به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ گال یا مازو رشد غیرطبیعی بافت گیاه است که میتواند در اثر عامل انگلهای مختلف از قارچ، باکتری و حشرات تا هیره ایجاد شود. گالها دارای ساختاری بسیار سازمانیافته هستند، بر روی درخت بلوط نیز گال های متنوعی ایجاد میشود.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا,گالها وظیفه تهیه غذا برای موجودات گالزا و حفاظت از آنها را در مقابل صدمات فیزیکی و شرایط نامناسب محیطی بر عهدهدارند.
,اهمیت گالها در وجود تانن (Tannin) در آنهاست که مصارف صنعتی دارند، گال ها ازنظر حاوی بودن رزین و اسید تانیک غنی هستند و برای ساختن جوهرهای دائمی در رنگرزی و دباغی مورداستفاده قرار میگیرند.
,میزان تانن موجود در گال بستگی به رسیده بودن یا نارس بودن گال، گونه درخت میزبان و شرایط رویشی درخت میزبان دارد.
,گال بهعنوان آفت
, گال بهعنوان آفت,اگرچه گال نمایانگر وجود سازگاری میان موجود گالزا، گیاه میزبان و یا هردوی آنها است، اما موجودات گالزا در اثر ایجاد گال روی قسمت خاصی از گیاه سبب بروز خسارت شده، بهطوریکه حشره گالزا سود و گیاه میزبان زیان میبرد.
,حشره گالزا میتواند در غلظت مواد مغذی گیاه تغییر ایجاد کند که بهصورت انتقال مواد از بافت مجاور یا افزایش میزان فتوسنتز در قسمتهایی از گیاه صورت میگیرد و سبب آسیب به گیاه میشود.
,گالها از همه گونههای جنس بلوط به اشکال، ابعاد، رنگها و میزان تانن متفاوت و به اسامی مختلف به وجود میآیند که ناشی از نیش زدن زنبورهای مولد متفاوتی ازجمله مازوج، خرنوک، قلقاف، برامازو، توپی، تاجی، کلاهی، سیچکا، تسقله، قشکا، کوزه ای و … است.
,در این میان گال بلوط نیز نوعی دیگر از انواع گالها است که اهمیت بسیاری برای زاگرسنشینان و بهخصوص قوم لر دارد که در گویش محلی به آن مازی یا مازو میگویند و از دیرباز در دباغی، تسکین درد، رنگرزی و… از آن استفاده کردهاند، اما در حال حاضر این نعمت باارزش خدادادی به حیطه فراموشی سپردهشده و جای خود را به انواع ترکیبات شیمیایی و مضر داده است.
,گال؛ آفت یا درمان
, گال؛ آفت یا درمان,نادر آزادبخت، کارشناس ارشد بیماری شناسی و پژوهشگر گیاهان دارویی در گفتوگو با خبرنگار سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری استان لرستان اظهار داشت: البته اثر زنبورها در ایجاد گالها مشخصتر بوده و این واکنش دفاعی گیاه به دنبال دو مکانیزم هیپرپلازی و هیپرتروفی به وجود میآیند یعنی حجم سلول و تعداد سلولهای تشکیلدهنده افزایش مییابد.
,وی افزود: گال نوع تغییر شکل یافته جوانهها، برگهای جوان یا میوههای است که در اثر فعالیت برخی حشرات تشکیلشده و محل تمرکز برخی ترکیبات ازجمله تانن است.
,این پژوهشگر گیاهان دارویی با اشاره به اینکه گال بلوط کاربردهای بسیاری دارد، بیان کرد: میتوان بهعنوان تثبیتکننده و پیشزمینه برای دندانهدار کردن در صنایع رنگرزی و درمان ناراحتیهای گوارشی از آن استفاده کرد.
,وی تصریح کرد: از این ماده بهعنوان آنتیاکسیدان نیز میتوان در درمانبخشی از سرطانها استفاده کرد.
,عضو هیئتعلمی مرکز تحقیقات لرستان، بابیان اینکه در مرکز تحقیقات همکاران ما در مورد خاصیت رنگرزی آنها تحقیقاتی انجام داده و در قالب مقالههای مشترک با دانشگاههای معتبر دنیا پروژههایی صورت گرفته، گفت: در بحث خواص دارویی آن همراه با دانشگاه علوم پزشکی بخش مربوط به گیاهان دارویی مطالعاتی در دست اقدام است.
,وی بابیان اینکه در برخی از کشورها ازجمله مالزی، هند و ترکیه مطالعات زیاد و خوبی در مورد گالها صورت گرفته است، خاطرنشان کرد: در بحث صنایع تبدیلی گالها، کاری که صورت گرفته و من نیز در آن همکاری داشتهام در رابطه با مواد رنگ ده و کارایی آنها بوده که برای سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان انجامشده است، البته در این رابطه نیازمند مطالعات دقیقتر و جامعتری هستیم.
