وقتی هنر قربانی جنگ می‌شود/ رفتار متناقض مدعیان تمدن در برابر هنرمندان

به گزارش خبرنگار فرهنگی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ اساسا واژه «جنگ» در هر آیین و مسکلی نکوهیده است و با مخالفت همراه می شود؛ چون تبعات بسیاری مانند مرگ افراد بیگناه، کشته شدن، خونریزی، آوارگی را لاجرم با خود دارد و معمولا خاطرات اندوهناکی از خود به یادگار می گذارد.

ارتش روسیه در تاریخ ۲۴ فوریه (پنجشنبه، ۵ اسفند) به خاک اوکراین حمله کرد و آغازگر جنگی شد که تبعات فراوانی برای هر دو کشور به همراه خواهد داشت.

یکی از حاشیه های این جنگ، برخورد دوگانه و متناقض سایر کشورها با روسیه به عنوان کشور شوع کننده این جنگ است؛ علاوه بر شروع تحریم های سیاسی و اقتصادی کشورهایی همچون آمریکا و برخی کشورهای اتحادیه اروپا نسبت به روسیه، شاهد رفتارهای متناقض همین کشورها نسبت به هنرمندان روسی هستیم؛ از لغو کنسرت های موسیقی هنرمندان روسی در سایر کشورها تا تحریم فیلمسازان این کشور از حضور در جشنواره های معتبر بین المللی.

احتمال لغو اجرای آنا نتربکو، ستاره اپرای روس در اشتوتگارت

انتقادها از آنا نتربکو، خواننده اپرا روس، به خاطر فاصله نگرفتن روشن از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه بلندتر شده و بر اجرای بزرگ بعدی او در شهر اشتوتگارت سایه انداخته‌است.

دانیال بیاز، وزیر دارایی ایالت بادن-وورتمبرگ و عضو حزب سبزها در مصاحبه با روزنامه‌‌های محلی گفته است، تا زمانی که نتربکو موضع خود را "به شکل قابل باوری" روشن نکند، اجرای او در ماه سپتامبر در اشتوتگارت برگزار نخواهد شد.

کنسرت سال گذشته نتربکو که در فضای باز برای ۴ هزار بیننده برنامه‌ریزی شده بود به دلیل کرونا لغو شده بود. این ستاره اپرا تمام کنسرت‌های ماه‌های آینده خود را لغو کرده و گفته زمان مناسبی برای اجرا و ساخت موسیقی نیست.

نتربکو همچنین در بیانیه‌ای در اینستاگرام اعلام کرد مخالف این جنگ است. او در عین حال با "اجبار هنرمندان یا هر شخصیت معروفی برای علنی کردن مواضع سیاسی خود و توهین به میهن‌اش" مخالف کرده است. نتربکو نوشت این باید یک انتخاب آزاد باشد.

نتفلیکس هم پای کار تحریم آمد

این غول حوزه پخش اینترنتی فیلم و سریال، چهار سریال روسی در دست تولید داشت. یک درام کارآگاهی نئو-نوآر به نام زاتو (Zato)، بازگویی معاصر از آناکارنینای تولستوی با عنوان آنا کی (Anna K) که قرار بود اولین سریال اورجینال روسی نتفلیکس باشد، سریال چیز خاصی نیست (Nothing Special) درباره یک بازیگر جوان که در یک خیریه برای افراد توانخواه مشغول به کار است و یک سریال دیگر که هنوز عنوانی نداشت.

اما نتفلیکس چند روز پیش اعلام کرد که کانال‌های دولتی این کشور را در پلتفرم خود پخش نمی‌کند. نتفلیکس در ماه دسامبر به بخش سرویس‌های سمعی بصری روسیه اضافه شد که همه اعضای آن موظفند از مقررات صداوسیمای دولتی روسیه از جمله پخش ۲۰ کانال دولتی این کشور تبعیت کنند. شبکه اینترنتی نتفلیکس در روسیه کمتر از یک میلیون مشترک دارد.

