«جولان» کلید شامات و پاشنه آشیل «معامله قرن»/ اقدامات غیرمترقبه و خارج از عرف بین المللی ترامپ

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ علیرضا عرب کارشناس مسائل بین الملل در گفگو با راه آرمان؛ با اشاره به امضاء ترامپ در به رسمیت شناختن حاکمیت رژیم صهیونیستی بر جولان گفت: این اعلامیه در حضور بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل که در آستانه انتخابات کنیست 9 آوریل به آمریکا سفر کرده، امضا شده است.

وی با بیان اینکه ایالات متحده اولین کشوری است که حاکمیت اسرائیل بر بلندی های جولان را به رسمیت می شناسد، ابراز کرد: سوریه بلافاصله اقدام دولت آمریکا در خصوص به رسمیت شناختن حق حاکمیت اسرائیل بر جولان را « حمله آشکار» به حق حاکمیت خود بر بلندی‌ها جولان خواند.

این کارشناس مسائل بین الملل ادامه داد: وزیر امور خارجه روسیه  نیز در تماس تلفنی با مایک پومپئو، تصمیم دولت آمریکا را« نقض آشکار قوانین بین‌المللی» خوانده و افزوده است که این اقدام باعث افزایش تنش در خاورمیانه می‌شود.

عرب بیان کرد: اکنون با توجه به انتخابات پیش رو کنیست اسرائیل در 20 فروردین 98 و رونمایی از طرح ترامپ برای حل نزاع فلسطینی-اسرائیلی موسوم به « معامله قرن» پس از این انتخابات؛ بررسی وقایع فوق الذکر و ارتباطات فیما بین آنها برای ایجاد تصویری مقرون به واقعیت ،ضروری و موثر مورد بررسی قرار می دهیم.

مهندسی معکوس ترامپ و «معامله قرن»

وی در خصوص انگیزه ها و پیامدهای این اقدام با اشاره به مهندسی معکوس ترامپ و «معامله قرن» اظهار کرد: استراتژی معروفی در مدیریت راهبردی وجود دارد؛ هنگامی که مدیر ارشد، به گره کوری برخورد می کند سعی در ایجاد بحران های محدود کرده تا نیروهای موثر برای مدیریت بحران متحد شوند.

این کارشناس مسائل بین الملل با تأکید بر اینکه این بحران تلاطم زا و تنش آفرین است، عنوان کرد: بحران صحنه منجمد را بر هم خواهد زد و آرایش جدیدی به صحنه خواهد داد و اگر بحران ها به صورت محدود، کنترل شده و هدفمند تولید شوند، می توانند در حل مسائل و مشکلات موقر و تعیین کننده باشند.

عرب افزود: ترامپ هم در مواجهه با  مسائل « هسته ای و نفوذ منطقه ای ایران» ، «هسته ای کره شمالی» و «فلسطین و فرایند صلح خاورمیانه» که همگی گره هایی کور محسوب می شوند از همین راهبرد تولید بحران ها و تنش های کنترل شده هدفمند استفاده می کند.

راه حل کلاسیک حل نزاع فلسطینی - اسرائیلی

 وی در خصوص راه حل کلاسیک حل نزاع فلسطینی - اسرائیلی و به سرانجام رسانیدن فرایند صلح خاورمیانه و عادی سازی روابط کشورهای عربی با اسرائیل اظهار کرد: تعیین وضعیت قدس، عقب نشینی اسرائیل به پشت مرزهای 4ژوئن 1967م (کرانه باختری رود اردن - بلندی های جولان- قدس شرقی)، حل و فصل مساله شهرک های صهیونیستی در مناطق اشغالی 1967م، تشکیل رسمی کشور فلسطین از جمله اقدامات است.

این کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه اکنون حل منازعه فلسطینی و اسرائیلی عملا به بن بست رسیده است، تصریح کرد: در فرایند مذاکرات صلح خاورمیانه که بطور مشخص از کنفرانس صلح مادرید 1991م آغاز شد فلسطینیان حقوق حداقلی خود را هم بدست نیاوردند فلذا ادامه مذاکرات را عملا بیهودی و بی فایده می بینند.

عرب اذعان کرد: از طرفی با روی کار آمدن نتانیاهو و راستگرایان از 2009م تا کنون عملا در جامعه صهیونیستی گرایشات راستگرایانه تقویت و گسترش پیدا کرده است و افکار عمومی اسرائیل حداقل نرمش مقابل فلسطینیان را بر نمی تابند .