,آزادبخت بابیان اینکه از گال ها بیشتر بهصورت سنتی و بومی استفاده میشود، عنوان کرد: دلیل آن عدم اطلاعرسانی برای استفاده از این گال ها است تا مردم و مسئولان از اهمیت این ماده باخبر شوند دراینباره ما باید ابتدا مشخص کنیم که این دانش بومی خیلی مهم است و بایستی در راستای مستندسازی این دانش بومی اقدام شود.
,وی گفت: با برگزاری دورههایی متخصصین را آموزش داده و توانمند کنیم و با تمرکز بر کارها ظرفیتها را اولویتبندی کنیم.
,مجید توکلی، عضو هیئتعلمی مرکز تحقیقات کشاورزی استان نیز دراینباره بابیان اینکه گالها از عارضههای طبیعی بوده که در اثر فعالیت یک سری عوامل متعدد ازجمله حشرات، قارچها و ویروسها، روی درختان به وجود میآیند، اظهار داشت: در ای باره نقش حشرات بسیار بارزتر بوده که سبب رشد غیرطبیعی برخی از بافتهای گیاهی به اشکال مختلف میشود.
,وی افزود: گالهای بلوط بهعنوان پدیدهای که از میلیونها سال قبل روی درختان بلوط اتفاق افتاده و شکلگرفته است؛ نتیجه این بوده که جانور و درخت در طی تعاملی متقابل باهم کنار آمدهاند.
,عضو هیئتعلمی مرکز تحقیقات کشاورزی استان خاطرنشان کرد: حشرات از گال بهعنوان یک مکان برای تخمریزی استفاده میکنند و درختان هم در شرایط فیزیولوژیکی که درخت دچار استرس میشود، تانن درون بافتهای آن را هیدرولیز و برای تغذیه استفاده میکنند.
,عضو هیئتعلمی مرکز تحقیقات لرستان، اضافه کرد: بالغبر صدها نوع گال بلوط در دنیا تشکیل میشود، در کشور ما با توجه به تنوع اندک درختان ازنظر گونهای، تعداد گالها تقریباً چشمگیر و بیش از ۱۳۰ گونه روی هفتتا هشت گونه درخت بلوط تابهحال گزارششده است.
,توکلی بابیان اینکه در استان لرستان حدود ۶۰ یا ۷۰ نوع گال وجود دارد، تصریح کرد: گالی که در استان بهرهبرداری میشود گال مازوج است که به دو نوع سبز و زرد تقسیم میشود.
,لزوم فراوری گالها/ هنوز کار جامعی روی گالها انجامنشده است
, لزوم فراوری گالها/ هنوز کار جامعی روی گالها انجامنشده است,وی اضافه کرد: گستره اقتصادی آن در منطقه قلایی واقع در شهرستان سلسله است که متأسفانه بومیان منطقه آنها را جمعآوری کرده و بهصورت خام از استان، خارجشده و به کشورهای اروپایی یا آسیایی صادر میشود.
,این مقام مسئول خاطرنشان کرد: اخیراً اقداماتی در جهت شناسایی خواص و اثرات آنها در دست بررسی است و به اثرات آنتی باکتریالی، ضد قارچی و انگلی آن پی برده شده اما باوجود توان و پتانسیل بسیاری که برای تحقیق وجود دارد هنوز کار تحقیقی جامعی در ارتباط با خواص و ترکیبات موجود در آنها انجام نگرفته است.
,توکلی ادامه داد: تاکنون استفادههایی که از گالها در کشور ما شده بهصورت سنتی در بحث داروسازی و صنعتی بوده و درگذشته در برخی از مناطق در صنعت چرم، رنگرزی، دباغی و حفاری استفاده میشده است.
,وی بابیان اینکه در چند دهه اخیر با پیشرفتی که در علم شیمی اتفاق افتاده کاربرد گالها محدودتر شده است، افزود: تاننهای مصنوعی آسانتر و ارزانتر بوده اما درعینحال به دلیل اینکه از پلیمرهای مصنوعی و فنولی ساخته میشوند، خطرات زیستمحیطی بسیاری را به وجود میآورند درحالیکه نمونههای طبیعی فاقد این اثرات هستند.
,توکلی اظهار کرد: شیوه بهرهبرداری گالها خطر خاصی برای درخت ندارد و مانند چیدن میوه بدون هیچ عارضهای صورت میگیرد اما زمان جمعآوری بسیار مهم است و باید توسط محققان مشخص شود تا عوامل درون آن قبل از بیرون آمدن از گالها با آن از منطقه خارج نشوند و خطر انقراض آنها را تهدید نکند.
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه