چرا طبقه متوسط ضعیف شده است؟

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از صبح توس؛ طبقۀ متوسط را طبقه‌ای می‌دانند که نه ثروتمند است و نه فقیر و شعور و درک بیشتری درباره پدیده‌های اجتماعی و سیاسی برخوردارند. 

نه‌تنها در فهم عرفی، حتی در بعضی از نظریه‌های سیاسی طبقه  متوسط راعامل تحولات سیاسی و اجتماعی می‌دانند. این نظریه‌ها مدعای این را دارند که با قوی‌تر شدن طبقۀ متوسط امکان حرکت به سمت دموکراسی، آزادی‌های مدنی و توسعه بیشتر خواهد بود. 

در طی چهار دهۀ گذشته ایران،طبقۀ متوسط بیشترین آسیب را به‌لحاظ اقتصادی متحمل شد. در این بین گسستی هم به وجود آمد. بسیاری به‌واسطۀ شغل‌شان به طبقۀ فرودست‌تر رفتند و بعضی هم به طبقۀ بالاتر.

این وضعیت،  کار و فراغت را برای طبقۀ متوسط تغییر داده و بازتعریف کرده کرده است. به عبارت بهتر افت بسیار زیاد کیفیت کار و به محاق رفتن فراغت دو نتیجۀ عمده فشارهای اقتصادی‌اند.

در وضعیتی که ذکرش در بالا رفت، مطالعه دیگر به امری غیرضروری تبدیل می‌شود و به پایین‌ترین سطح ضروریات زندگی می‌رود. تیراژ کتاب‌ها و روزنامه‌ها گواه این امر است. 

در نتیجه طبقۀ متوسطی که قرار بود پرمطالعه‌ترین طبقه باشد و درکی عمیق از جامعه داشته باشد، دیگر به‌صورت کامل از گذشتۀ خود منقطع می‌شود و درباره آینده هم کاملاً ابهام دارد، چراکه اساساً بینشی ندارد که بخواهد آیندۀ خود را با آن ترسیم کند. 

از دیگر سو، سیطرۀ مرجعیت سلبریتی‌ها به‌واسطۀ شبکه‌های اجتماعی، امکان شنیده شدن کوچک‌ترین صدایی از نخبگان فکری را هم از میان برده است. 

همۀ این شرایط دست‌به‌دست هم داده است تا دیگر امروز به‌سختی بتوان از طبقۀ متوسط، نام برد. 

اما به‌جرئت می‌توان از طبقۀ میان‌مایگان نام برد؛ طبقه‌ای که دیگر اصلاً محدود به یک طبقه نمی‌شود. این طبقه که همه را می‌بلعد (حتی نخبگان فکری را)، چیزی را ارزش می‌داند که مد روز است.

 سلبریتی‌ها که خودشان سوژۀ منقاد این وضعیت‌اند و رسانه دائماً به‌عنوان ایدئال این طبقه را بازنمایی می‌کنند.

در این وضعیت، ایدئال همه، سفرهای خارجی، ماشین شاسی‌بلند، خانه‌های لوکس و... است؛ بعضی به آن می‌رسند و بعضی که نه، خیالش را دارند و تا حد ممکن هم سعی می‌کنند دست‌کم در ظاهر خودشان را شبیه آن‌هایی کنند که ایدئال‌شان هستند.

اگر مهم‌ترین مؤلفۀ طبقۀ متوسط در دهه‌های پیشین سیاسی بودن آن (به معنای موسع آن) بود، امروزه با طبقه‌ای میان‌مایه مواجهیم که حتی در اعتراض‌های‌شان هم سیاست‌زدایی می‌کنند.

علی پیرابی، کارشناس مسائل سیاسی

انتهای پیام/