اقدامات غیرمترقبه و خارج از عرف بین المللی ترامپ

 وی گفت: در این شرایط ترامپ امیدوار است با بکار گیری مهندسی معکوس و ایجاد بحران های کنترل شده و هدفمند و متعاقبا با مدیریت سطح منازعات موفق به حل و فصل مشکلات اعراب و اسرائیل و به سرانجام رسیدن فرایند صلح خاورمیانه شود.

عرب با اشاره به اینکه رئیس جمهور آمریکا با اقدامات غیر مترقبه و اعلام مواضع نابهنجار از منظر قوانین ، عرف و رویه های مسلط بین المللی به ایجاد بحران و مدیریت آن می پردازد، ابراز کرد: اعلام خروج از برجام،  انتقال سفارت آمریکا از تل آویو به قدس و شناسایی قدس به عنوان پایتخت اسرائیل، اعلام خروج نیروهای آمریکایی از سوریه و اعلام تعلق بلندی های استراتژیک جولان به اسرائیل از جمله اقدامات و اعلام مواضع بالا تنش زا و بحران ساز تلقی می شود .

این کارشناس مسائل بین الملل بیان کرد:در مورد راه حل ترامپ در خصوص حل منازعه فلسطینی-اسرائیلی و صلح ور خاورمیانه که موسوم به معامله قرن شده است نیز همین راهبرد مورد استفاده ترامپ قرار گرفته است.

زنگ خطر برای فسطینی ها با امتیاز دادن ترامپ به اسرائیل

وی ادامه داد: ترامپ از سویی با انتقال سفارت آمریکا به قدس(اورشلیم) و اعلام پایتختی اورشلیم برای اسرائیل و نیز اعلام تعلق جولان به اسرائیل در وهله اول به ایجاد بحران و تنش پرداخته و سطح منازعات فلسطینی - اسرائیلی و سوری - اسرائیلی را افزایش می دهد .

عرب اشاره کرد: دادن امتیازات راهبردی و مهم و یکجانبه به طرف اسرائیلی و شخص نتانیاهو در قبل از انتخابات 9آوریل2019م  کنیست هم شانس نتانیاهو به انتخاب مجدد از سوی صهیونیست ها را به صورت کاملا محسوس و موثری افزایش و در واقع تضمین می کند.

این کارشناس مسائل بین الملل با اشاره به مطلب فوق افزود: همچنین این مسئله زنگ خطر را برای کشورهای عربی و بویژه فلسطینیان به صدا در می آورد که اگر خواستار حداقل امتیازات و حقوق خود هستید تنها راه بازگشت به میز مذاکره با اسرائیل با میانجیگری ایالات متحده آمریکا است.

یک تیر و دو نشان رئیس جمهور آمریکا

 وی ضمن بیان اینکه در غیر این صورت فرایند اعطاء امتیازات یکطرفه به نفع اسرائیل و به ضرر فلسطینیان و اعراب توسط آمریکا روندی روزافزون خواهد داشت، عنوان کرد: بنابراین رئیس جمهور آمریکا با اعطاء و اعلام امتیازات مهم و یکطرفه به اسرائیل در واقع با یک تیر دو نشان خواهد زد.

عرب بیان کرد: حمایت موثر از نتانیاهو در انتخابات 9آوریل کنیست و بالابردن شانس موفقیت وی و راستگرایان اسرائیل و فشار حداکثری به فلسطینیان و کشورهای عربی برای بازگشت به میز مذاکره با میانجی گری آمریکا از جمله امتیازات ترامپ به اسرائیل می باشد.

این کارشناس مسائل بین الملل با اشاره به اینکه طبق این راهبرد بعد از انتخابات 9 آوریل کنیست و پیروزی راستگرایان به رهبری نتانیاهو  فرایند اعطاء امتیازات معکوس خواهد شد، گفت: بعد از این انتخابات طرح صلح آمریکا موسوم به «معامله قرن» از سوی ترامپ رونمایی خواهد شد.

پاشنه آشیل «معامله قرن» بر بلندی های جولان و قلب شامات

وی ضمن تأکید بر اینکه صهیونیست ها آماده نرمش هایی بعضا دردآور در خصوص «معامله قرن» باشند، اظهار کرد: با پیروزی راستگرایان به رهبری نتانیاهو در انتخابات کنیست نتانیاهو مقتدرانه بر منصب نخست وزیری رژیم صهیونیستی مستقر خواهد شد؛ بنابراین قادر به اجرایی کردن «معامله قرن» و مدیریت مسائل و مشکلات بعضا دردناک   مربوط به آن در جامعه اسرائیل خواهد بود.

