به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا، حمیدرضا آیت اللهی رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در گفت و گو با سرویس سیاسی آفتاب ری؛ به راهکارهای تحقق سیاستهای کلی علم و فناوری اشاره کرد و اظهار داشت: رهبر معظم انقلاب روز گذشته سیاستهای کلی علم و فناوری را ابلاغ کردند که حاوی محورهای بسیار مهمی است. لزوم تبیین این محورها و اشاره به برخی از راهکارهای عملیاتی شدن و تحقق این سیاست، و جهاد مستمر علمی با هدف کسب مرجعیت علمی و فناوری در جهان است.
, شبکه اطلاع رسانی دانا, سرویس سیاسی آفتاب ری,وی در ادامه به پیشنیازهای کسب مرجعیت علمی اشاره کرد و گفت: تولید علم و نظریه پردازی از مهمترین گزینهها برای خروج کشور از انفعال و به دست آوردن ابتکار عمل است. کشور ما استحقاق دستیابی به درجات عالی تولید علم و تکنولوژی را دارد مشروط به اینکه بجای توقف بر روی شعار، به سوی عملیاتی کردن این آرمانهای بزرگ حرکت کنیم.
,عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی تاکید کرد: آنچه از تولید علم مهمتر است و مسئله اصلی جهان علمی است، توزیع و نشر علم است، ما به لحاظ نشر علم و حضور علمی در مجامع بینالمللی دنیا نیاز به کار جدی داریم؛ همان موضوعی که معظم له از آن با عنوان جهاد علمی یاد میکنند.
,آیت اللهی گفت: هر چند که تولید علم در ایران با سرعت و شتاب بیشتری نسبت به قبل در جریان است؛ نیاز به همت و کار جهادی داریم. علاوه بر تولید علم، کار مهمتر و جدیتری که کمتر به آن پرداختهایم نشر علم و حضور علمی قوی و مقتدرانه در باشگاه تولید کنندگان و دارندگان علوم در دنیا است.
,وی افزود: این کار هم اقتضائات خاص خود را دارد. علمی که تولید شود اما نتواند مخاطب خود را پیدا کند گویی که اصلاً تولید نشده است. نکته بعدی اینکه سیستم دولتی به شدت در زمینه تولید، توزیع و انتشار علم ناتوان است. تلاش دولت باید تقویت مراکز علمی باشد نه تولید علم. سیستمهای دولتی پتانسیل و ظرفیت تولید علم را ندارد چرا که اساساً رسالت دولت این نیست. رسیدن به این هدف وظیفه مراکز علمی و پژوهشی است.
,رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با بیان ضرورت تولید علم در مراکز خصوصی علمی، خاطرنشان کرد: تجربه جهانی ثابت کرده که این مهم تنها از مراکز علمی خصوصی بر میآید. کاری که مراکز علمی دولتی در آن ناکام ماندهاند. در دنیا تولید، توزیع و نشر علم به مراکز علمی خصوصی واگذار شده است.
,آیت اللهی عنوان کرد: نکته بعد، داشتن نگاه اخلاقی به موضوع تولید علم است؛ ما در حال حاضر کمتر به این مقوله پرداختهایم زیرا هنوز هنجارهای اخلاقی لازم را در این زمینه تدوین و تثبیت نکردهایم.
,وی همچنین به الزامات و ضرورتهای تحول علوم انسانی اشاره و تصریح کرد: تحول و ارتقای علوم انسانی از دیگر محورهای سیاستهای اعلام شده در زمینه علم و فناوری است. این تحول پیش نیازهای متعددی دارد. بازنگری سرفصلها، تأمین اساتید متناسب و همسو با سرفصلهای جدید، تولید منابع لازم و هم جهت با رویکردهای حاکم بر سیاستهای کلی اعلام شده، مهیا کردن زمینه و بستر لازم برای ظهور و بروز جریانهای نقد و بررسی در همه حوزههای مرتبط با تحول در علوم انسانی، افزایش تحرک علمی دانشجویان از الزامات و ضرورتهای تحول در علوم انسانی است.
,رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در بخش دیگری از این گفت و گو به کاستیهای موجود در تحول علوم انسانی پرداخت و عنوان کرد: در زمینه تحول در علوم انسانی کاستیهای بسیاری به چشم میخورد. شاید بتوان گفت تنها کاری که در این زمینه صورت گرفته صرفاً تدوین سرفصلهای ۲ رشته بوده است.
,آیت اللهی ادامه داد: یکی از مطالبات جامعه دانشگاهی از شورای تحول علوم انسانی در دانشگاهها، ارائه گزارش از عملکرد ۶ سالهاش است. باید بیایند و بگویند چه کارهایی برای تأمین مطالبات رهبر انقلاب در زمینه تحول در علوم انسانی در زمینههایی همچون تغییر سرفصلها، تربیت استاد، تهیه منابع لازم و ایجاد انگیزه در دانشجو و… صورت گرفته است.
