مجید گودرزی، کارشناس اقتصادی و استاد دانشگاه در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاعرسانی راه دانا؛ توضیح داد: بانکهای ایرانی متأسفانه عملکردی داشتهاند که نه تنها برای خودشان بلکه برای مشتریان و کل نظام اقتصادی بحرانهای بزرگ ایجاد کرده است.
وی گفت: بخش عمدهای از نقدینگی که در اختیار بانکها قرار گرفته، به جای هدایت به سمت تولید، به بازارهای غیرمولد مانند مسکن سرازیر شده و طبق آخرین آمارها، بانکها بیش از ۶۰۰ هزار میلیارد تومان در این بخش سرمایهگذاری کردهاند.
وی افزود: حتی مزایده اخیر بانک شهر نشان داد که بخش بزرگی از این املاک به فروش نرفته و سرمایه بانکها عملاً فریز شده است.
این استاد دانشگاه ادامه داد: در موضوع نقدینگی نیز وضعیت بسیار بحرانی است؛ با کل نقدینگی موجود کشور تنها میتوان ۳۷ درصد خانههای تهران یا حدود ۹ درصد خانههای کل کشور را خریداری کرد، در حالی که این رقم در آمریکا حدود ۳۷ درصد و در ژاپن حدود ۴۰ درصد است.
وی گفت: قیمتگذاری در بخش مسکن کاملاً پرت و خارج از هر ضابطه و قانونی انجام میشود و این یک بیعدالتی محض است.
گودرزی با اشاره به سیاستهای پولی آمریکا تأکید کرد: یکی از بزرگترین دزدیهای تاریخ توسط آمریکاییها انجام شد؛ آنها از طریق دلار به عنوان مرجع جهانی، نقدینگی عظیمی به اقتصاد دنیا تزریق کردند، ثروت جهان را بردند و بحرانهای خود را به کشورهای دیگر منتقل کردند.
وی افزود: متأسفانه نظام بانکی ما نیز از این قاعده مستثنی نیست و در برههای شاهد انفجار نقدینگی بودیم که بانکها بدون محدودیت پول چاپ میکردند، هم پول صادر شده معتبر بود و هم سپردههای مردم، اما در نهایت این ترفند فقط بانکها را ثروتمند و مردم را فقیرتر کرد.
وی با انتقاد شدید از نرخ بهره گفت: نرخ بهره فعلی یک نرخ ویرانگر است؛ با احتساب ۲۳ درصد نرخ پایه و ۱۰ تا ۱۵ درصد هزینه ریسک، به حدود ۳۸ درصد میرسد و هیچ فعالیت اقتصادی یا تولیدی با این رقم توجیهپذیر نیست.
وی افزود: ما نیازمند تغییر اساسی ریل نظام بانکداری هستیم و این تغییر حتمی است، زیرا شرایط برای خود بانکها نیز بحرانساز شده؛ بسیاری از آنها کفایت سرمایه منفی دارند و روزبهروز وضعیتشان بدتر میشود. مردم، سرمایهگذاران و حتی بانکها از این وضعیت متضرر شدهاند.
سرمایهگذاری در پول یک اقدام کاملاً غیراقتصادی و جنونآمیز است
گودرزی تأکید کرد: سرمایهگذاری در پول یک اقدام کاملاً غیراقتصادی و جنونآمیز است، زیرا پول ذاتاً ارزش افزوده ندارد.
وی گفت: سپردههای بانکی بخش بزرگی از داراییهای مردم را فریز میکنند و امکان بازگشت آنها به چرخه تولید وجود ندارد. از این رو پیشنهاد قطعی من حذف کامل سود از نظام بانکی و حرکت به سمت کارمزد است؛ این رویهای معقول و پذیرفتهشده در دنیا محسوب میشود.
این کارشناس اقتصادی افزود: متأسفانه سهم نظام بانکی در تأمین مالی اقتصاد به بیش از ۲۵ تا ۴۰ درصد رسیده، در حالی که در کشورهای توسعهیافته بین ۲ تا ۵ درصد است. از سوی دیگر سهم نیروی کار در ایران بین ۲ تا ۷ درصد است، در حالی که در دنیا بالای ۲۵ درصد است. این وضعیت باعث نارضایتی گسترده، کاهش بهرهوری، افزایش نابرابری و هزینه فرصت مفتخوری برای بانکها شده که کاملاً غیرقابل قبول است.
گودرزی با اشاره به بحران ارزش افزوده گفت: بانکها به جای مشارکت واقعی در پروژهها و ایجاد ارزش افزوده، به دنبال سودهای تضمینی هستند که اغلب وجود خارجی ندارند.
وی افزود: دنیا دیگر این مدل را نمیپذیرد که شما هیچ ریسکی نپذیرید، اما یک درصد غیرمنطقی و خودخواهانه را به عنوان سود تضمین کنید و ضمانتهای محکم بگیرید.
وی در خصوص نقدینگی توضیح داد: نقدینگی موجود در بانکها منجر به تولید، بهرهوری و ارزش افزوده نمیشود. جمعآوری آن هم فقط باعث نکول بدهیها و ایجاد موج جدید بحران خواهد شد.
این کارشناس اقتصادی گفت: آسیب نقدینگی در اختیار بانکها، کمتر از جمعآوری آن نیست؛ این نقدینگی از مدار تولید خارج شده و میتواند بحرانساز باشد. پیشنهاد من این است که اگر نقدینگی ایجاد میشود، با نرخ بهره صفر به ذینفعان واقعی و عامه مردم واگذار شود تا مردم از آن منتفع شوند، نه اینکه عده خاصی با خلق پول، داراییهای مردم را تصاحب کنند.
گودرزی ادامه داد: بخشی از تقاضا در بازارهای ارز و طلا کاملاً کاذب است و ناشی از بازدهی بالا و کاهش ارزش پول ملی به دلیل افت ذخایر بانک مرکزی است. وی گفت: اگر تقاضایی وجود دارد، باید با ذخایر بانکها پاسخ داده شود، نه اینکه داراییهای مردم را به بازار ببریم و بعد درخواست ریپو کنیم یا اوراق را گرو بگذاریم؛ این کار فقط فشار بر بانکها را افزایش میدهد.
در پایان این گفتوگو، مجید گودرزی به بانکها توصیه کرد: دست از تورمسازی بردارید. وی گفت: تورم سود نیست؛ مثالی ساده عرض میکنم: اگر تورم منفی شود، اقساط وامهایی که بانکها دریافت میکنند هر روز ارزش و قدرت خرید بیشتری پیدا میکند، اما با تورم ۶۰ درصدی، اقساط وامهای پنجساله بانکها در نهایت کمتر از ۱۰ درصد ارزش واقعی دارند. وی افزود: بانکها باید اولین مدافع کاهش تورم و حتی تورم منفی باشند، زیرا وامهایی که با سود ۳۰، ۴۰ یا ۵۰ درصد پرداخت میکنند، پس از پنج سال ارزش اقساط دریافتیشان به کمتر از ۱۰ درصد میرسد و این خسارتی جبرانناپذیر برای نظام بانکی است.
گودرزی تأکید کرد: بانکها باید ریل را عوض کنند، به سمت مشارکت واقعی و ایجاد ارزش افزوده حرکت کنند و از این ناآگاهی و سواد اقتصادی پایین دست بردارند؛ تنها در این صورت میتوان بحران را پشت سر گذاشت و اقتصاد را به مسیر درست بازگرداند.
ارسال دیدگاه