عرب افزود: از جانبی دیگر ترامپ نیز به عنوان یک منجی و میانجی برای احقاق حقوق حداقلی فلسطینیان در چهارچوب "معامله قرن" وارد صحنه شده و فلسطینیان و کشورهای عربی نگران از اعطاء امتیازات و اقدامات یکجانبه قبل، ورود او را به فال نیک گرفته و خواهند پذیرفت.

این کارشناس مسائل بین الملل با اشاره به اینکه پاشنه آشیل «معامله قرن» بر بلندی های جولان و قلب شامات خواهد بود، ابراز کرد: از قطعنامه 242 شورای امنیت که در نوامبر سال 1967م به تصویب رسید، و مبنای اکثر طرح صلح های بعدی بود، قاعده "صلح در برابر زمین" پذیرفته شد.

اهمیت فوق العاده جولان برای امنیت و بقاء اسرائیل

وی ادامه داد: در این قطعنامه صراحتا از اسرائیل "خروج  از مناطق اشغالی 1967م (شبه جزیره سینا،کرانه باختری ،بلندی های جولان،غزه و قدس شرقی) درخواست و همچنین در این قطعنامه همچنین به پذیرفتن حاکمیت، تمامیت ارضی و استقلال سیاسی تمام کشورهای منطقه و حق زندگی آنها در صلح و در داخل مرزهای امن و به رسمیت شناخته شده و بدون تهدید یا اجبار" تاکید شده است.

عرب با اشاره به اینکه مناطق اشغالی 1967 میلادی شامل صحرای سینا، قدس شرقی، کرانه باختری رود اردن، بلندی های جولان و مزارع شعبا در جنوب لبنان است، تصریح کرد: اسرائیل طی معاهده کمپ دیوید 1978م صحرای سینا را تخلیه و به مصر بازگرداند.

این کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه جولان برای اسرائیل با صحرای سینا،کرانه باختری ،جنوب لبنان و غزه فرق می کند، گفت:جولان قلب شامات محسوب می شود و دارای اهمیت فوق العاده از جنبه های مختلف  برای امنیت و بقای اسرائیل است.

بررسی موقعیت ژئو پلتیک و ژئو استراتژیک جولان

وی افزود: در زمینه موقعیت ژئو پلتیک و ژئو استراتژیک  این منطقه می توان گفت که بلندی های جولان محل تلاقی سوریه،اردن، اسرائیل و لبنان است؛بنابراین بلندی های جولان(قلب شامات) بر چهار پایتخت دمشق(سوریه)، تل آویو(فلسطین اشغالی)، بیروت(لبنان) و  امان(اردن) تسلط دارد.

عرب اظهار کرد: همچنین بلندی های جولان مشرف بر شمال اسرائیل، دشت الجلیل و شمال کرانه باختری  است؛ لذا دارای اهمیت فوق العاده ژئو استراتژیک و ژئو پلتیک است؛ گفتنی است بلندی های جولان دارای موقعیت فوق العاده استراتژیک از منظر نظامی،امنیتی ، سیاسی و اقتصادی است.

این کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه با توجه به فقدان عمق استراتژیک اسرائیل و عرض کم آن حتی تل آویو هم از جولان آسیب پذیر خواهد بود، عنوان کرد: جمعیت سوری های جولان قبل از اشغال 145هزار نفر بود که اکنون فقط 20هزار سوریه در پنج دهکده قجر،مجدل الشمس،عین قنیه،مسعده و بقعاتا در آنجا زندگی می کنند و اکثرا هم دروزی هستند.

منابع آبی،نفت، منابع طبیعی و کشاورزی جولان

وی در خصوص منابع آّبی جولان اظهار کرد: یک سوم منابع آبی اسرائیل از جولان تامین شده و ارتفاعات جولان یکی از سرچشمه های  رود اردن محسوب می گردد؛ بنابراین اسرائیل از نظر منابع آبی به رود بانیاس ،منطقه کرانه باختری و رود اردن ،بلندی های جولان و دریاچه طبریه(گالیله) و رود یرموک در دشت الجلیل که همگی در  سرزمین های اشغالی 1967م واقع هستند متکی است.

