ترانه‌ها و رقص‌های به دور از ابتذال مردم کُرد به هنگام مشک‌زنی تا شکایت از رنج روزگار

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از کُردتودی، ترانه‌های محلی در استان کردستان در دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند:

*ترانه‌های مذهبی

تاریخ این ترانه به پیش از اسلام برمی‌گردد و این ترانه بر کار و کشاورزی مقدم است. از این رو دو مقام مشهور موسیقی کردها یعنی حیران و لاووک به دوره‌های پیش از اسلام نسبت داده می‌شود.

*ترانه‌های کار

این ترانه‌ها نیز از قدمت دیرین برخوردارند. این ترانه‌ها از آرزوهای انسان‌ها، زندگی و آینده، شادی‌ها و رنج‌ها و بالاخره امید، تلاش و پویندگی سخن می‌گوید. در فولکلور کردی ترانه‌های عروسی، رقص، مشک‌زنی، خرمن کوبی و دوشیدن شیر وجود دارد. اشعار این ترانه‌ها و واژه‌های آن از زبان ساده‌ترین انسان‌ها گرفته شده و تصویری طبیعی از احساسات دلداگان جوان را بیان می‌کند.

*ترانه‌های خانقاهی

از بخش‌های اساسی آوازهای کردی، ترانه‌های خانقاهی است. دراویش کرد آنگاه که از شقاوت بی‌امان روزگار و تبعیض‌های ناروا به ستوه می‌آیند برای رهایی از نامردی‌ها و زرق و برق دنیای مادی، سر بر آستان خانقاه می‌سایند، موهای بلند را رها می‌کنند و هماهنگ با ذکر «لاالله الالله» و نوای پرطنین دف و نی و خواندن اشعار عرفانی، به خلسه فرو می‌روند، به تزکیه روح خود می‌پردازند و از پیر مرشد خویش طلب یاری می‌جویند.

*مولودی خوانی

مولودی خوانی نیز از مراسم عرفانی و باشکوه کردها در روزها و شب‌های ربیع‌الاول است. در این شب‌ها در مساجد، خانقاه‌ها و منازل، میلاد حضرت محمد (ص) جشن گرفته می‌شود. دراویش گورانی آهنگ محصوص مولودی را با گروه دف‌زن سر می‌دهند.

*نوای عزاداری

زنان میانسال هنگام عزاداری آهنگی به نام «لاونوره» را برای بازماندگان فرد رفته، سر می‌دهند.

*لالایی

مادران برای خواباندن کودکان خود لالایی می‌خوانند این لالایی‌ها از بی‌وفایی می‌گوید اما مفهوم لغوی ترانه‌ها سرشار از عشق مادر به کودک و آرزوهایی خوش برای فردای اوست. مادر در حین خواباندن کودک آموزش روح فرزند خود را مدنظر دارد و او را با ریتم  و وزن که اساس زندگی آینده او بر آن استوار است، آشنا می‌سازد.

*ترانه‌های بومی و محلی

بخش مهمی از فولکلور کردی در ترانه‌های بومی و محلی تجلی می‌یابد که مانند داستان‌های غنایی، ریشه در فرهنگ اقوام دارد. سابقه تاریخی ترانه‌ها حتی به نخستین روزهای زندگی قبیله‌ای و غارنشینی می‌رسد. تصاویر این اشعار از بافت زندگی اجتماعی و تولیدی در چهارچوب نظام شبانی و دامداری الهام می‌گیرد. نمونه‌ای از این ترانه‌ها که توسط زنان خوانده و منتقل می‌شود، ترانه‌ای است که در هنگام مشک‌زنی خوانده می‌شود.

