

مقام معظم رهبری در قسمتی از بیانات خود در مورد امیرکبیر فرموده اند: "سلطه بیگانه برای یک کشور از خطرناک ترین چیزهاست و این همان نکته ای است که امیرکبیر فهمید".

استقرار دولت و تاسیس دارالفنون/ کاستن از نفوذ و دخالت روسیه و انگلیس

اقدامات دیگر امیر کبیر برقراری و استقرار دولت، تنظیم و سر و سامان دادن به قشون، ایجاد کارخانه های اسلحه سازی، تأسیس دارالفنون، انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه، اصلاح امور قضایی، تأسیس چاپارخانه و بیمارستان است.

او مدت کوتاهی پس از صدارت ایجاد امنیت و پایان دادن به شورش ها، مبارزه با فساد صاحبان قدرت و کاستن از نفوذ و دخالت روسیه و انگلیس را در اولویت قرار می دهد.

از جمله اقدامات مهم او پایان دادن به شورش محمدحسن خان سالار در خراسان که داعیه تجزیه طلبی دارد و نیز سرکوب شورش بابیه با محاکمه و اعدام علی محمد باب است.

امیرکبیر ضمن نظم دادن به دستگاه سلطنت دریافت هر نوع وجه غیرقانونی و هدیه را ممنوع اعلام می کند تا کسی دستاویزی برای رشوه نداشته باشد.

از دیگر اقدامات امیرکبیر بازسازی ارتش و قشون و پایه گذاری نظمی نو در نیروی نظامی کشور است. در زمان او وضع لباس ارتش منظم و مرتب شده و به دستور او لباس سربازان از پارچه ایرانی تهیه می گردد.

تاسیس سازمان اطلاعاتی و امنیتی/ ایجاد سفارتخانه دائمی در لندن و سن پترزبوگ

تاسیس سازمان اطلاعاتی و امنیتی و خبررسانی در دوران صدارت او انجام می شود و تلاش هایی برای اصلاحات قضایی به عمل می آورد.

امیر برای انتظام ارتباط با کشورهای دیگر اهمیت زیادی قائل است. او میرزا محمدعلی خان شیرازی را به وزارت خارجه منصوب می کند و از سفرای خارجی میخ واهد از این پس تمام مکاتباتشان با وزیر امور خارجه باشد و از رجوع مستقیم به شاه یا صدراعظم خودداری کنند.

او در لندن و سن پترزبوگ سفارتخانه دائمی و در بمبئ، عثمانی و قفقاز کنسولگری ایجاد می کند. در زمینه سیاست خارجی سیاست موازنه منفی در پیش می گیرد که براساس آن به هیچ قدرتی امتیاز ندهد.

رهبر فرزانه انقلاب در قسمت دیگری از بیانات خود درباره میرزا محمدتقی خان امیرکبیر فرموده اند: "مثل میرزا محمدتقی خان یک نفر در سیاست ایران در دوره های اخیر سراغ داریم. آن کسی که با دید نافذ خود مشکل اساسی این کشور را فهمید. همه مشکلات این کشور اگر کسی می خواست آنها را تعقیب کند مثل رشته ها و ریسمان هایی که همه به یک مرکز می رسید آن مرکز را امیرکبیر کشف کرد و آن عبارت بود از وابستگی به بیگانه".

اقدامات ملی امیرکبیر و سعایت بدخواهان نزد ناصرالدین شاه

در دوره امیرکبیر نخستین برنامه دولت ایران برای تزریق واکسن آبله به کودکان و نوجوانان آغاز می شود و دارالفنون براساس مجموع آموخته ها و تجربیات وی بنا می گردد.

او در سفر سالهای قبل به روسیه مدرسه های مختلف روسیه را دیده و از بنیادهای فرهنگی دنیای جدید خبر دارد لذا وجه نظر او در اینجا دارالفنون در درجه اول معطوف به دانش و فن جدید و بعد علوم نظامی است.

از دیگر تاسیسات امیرکبیر برای روزنامه وقایع اتفاقیه است. در این باره توجه امیر به دو موضوع معطوف است یکی اطلاع یافتن دولت از اوضاع جهان و دیگری پرورش فکر مردم و آشنا کردن آنها به دانش جدید و اخبار دیگر کشور ها بود.

اقدامات ملی امیرکبیر باعث می شود درباریان فاسد و خودخواه با همراهی سفرای روس و انگلیس و خیانت برخی عوامل اثرگذار داخلی نزد ناصرالدین شاه از او سعایت کنند و سرانجام حکم قتل امیر را گرفته و وی را در حمام فین کاشان به قتل برسانند.

فاطمه سادات موسوی

انتهای پیام