قرن اضطراب

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از عصرهامون، پیچیدگی جاری تمدن امروزی، سرعت تغییرات و بی توجهی نسبت به مذهب و ارزش های خانوادگی سبب شده تا قرن بیستم را قرن اضطراب نام نهادند. 

اضطراب شایع‌ترین اختلال روانی موجود در تمامی گروه های سنی است.

تجربه احساس اضطراب و استرس در همه افراد امری طبیعی به شمار می‌رود و هیچ کسی نیست که اصلا آن را تجربه نکرده باشد. اما اگر اضطراب به قدری بالا رود که بر تمام عملکردهای ما تاثیر منفی بگذارد، از حالت طبیعی خارج می‌شود و در این شرایط باید برای درمان آن اقدام کرد. نوجوانان به دلایل مختلف محیطی و جسمی در اضطراب‌های متفاوتی به سر می‌برند.

شناسایی نشانه های اضطراب در نوجوانان جهت کمک به حفظ سلامت روان آن ها اهمیت فراوانی دارد. از بارز ترین تغییرات در دوران نوجوانی که والدین به خوبی متوجه آن می شوند، بالا و پایین رفتن احساسات و عواطف و رفتار آنها است.

در پیدایش اضطراب عوامل متعدد اجتماعی، فرهنگی و خانوادگی به عنوان زمینه سازهای محیطی با استعداد زمینه ای ژنتیک همراه شده و علا یم خود را در سنین نوجوانی به تدریج آشکار می سازد. 

 اضطراب آشکار که  بیانگر احساس افراد درخصوص احساس تنش، بیم از آینده، ناآرامی، خودخوری، برانگیختگی و فعال سازی سیستم خودمختار (سمپاتیک و پاراسمپاتیک) است. 

 اضطراب پنهان ولی  به تفاوت های فردی نسبتا ثابتی در مستعد بودن به ابتلا به اضطراب اشاره می کند که از آن طریق بین افراد در آمادگی داشتن ادراک موقعیت های پراضطرابی مثل تجربه خطر یا موقعیت های تهدیدکننده تمایز گذاشته می شود و پاسخ به چنین موقعیت هایی با شدت بالا ی عکس العمل های اضطراب آشکار همراه است. 
 
استرس می تواند بعضی از نشانه های زیر را به وجود آورد و نوع علا یم آن در افراد متفاوت است. (گرفتگی یا اضطراب، احساس درد، تپش قلب، تعرق بدن، مشکلا ت خواب و...) 
 نشانه های روحی و روانی شامل (بی حوصلگی، خلق ناپایدار، بی قراری و...)
نشانه های رفتاری  (پرخاشگری، بازی با موی سر یا کندن پوست سر، نداشتن تمرکز و...) 
نشانه های فکری (گیجی یا شلوغی ذهن، بهانه جویی، اشتباهات مکرر و...) 

 اگر سطح اضطراب بالا تر از آنچه به عنوان هشدار لا زم است برود، ممکن است با شدت حمله هراس خودنمایی کند. 

با یادگیری اضطراب بعضی از موثرترین درمان های اختلا لا ت اضطرابی را به وجود آورده است. طبق نظریه های رفتاری، اضطراب یک واکنش شرطی در مقابل محیطی خاص است و درمان معمولا با نوعی حساسیت زدایی از طریق رویارویی مکرر با محرک اضطراب انگیز، همراه با روش های روان درمانی شناختی به عمل می آید. 
 
نظریه های وجودی اضطراب مدل هایی برای اختلا ل اضطراب منتشر به وجود آورده است که در آنها محرک قابل شناسایی خاصی برای احساس اضطراب مزمن وجود ندارد و شخص از پوچی عمیق در زندگی خود آگاه می گردد که ممکن است حتی از پذیرش مرگ غیرقابل اجتناب خود نیز برای او دردناکتر باشد. آنچه از مطالعات برمی آید سنین نوجوانی و جوانی از نظر انواع اختلا لا ت اضطرابی و در یک شیوع قرار دارند.

این سنین به واسطه ویژگی های خاص زیستی و روانی دوران بلوغ و طی مراحل مختلف تکامل اجتماعی و ورود به عرصه مسوولیت پذیری حساس ترین دوران زندگی محسوب می شود.

در دانش آموزان درصد بالا تری از ابتلا به اضطراب  تغییر در محیط آموزشی و فشارهای ناشی از نظام های آموزشی به غیر یافته را می توان از عوامل استرس زا در ایجاد اضطراب به حساب آورد .

اضطراب در دانش آموزانی که گاهی نماز می خوانند و گاهی نمی خوانند حتی بیشتر از کسانی بود که اصلا نماز نمی خوانند که این مساله می تواند تاثیر عدم ثبات عقیدتی در ایجاد اضطراب را نشان دهد و عکس این مساله نیز صادق است. 

سیاست گذاران آموزش و پرورش در برنامه ریزی های خود باید سلا مت روحی و روانی دانش آموزان را نیز مدنظر قرار داده و برای اصلا ح سیستم آموزشی از یک سو و تحمل تغییرات ناگهانی و مکرر نظام آموزشی اجتناب کرده و از سوی دیگر زمینه را برای تامین آینده شغلی با تحصیلا ت دانشگاهی دانش آموزان فراهم سازند. می توان با ایجاد و تقویت سیستم های حمایتی روانی دانش آموزان در مدارس با اضطراب به مقابله پرداخت. 

آموزش مسؤولین به خصوص مشاورین مدارس و فراهم کردن شرایط مناسب جهت مراجعه دانش آموزان برای مشاوره گامهای مفیدی در این راستا است. 

ترویج دادن ارزشهای اخلا قی و انسانی و ثبات عقیدتی می تواند گامی در این راستا باشد. تردیدی وجود ندارد که در مورد ضروری دانش آموزان مضطرب باید به مراکز درمانی لا زم فرستاده شده و از تسهیلا ت درمانی لا زم برخوردار شوند. 

بدون شک عوامل موثر در ایجاد اضطراب بسیار گسترده تر  بوده و بررسی آن نیاز به مطالعات عمیق تر دارد. بررسی عواملی مانند IQ (میزان هوش) که تحت تاثیر اضطراب قرار می گیرد و جدایی والدین که بی شک در ایجاد اضطراب موثر است و  پیشنهاد می شود در ضمن از آنجا که مطالعات آینده نگری که قاطعیت بیشتری در تشخیص ارتباطات دارند توصیه می شوند.

به قلم:حبیب الله صفرزایی مدرس دانشگاه فرهنگیان زابل و کارشناس ارشد برنامه ریزی درسی

انتهای پیام/