استثنا کردنی‌های غیبت کردن

به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا و به نقل از منار، با این حال، سخن گفتن درباره غیبت، نزد همه کسانی که غیبت می‌کنند، همواره به نهی ایشان از این عمل منجر نمی‌شود. و اکثر افراد به استناد مستثنیات غیبت یا به عبارتی استثنا شده‌ها از اصل غیبت کار خود را توجیه می کنند. عمده استناد مردم به این چند بیت سعدی است که گفته است:

سه کس را شنیدم که غیبت رواست

وز این درگذشتی چهارم خطاست

یکی پادشاهی ملامت پسند

کز او بر دل خلق بینی گزند

حلال است از او نقل کردن خبر

 مگر خلق باشند از او بر حذر

دوم پرده بر بی حیایی متن

 که خود می‌درد پرده بر خویشتن

 ز حوضش مدار ای برادر نگاه

 که او می‌درافتد به گردن به چاه

 سوم کژ ترازوی ناراست خوی

 ز فعل بدش هرچه دانی بگوی

به بیان دیگر هر کس دست به غیبت می زند ، عمدتا افراد را در این سه دسته خلاصه می کند ، مثلا زیاد شنیده شده که افراد در جواب نهی از غیبت می گویند، این بدی را که نقل می کنند همه می دانند.

یا انگاره ی نادرستی که درباره ی غیبت وجود دارد آن است که چیزی که راست باشد غیبت نیست و غیبت فقط در حالی بد و ناپسند است که موضوع مورد نقل دروغ باشد.

این در حالی است که بر خلاف تصورات عامه، غیبت، نقل خبر ناپسندی است که درست است و واقعا اتفاق افتاده و اگر کسی مطلب غیر واقعی را از کسی نقل کند دچار تهمت شده است (نه غیبت).

استثناهای غیبت هم، در صورت صحت فتوای سعدی شیرازی ( که باید حرف‌هایش در ترازوی فقهی بررسی شود) عمدتا مورد سوء استفاده افراد لاابالی و بی قید است.

سعدی می گوید بدی افراد را نقل کردن در سه مورد بلامانع است. اول در مورد خطری که از سوی زمامداران ستمکار که  مردم را تهدید می کند ( ونه افشای مسائل نا مرتبط به امر زمامداری یا مباحث خصوصی و خانوادگی آنان) آن هم به مقداری که مردم از خطرات نجات پیدا کنند.

دوم افرادی که در ملاء عام پرده دری و گناهان عمومی را مرتکب می شوند و عفت عمومی را خدشه دار می کنند. سعدی می گوید که برای این که این افراد رسوا شوند و نتوانند بیش از این مردم را دچار مشکل کنند بدی‌هایشان را افشا کنید.

سومین نفر هم کاسب دروغگویی است که در معاملات خیانت می‌کند. سعدی می‌گوید: حق داری برای هشدار به مردم درباره خطای او از "فعل بدش" یعنی مشخصا فقط از خطایی که در خرید و فروش می کند به مردم هشدار دهید.

حال این سه مورد را مقایسه کنیم با حرف‌هایی که عمدتا ما درباره ی عزیزترین افراد زندگی‌مان می‌زنیم و آن‌ها را در کنار سلطان ستمگر، شرور لاابالی و کم فروش دزد، جزو استثنائات غیبت می‌گذاریم.

اشرف کاظمیان

انتهای پیام/ر