,وی با تاکید بر ناکارآمدی سیستم دولتی در سیاستگذاری، تولید و توزیع علم در ایران، خاطرنشان کرد: این کار باید به بخش خصوصی واگذار شود وگرنه بعد از ۶ سال تدوین فقط ۲ درس چندان راضی کننده نیست.
,عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی افزود: یکی دیگر از محورهای سیاستهای کلی اعلامی در بخش علم و فناوری تحول در نظام آموزش عالی کشور است. باید دانست که نظام کنونی آموزش عالی مبتنی بر آموزش صرف است. نظام آموزشی کارآمد علاوه بر آموزش، کارکرد تربیتی نیز دارد. باید به دانشجو توان پژوهشی و قدرت تفکر و اندیشیدن بدهد.
,آیت اللهی گفت: حتی باید پژوهش مقدم بر آموزش تلقی شود به این معنا که آموزش برای پژوهش و در خدمت آن باشد. از مشکلات دیگر ناکارآمدی علوم انسانی در ایران این است که به جای اینکه به مهارت افراد توجه شود به آموزش آنها توجه میشود. این نقیصه را به وضوح میتوان در سرفصلهایی که هم اکنون در دانشگاهها تدریس میشود مشاهده کرد.
,وی همچنین روزآمدسازی نقشه جامع علمی کشور را امری ضروری خواند و افزود: با توجه به تحولات علمی و فنی در منطقه و جهان از سیاستهای کلی اعلام شده است که تحقق این هدف مهم نیاز به ارائه راهکار دارد. یکی از راهکارهای عملیاتی تحقق نقشه علمی کشور این است که باید سیستم تمرکزگرایی در این زمینه به سیستم عدم تمرکز گرایش یابد. در این فرایند هر کسی که توانایی پیش بردن کاری را دارد باید گوشه ای از کار را بگیرد و کار را جلو ببرد.
,رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی همچنین تاکید کرد: هر کار پژوهشی که در این کشور صورت میپذیرد باید تکلیف و موضع آن با اسناد بالادستی مشخص باشد؛ باید مشخص باشد که این پژوهش متناسب با کدام بخش این سند ملی است.
,آیت اللهی در ادامه راهکارهایی برای تقویت روند تولید علم به عنوان نخ تسبیح سیاستهای کلی علم و فناوری را ضروری دانست و تصریح کرد: ابتدا باید دارائیها و استعدادهای بالقوه و بالفعل کشور برای تولید علم به دقت مورد مطالعه قرار گیرد چرا که هرگونه برنامه ریزی بدون توجه به این امر، اجرای برنامه را با ناکامی مواجه خواهد ساخت. اینکه کشور ما برای دستیابی به نقطه مطلوب نیازمند چه دستاوردهایی است موضوع مهمی است که عملاً جریان تولید علم را با واقعبینی روبرو خواهد کرد.
,وی گفت: در حال حاضر برخی از نیازهای علمی و تکنولوژیکی کشور، ما را در عرصه بینالملل با انفعال و ضعف مواجه ساخته است که لازم است پاسخگویی به آنها در اولویت قرار گیرد؛ شناسایی وضعیت، عملکرد و برنامههای آینده رقیب همچنین رصد تولیدات علمی جهان از طرق مختلف موجب میشود تا از هر نوع دوباره کاری و حرکتهای بی ثمر جلوگیری شده و سطح آموزش و پژوهش را توسعه دهد.
,عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی ادامه داد: پس از اولویت گذاری در این زمینهها باید میان دانشگاهها و مراکز پژوهشی کشور تقسیم کار شود. تداخل، موازی کاری و ناهماهنگی برای جریان تولید علم آفت بزرگی به شمار میرود. البته باید به نحوی تقسیم کار شود که هر دستگاه، مأموریت کاملاً مشخصی را بر عهده داشته باشد و تدریجاً با آن مأموریت شناخته شود.
,آیت اللهی افزود: همچنین اگر پژوهش به صورت طبیعی به تمامی عرصههای تولید و مدیریت متصل شود، خود به خود امکانات آن نیز ارتقاء خواهد یافت. باید تمامی دانشگاههای ما متناسب با اولویتهای تولید علم نسبت به جذب استعدادها و پرورش آنها اقدام کنند. بدیهی است برای تحقق این مهم، غنی و به روز سازی محتوا و روشهای آموزشی از اهمیت فوقالعادهای برخوردار است. برای رونق یافتن تولید علم، باید آسانترین راه ممکن، منابع و ابزارهای پژوهش در اختیار محققان قرار گیرد.
,وی با اشاره به اینکه در حال حاضر منابع و ابزارهای موجود پاسخگوی نیازهای محققان نیست، خاطرنشان کرد: این وضعیت کیفیت تحقیقات را با ضعف جدی روبرو ساخته است.
,رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در پایان به نقش دولت در هدایت فعالیتهای علمی اشاره کرد و گفت: دولت باید با هدایت فعالیتهای علمی به سوی تحقق اهداف این سیاستهای کلی، زمینه و بسترهای لازم را برای تسهیل روند تولید، توزیع علم و انتشار آن فراهم کند.
,
ارسال دیدگاه