جشنواره ها بازی تحریم را شروع کردند

تحریم روسیه در سطح فرهنگی هنری به همین‌جا محدود نمی‌شود. جشنواره کن در واکنش به جنگ اوکراین، نهادهای سینمایی وابسته به دولت روسیه را از شرکت در هفتادو پنجمین دوره این رویداد منع کرد، ۵ استودیوی بزرگ هالیوودی از جمله دیزنی، یونیورسال، پارامونت، سونی و برادران وارنر، اکران فیلم‌های جدید خود در سینماهای روسیه را متوقف کردند و جشنواره فیلم ونیز اعلام کرد در دوره آتی خود تنها میزبان فیلمسازانی از روسیه خواهد بود که مخالفت خود را با دولت کنونی در این کشور اعلام کرده باشند.

شاید در نگاه نخست، این جنس از تنبیهات در افکار عمومی با موافقت همراه شود تا درس عبرتی برای هر متخاصم و اشغالگری در حال و زمان امروز جهان باشد؛ اما همین دوست داران صلح و هنر، بارها شعار «جدایی هنر از سیاست» را فریاد زده اند و باور دارند که نباید دولت ها مناقشات سیاسی خود را وارد دنیای هنر کنند و هنرمندان هر کشوری آزاداند تا هنر خود را به هر زبانی و در هر مکانی، آزادانه در معرض دید مردم قرار دهند.

اما همه این شعارهای به ظاهر زیبا در این جنگ، گویا معنای خود را از دست داده است و مراکز برگزارکننده رویدادهای فرهنگی، لاجرم به اجبار سیاست مداران خود، دست به تحریم هنرمندان روسی زده اند؛ تحریم ها و رفتار کاملا متناقضی که می شود در برخوردها و اتفاقات یکسان، آن را به عینه مشاهده کرد؛ از جنگ نابرابر و حضور نظامیان آمریکا در عراق، افغانستان و سوریه، جنگ چندین ساله عربستان در یمن و داستان سال ها اشغالگری صهیونیست ها دربرابر مردم مظلوم فلسطینی که با خاموشی و سکوت همان هنرمندنماها روبرو می شود و این بار دیگر نه از تحریم هنرمندان آمریکایی، عربستانی و صهیونیستی خبری است و نه لغو کنسرت های موسیقی و راه ندادن هنرمندان این کشورها به جشنواره های هنری.

درست هفت سال است که از شروع جنگ نابرابر عربستان در یمن می گذرد و هنرمندان و کمپانی های بزرگ هنری و فرهنگی دنیا در این مدت نه تنها هنرمندان عربستانی را همانند هنرمندان روسی تحریم نکرده اند، بلکه آذرماه امسال بود که با آغوش باز از نخستین جشنواره فیلم این کشور با نام «دربای سرخ» استقبال گرمی به عمل آوردند و پیش از این فستیوال، عربستان برای اولین بار میزبان مسابقه جایزه بزرگ فرمول یک در رشته اتومبیل رانی شده بود تا تصویر متفاوتی از خود به نمایش بگذارد.

جشنواره بین المللی فیلم اورشلیم نیز سال هاست که میزبان فیلمسازان کشورهای مختلف دنیاست و نه تنها مورد تحریم سایر جشنواره ها و فیلمسازان قرار نگرفته، بلکه پس از 38 دوره برگزاری، به پاتوقی برای فیلمسازان دنیا تبدیل شده است و گویا تحریم برای کسانی است که فقط منافع این کمپانی های بزرگ را اندکی تهدید کنند.

رفتاری که نشان می دهد نه تنها هنر از سیاست جدا نسیت بلکه، عین سیاست است و فرمان آن در اختیار کسانی است که هر وقت اراده کنند، مسیر این ابتذال فرهنگی را به سمتی که دلشان بخواهد می کشانند و همه دنیا نیز باید در مسیری حرکت کنند که منافع آنها را تامین کند وگرنه سرانجامی همچون تحریم، شکست و بدنامی در انتظار آنها خواهد بود.

انتهای پیام/

علی کرمی