قیام خونین؛ آدینه سرخ

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از نسل فردا؛ 17 شهریور ۱۳۵۷ را می‌توان در تاریخ تحولات سیاسی ایران معاصر، آغازی بر پایانِ کار رژیم شاهنشاهی ایران در نظر گرفت.

کشتار بی‌رحمانه‌‌ مردم‌ در آن‌ روز تجلی‌ واقعی‌ و خودنمایی باطن رژیمی‌ بود که‌ سعی‌ می‌کرد با فریب‌کاری‌ از خود چهره‌ای‌ صلح‌دوست‌ و آزادی‌خواه‌ بسازد. بی‌شک این‌ واقعه‌ نظریه‌‌ حضرت امام‌ خمینی‌(ره) را در دروغ‌گویی‌ و فریب‌کاری‌ رژیم‌ به‌ اثبات رساند و مردم‌ را برای‌ سرنگونی‌ رژیم‌ مصمم‌تر ساخت‌.

در پی سرعت گرفتن حرکت انقلابی مردم در سال 56 و گسترش آن در سال 57، پهلوی دوم برای حفظ قدرت، مجبور به استفاده از ارتش شد. تابستان 1357، دوره پرالتهابی آغاز شد که به سقوط حکومت انجامید.

در نخستین ساعت‏‌های صبح جمعه هفدهم شهریور، ده‏‌ها هزار نفر به‌سوی میدان ژاله که از آن روز میدان شهدا نام گرفت، سرازیر شدند و در کمتر از دو ساعت، میدان و خیابان‏‌های اطراف لبریز از جمعیت شد؛ جمعیتی که آمده بودند تا آخرین تپش‏‌های قلب خویش را ایثار کنند و چنین بود که یوم‌الله هفده شهریور شکل گرفت.

هفده شهریور، از نمادهای مقاومت، شجاعت و ایستادگی ایرانیان در مقابل حکومت دست‌نشانده پهلوی است، روزی که از شمارِ روزهای دیگر سال بود، ولی در آستانه انقلاب اسلامی، با فاجعه‏‌ای که به دست نیروهای نظامی رژیم شاه پدید آمد، به‌عنوان لکه ننگی در عملکرد رژیم پهلوی و البته برگ زرینی از حماسه ظلم‌ستیزی و شهادت ملت ایران ماندگار شد.

قیام 17 شهریور و حوادث پس‌ از آن تأثیر عمیقی بر روند نهضت مردم ایران گذاشت؛‌ بااینکه به‌ظاهر کشور را سه هفته با آرامش نسبی روبه‌رو کرد، ولی نه‌ تنها توقفی در روند انقلاب ایجاد نشد،‌ بلکه کینه عمومی ملت از حکومت شاهنشاهی بیشتر شد؛ کینه‌ای که سربسته باقی نماند و همچنان تا سقوط سلطنت فوران کرد. 

این واقعه اگرچه در ابعاد داخلی، رویارویی و تقابل ملت با رژیم شاه را بار دیگر به‌صورت علنی به تصویر کشید، اما بررسی ابعاد خارجی این واقعه و نگاهی به پشت پرده‌های این جنایت ما را به نکات حائز اهمیتی رهنمون می‌سازد.

یقیناً همچون بسیاری از موارد مشابه باید دولت آمریکا را ایده‌پرداز و هدایتگر این قبیل جنایات دانست تا جایی که سایروس ونس(وزیر خارجه آمریکا) در موردحمایت آمریکا از شاه، پس از کشتار 17 شهریور می‌نویسد: «در روز هفتم سپتامبر (16 شهریور) شاه بنا به توصیه برژینسکی، حکومت‌نظامی اعلام کرد و کارتر در روز دهم سپتامبر (19 شهریور) ضمن گفتگوی تلفنی با شاه، پشتیبانی آمریکا را از وی در اقداماتی که برای برقراری نظم (!) به عمل می‌آورد، تأیید کرد»

اما بی‌تردید، قیام 17 شهریور را می‌توان به‌عنوان یکی از نقاط عطف مبارزات ملت مسلمان ایران علیه رژیم پهلوی دانست. چراکه این قیام خونین موجب شد تا ملت ایران با عزمی راسخ در راستای پیروزی انقلاب اسلامی گام بردارد و این واقعه، عامل مؤثری در تحکیم عزم و اراده و اتحاد هرچه بیشتر همه نیروهای انقلابی و تشدید مبارزات مردمی و تسریع در سقوط رژیم پهلوی به شمار می‌رود.

به دنبال کشتار 17 شهریور اراده و عزم رژیم در رویارویی با ملت سخت به تردید و تزلزل افتاد. چراکه شیوه‌های موسوم اعم از سرکوب و سازش در عمل شکست‌خورده بود، اجرای طرح حکومت‌نظامی که بر اساس نظریه مشاوران امنیتی و ساواک، بهترین سیاست ممکن برای برقراری امنیت تلقی می‌شد، نتیجه عکس بخشید. 

علیرضا کاظمی

انتهای پیام/