عرب در رابطه نفت و منابع طبیعی و کشاورزی این منطقه گفت: با استخراج و تولید نفت جولان عملا اسرائیل درخصوص نفت خودکفا خواهد شد؛ بنابراین با توجه به اهمیت فوق العاده جولان از نظر امنیت و بقاء برای اسرائیل  امکان عقب نشینی از آن و واگذاری جولان به سوریه در شرایط فعلی بعید ارزیابی می شود.

اگر در غزه و جنوب لبنان نیروهای مقاومت حماس و جهاد اسلامی و حزب الله لبنان و سایر گروه های مقاومت حضور داشته و اسرائیل را مجبور به پرداخت هزینه سنگین و نهایتا باعث خروج اسرائیل شدند اما در جولان هنوز نیروهای مقاومت به مرتبه ای فوق نرسیدند.

 ساختار مذاکرات سوریه و اسرائیل  قبل از تحولات جهان عرب

این کارشناس مسائل بین الملل ابراز کرد: انگیزه های سوریه برای مذاکرات چند جانبه و غیر مستقیم با اسرائیل به منظور باز پس گیری بلندی های جولان و خروج از انزوا و بهبود روابط با آمریکا،اتحادیه اروپا و ترکیه بوده است.

وی ادامه داد: همچنین در رابطه  انگیزه های اسرائیل از مذاکرات چند جانبه و غیر مستقیم با سوریه  می توان به دفع الوقت و تغییر بنیادین واقعیت های سیاسی،اجتماعی ،اقتصادی و امنیتی بلندی های جولان و یهودی کردن آن و جدا کردن سوریه از ایران و محور مقاومت  اشاره داشت.

عرب تصریح کرد: اکنون و بعد از سرکوب داعش و معارضین مسلح و تسلط بر بخش اعظم سوریه توسط "بشار اسد" به همراهی متحدین روسی ، ایرانی و جبهه مقاومت عملا شرایط منطقه با دوره پیش از 2011م تفاوت پیدا کرده است.

ارتقاء پیوند سوریه، محور مقاومت با ایران

این کارشناس مسائل بین الملل با تأکید بر اینکه امروز امکان جدا کردن سوریه از محور مقاومت و ایران بشدت کاهش یافته است و پیوند سوریه با محور مقاومت و ایران و همینطور روسیه به نحو بسیار موثری ارتقا پیدا کرده است، اذعان کرد: بنابراین اسرائیل منطقا تمایلی به مذاکرات با سوریه ندارد.

وی بیان کرد: با توجه به قطعنامه های مجمع عمومی و شورای امنیت سازمان ملل متحد و حتی با استناد به طرح صلح عربی 2002م تخلیه مناطق اشغالی 1967م فصل مشترک همه آنها محسوب می گردد فلذا عدم تخلیه جولان توسط اسرائیل و به رسمیت شناختن حق مالکیت جولان برای اسرائیل توسط ترامپ و دولت آمریکا کل طرح «معامله قرن» وی را پیشاپیش دچار بن بست و انسداد خواهد کرد.

عرب اظهار کرد: در شرایط کنونی امکان مذاکرات غیر مستقیم و چند جانبه با میانجی گری آمریکا  میان اسرائیل و سوریه مانند قبل فراهم نیست؛ بنابراین امکان مدیریت سطح منازعات فیمابین سوریه و محور مقاومت از یک سو و اسرائیل از سوی دیگر عملا از قدرت ترامپ خارج است.

جولان کلید «معامله قرن»

این کارشناس مسائل بین الملل تصریح کرد: بنابراین اقدام ترامپ در خصوص به رسمیت شناختن حق مالکیت اسرائیل بر بلندی های جولان، صرفا منجر به ایجاد بحران و تشدید تنش ها میان محور مقاومت و سوریه با اسرائیل انجامیده و «معامله قرن» را دچار آسیب جدی خواهد کرد.

وی در پایان خاطر نشان کرد: از طرفی این اقدام ترامپ منجر به افزایش بی سابقه مقبولیت بین المللی مقاومت سوری ضد اشغالگری اسرائیل در جولان شده و زمینه ساز تقویت جبهه جولان در آینده خواهد شد و  تقویت جبهه مقاومت سوری در بلندی های جولان  ژئوپلتیک خاورمیانه را تغییر خواهد داد؛ در یک کلام می توان گفت اکنون جولان  کلید "معامله قرن" محسوب می گردد.

انتهای پیام