بررسی علل شکست و تعطیلی واحدهای صنعتی و تأخیر در اجرای طرح‌های صنعتی استان لرستان

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از کار ایرانی، قبل از هر چیز باید دانست که شکست و افت شرکت‌ها از کاهش سود و درآمد آغاز شده و از مهم‌ترین نشانه‌های افت و شکست می‌توان به بستن شرکت، تعطیل کردن شعب، زیان دادن، تعطیلی زیاد، استعفا و جابه‌جایی مدیران، توقف عملیات و طولانی بودن زمان تحویل محصول به مشتری، کم‌کاری، افت قیمت سهام و همچنین بی ثباتی آن اشاره کرد. علاوه بر آن باید توجه کرد که دلایل شکست در دو دسته عوامل داخلی و خارجی قابل بررسی هستند و این عوامل نیز بر هم تأثیر می‌گذارند. عوامل برون سازمانی مشتمل بر ویژگی‌های سیستم اقتصادی، رقابت، تغییرات در تجارت و بهبودها و انتقالات در تقاضای عمومی، نوسانات تجاری، تأمین مالی و حوادث پیش بینی نشده می‌باشند. عوامل داخلی نیز شامل ایجاد و توسعه بیش از اندازه اعتبار، مدیریت ناکارآمد، سرمایه ناکافی، خیانت و تقلب از ناحیه مدیران و کارکنان می‌باشند. به نظر می‌رسد که سهم عوامل داخلی نسبت به عوامل خارجی بیشتر است.

بر اساس مطلبی که در روزنامه جهان صنعت و در 23 بهمن‌ماه سال 1386 منتشر شده بود؛ تحقیقات انجام شده نشان می‌داد که 46/7 درصد از شکست بنگاه‌ها به دلیل فقدان دانش و تجربه کسب و کار است،12/4 درصد به دلیل فقدان شرایط مناسب اقتصادی،12/3 درصد به دلیل ضعف در پایش اطلاعات و آمارهای مالی در بنگاه، 10/7 درصد به دلیل تکنیک‌های ضعیف بازاریابی و فروش، 9 درصد به دلیل مشکلات پرسنلی و کارکنان، 6/2 درصد به دلیل مشاجرات و منازعات اتحادیه ها، اصناف و تشکل ها و همچنین 2/7 درصد به دلیل عدم بررسی و عدم استفاده از خدمات مشاوره‌ای مناسب بوده است.

 در همین راستا در پژوهشی که در استان لرستان و در بازه‌ی زمانی 1390 تا 1395 انجام شد؛ عوامل و دلایل به بهره‌برداری نرسیدن و همچنین تعطیلی واحدهای صنعتی استان لرستان با همفکری و مشورت صنعتگران و مدیران واحدهای صنعتی و همچنین مدیران بخش دولتی مرتبط با آنها در قالب دو دسته عوامل داخلی( اقتصاد و بازار، سرمایه‌گذاری و کسب و کار، منابع انسانی اعم از مدیریت و کارکنان، مسائل فنی و تولید) و عوامل خارجی( زیرساخت‌ها، مسائل قانونی و سیاسی، مسائل اقتصادی، مسائل اجتماعی و فرهنگی و سایر عوامل) بررسی گردید، این نتایج به دست آمد که هر چند راه‌اندازی یک واحد تولیدی بسیار آسان است، مدیریت آن بسیار مشکل و طاقت‌فرسا است؛ ضمن این که عوامل تعطیلی واحدهای صنعتی به شدت با هم در ارتباط بوده و بر هم تأثیر می‌گذارند.

 در خصوص به بهره‌برداری نرسیدن واحدهای تولیدی؛ سهم عوامل درون‌سازمانی 34/43 درصد و سهم عوامل برون‌سازمانی 66/56 درصد بود. سهم عوامل اجتماعی 93/14 درصد، سهم عوامل قانونی و سیاسی برابر 40/14 درصد، سهم عوامل اقتصادی 30/14 درصد، سهم عوامل مالی و کسب و کار 21/14 درصد، سهم عوامل بازاریابی 10/14 درصد، سهم عوامل زیرساختی 03/13 درصد، سهم عوامل انسانی 93/7 درصد و سهم عوامل فنی و تولید برابر 10/7 درصد بوده است.

 در خصوص تعطیلی واحدهای تولیدی؛ سهم عوامل درون‌سازمانی 57/49 درصد و سهم عوامل برون‌سازمانی 43/50 درصد بود. سهم عوامل مالی و کسب و کار در تعطیلی واحدهای صنعتی برابر 01/16، سهم عوامل اجتماعی برابر 59/14 درصد، سهم عوامل اقتصادی برابر 38/13 درصد، سهم زیرساخت‌ها برابر 04/13 درصد، سهم عوامل بازاریابی 48/12 درصد، سهم عوامل انسانی برابر 17/11 درصد، سهم عوامل فنی برابر 90/9 درصد و سهم عوامل قانونی و سیاسی برابر 43/9 درصد بوده است.

نکته مهم این است که عوامل بیرونی بیشتر بر تعطیلی تأثیر داشته‌اند و سهم این عوامل در به بهره‌برداری رسیدن کمتر از عوامل داخلی بوده است. این امر نشان می‌دهد که متقاضیان سرمایه‌گذاری تا زمانی که جواز تأسیس گرفته‌اند و به مرحله تولید نرسیده‌اند، بیشتر تحت تأثیر روابط بین شرکا و مسائل داخلی قرار دارند ولی واحدهایی که بعدا از دور خارج می‌شوند و مدتی از فعالیت آنها گذشته است، بیشتر تحت تأثیر عوامل بیرونی قرار دارند و علت اصلی ورشکستگی واحدها را باید در عوامل بیرون از شرکت‌ها بررسی کرد.

  استان لرستان در حال حاضر دارای 1604 واحد صنعتی دارای پروانه بهره‌برداری با اشتغال 28970 نفر است که 1353 واحد دیگر با پیش‌بینی اشتعال‌زایی 47763 نفر جواز تأسیس خود را دریافت کرده‌اند. تعداد 450 واحد صنعتی دارای پروانه بهره‌برداری و به اصطلاح فعال در حال حاضر به صورت تعطیل بوده و بیشترین تعداد سایر واحدهای صنعتی نیز با ظرفیت بین 40 تا 50 درصد فعالیت می‌نمایند.

مهم‌ترین مشکلات این واحدها بر اساس مطالعات اخیر در انتهای سال 1395 و با مشورت کارشناسان فعال در سازمان صنعت و معدن و تجارت استان عبارتند از:

1. مشکلات بانکی مانند معوق شدن تسهیلات و تملیک واحدهای صنعتی توسط بانک‌ها
2. فرسودگی ماشین‌آلات خط تولید و تکنولوژی غیر روزآمد
3. کمبود سرمایه در گردش
4. مشکلات مهارتی مدیریت و نیروی انسانی
5. مشکلات و ناهماهنگی‌های بین واحدهای صنعتی و ادارات دولتی ذیربط مانند بیمه، امور مالیاتی، امور کارگری و....
6. نبود بازار فروش و ضعف بازاریابی و کمبود حمایت دولت در این زمینه

علی میر دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی- مدیریت بازاریابی؛ عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم‌آباد