زنان کرد وقت بافتن قالی و گلیم اشعاری می‌خوانند که به آن «به‌رته‌ونانه» می‌گویند. این اشعار سرشار از مفهوم احساسی خواننده است که از روزگار خود شکایت دارد. این اشعار را می‌توان رنج‌نامه‌ای دانست که عروس‌ها در خانه شوهر سر می‌دهند. از دیگر اشعار رایج که توسط زنان خوانده می‌شود، ترانه «لون هواران» است. این ترانه نیز حکایت از رنج و فراق زنان دارد و ضمن توصیف زیبایی‌های منطقه، بر ارزش‌ها و هنجارها تأکید می کند. این ترانه را زنان وقت دوشیدن شیر یا در حالی که مشک بر پشت راه می‌روند و یا نخ می‌ریسند، می‌خوانند.

لباس کردی

لباس کردی از زیباترین نوع پوشاک ایرانی است و این زیبایی در پوشاک زنان این منطقه از تجلی بیشتری برخوردار است. دامن‌های بلند و بعضاً پرچین پیراهن‌ها و رنگارنگی آن به همراه بخش‌های دیگر این پوشش هر بیننده‌ای را متقاعد می‌کند که به این زیبایی اعتراف نماید. همین امر باعث شده چندین بار در جشنواره‌های محلی جهان به عنوان لباس زیبایی برتر انتخاب شود.

تکامل لباس کردی آن را کاملاً مناسب وضعیت اقلیمی این ناحیه نموده و شیوه نگرش آمیخته با احترام مردم به پوشش باعث حفظ و استفاده آن تا امروز گردیده است و هنوز فاخرترین نوع لباس در بین مردها لباس‌ها و گیوه‌های دست‌باف است. هرچند لباس کردی در نگاه اول یکسان به نظر می‌رسد اما هر منطقه و ناحیه لباس خاص خود را دارد و از نوع پوشش می‌توان فهمید که شخص متعلق به کجاست.

تقسیم‌بندی رقص‌های کردی

رقص‌های محلی کردی را به دو دسته می‌توان تقسیم نمود؛

1 – رقص‌های مذهبی

2 – رقص‌های محلی کردی (عشیره‌ای)

*رقص‌های مذهبی

منظور از این رقص‌ها، حرکات پرشور دراویش می‌باشد که به سماع معروف بوده و در تکایا اجرا می‌شود. در این نوع رقص دراویش در عالم خود بی خود می‌شوند و حرکات سر و گردن خود را با موسیقی ریتمیک هماهنگ کرده که اصطلاحاً در وجد به سماع می‌پردازند.

*رقص‌های محلی کردی

رقص‌های محلی کردی را می‌توان از ریشه‌دارترین و کهن‌ترین رقص‌ها دانست. هه‌ل‌په‌رین (حمله کردن) در گذشته صرفاً با هدف آماده‌سازی و تقویت نیروی جسمانی  و روحی مردم مناطق کردنشین انجام می‌شد، چرا که مردمان این مناطق در گذشته‌های نه چندان دور همواره شاهد جنگ‌های قبیله‌ای بودند و همین امر حفظ و آمادگی همیشگی را طلب می‌کرد. لذا مردمان این مناطق در وقفه‌های بین جنگ‌ها و به مناسبت‌های مختلف دست در دست یکدیگر آمادگی رزمی و شور و همبستگی پولادین خویش را به رخ دشمنان می‌کشیدند.

رقص کردی را یک رقص رزمی می‌دانند که دارای صلابت و متانتی خاص بوده و یادآور یکپارچگی این مردمان غیور در تمامی ادوار می‌باشد. امروزه مجموع این رقص‌ها را چوپی می‌گویند که معمولاً به صورت دسته جمعی اجرا می‌شوند.

رقص‌های محلی با موسیقی کردی پیوندی ابدی داشته و معمولاً زنان و مردان عشایر در مراسم شادی به دور از ابتذال دایره‌وار دست یکدیگر را گرفته و به پایکوبی می‌پردازند، در اصطلاح محلی این حالت را گنم و جو (گندم و جو) می‌نامند. (در مناطق استان کردستان و سایر مناطق همجوار به آن «رَشبَلک» می‌گویند).

انتهای پیام/