به گزارش خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ تصویر مدنظر آمریکاییها از محاصره اقتصادی ساده است: فشار بر مسیرهای دریایی، محدودیتهای مالی و تجاری و تلاش برای بستن راههای ورود کالا، سرانجام باید اقتصاد ایران را در تنگنا قرار دهد. اما آنچه در میدان رخ میدهد، روایت دیگری را نشان میدهد.
بر اساس گزارش نیویورک تایمز، پیش از آغاز محاصره، حدود ۹۸ درصد صادرات نفت ایران از تنگه هرمز عبور میکرد و ایران روزانه حدود ۴ میلیون بشکه نفت تولید میکرد. اما با محدود شدن این مسیر، دولت ایران به سرعت مسیرهای جایگزین را فعال کرده است .
مجید رضا حریری، رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین، با اشاره به هزینههای سنگین محاصره دریایی به خبرگزاری آنادولو گفت: «اگر یک کانتینر از چین با کشتی به ایران بیاید، هزینه حمل آن سه هزار دلار است، اما همان کانتینر وقتی از مسیر زمینی میآید، به طور میانگین ۱۲ هزار دلار هزینه حمل دارد» . او افزود که واردات سالانه ایران از بنادر جنوبی حدود دو میلیون کانتینر است و ادامه محاصره، حدود ۱۸ میلیارد دلار هزینه اضافی به اقتصاد ایران تحمیل خواهد کرد .
ریمدان؛ از حاشیه به متن اقتصاد ایران
شاید بهترین نمونه برای دیدن تغییر مسیر تجارت ایران، مرز ریمدان در جنوب شرق کشور باشد. این مرز که سالها در حاشیه نقشه اقتصادی ایران قرار داشت، اکنون به یکی از نقاط مهم ورود و خروج کالا تبدیل شده است.
در ۲۶ مرداد ۱۴۰۵، بنا بر اعلام مدیرعامل منطقه آزاد چابهار، در یک روز ۴۹۰ تردد صادراتی، وارداتی و ترانزیتی در منطقه آزاد ریمدان ثبت شد و مجموع تردد کامیونهای ایرانی و پاکستانی به ۹۸۰ دستگاه رسید. ظرفیت باسکولهای مرز نیز قرار است با بهرهبرداری از دو باسکول جدید به حدود ۱۰۰۰ کامیون در روز برسد. همچنین ۸۸ طرح سرمایهگذاری به ارزش حدود ۲۵ هزار میلیارد تومان در منطقه آزاد ریمدان به تصویب رسیده است؛ طرحهایی در حوزههایی مانند لجستیک، ترانشیپ، بستهبندی و سردخانه.
بازرگان؛ گلوگاه غرب در حال گشایش
در غرب کشور اما داستان متفاوت است. مرز بازرگان نشان میدهد فعال شدن مسیرهای جایگزین به تنهایی کافی نیست، بلکه ظرفیت این مسیرها هم باید بهسرعت افزایش یابد.
در چهار ماه نخست سال، تقاضا برای عبور از بازرگان بیش از ۱۷ درصد افزایش یافته و در تیرماه واردات از مرزهای جادهای ۵۱ درصد رشد کرده است. با این حال، پذیرش کامیون در سوی ترکیه، در مرز گوربلاغ، به حدود ۳۰۰ دستگاه در روز رسیده و هدفگذاری بعدی رسیدن به ۵۰۰ کامیون در روز است. از ۱۵ مردادماه، سامانه مدیریت ترافیک و نوبتدهی مرزی در بازرگان فعال شده و دولت برای تکمیل مسیر سهراهی ایواوغلی تا بازرگان، توسعه پسکرانه گمرک و تأمین تجهیزات ایکسری برنامهریزی کرده است.
چالشهای پیش رو؛ از هزینه تا زیرساخت
با وجود این پیشرفتها، مسیر پیش رو بدون چالش نیست. محمدرضا طلایی، معاون توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی، تأکید کرده است که مرزهای شرقی، غربی و شمالی در تأمین نیاز کشور فعال شدهاند، اما ظرفیتها هنوز با نیاز فاصله دارد. همچنین علیاکبر خسروینژاد، سخنگوی کمیسیون تلفیق بودجه مجلس، پیشتر هشدار داده بود که «مرزهای زمینی ما به دلیل زیرساختهای نامناسب و کمبود امکانات، توانایی جایگزینی کامل با بنادر جنوبی را ندارند و این مسیرها فقط بخشی از نیاز را پوشش میدهند» .
بر اساس گزارش نیویورک تایمز، مسیرهای جایگزین بیشتر برای واردات کاربرد دارند و نمیتوانند جای صادرات نفت از خلیج فارس را بگیرند. صنعت نفت همچنان نقطه اصلی آسیبپذیری ایران در برابر محاصره باقی مانده است .
به گزارش راه دانا؛ «دیوار فولادی» اگر در دریا ساخته شود، الزاماً به معنای بسته شدن همه راههای ایران نیست. آنچه در ریمدان، بازرگان و مرزهای شرقی و شمالی در حال رخ دادن است، نشان میدهد اقتصاد ایران در حال جابهجا کردن وزن تجارت خود میان مسیرهای مختلف است. این جابهجایی هزینه دارد و سرعت آن نیز باید بیشتر شود، اما نفس وقوع آن مهم است.
مجید رضا حریری در این باره هشدار داده است: «بدترین اتفاقی که امروز میتواند بیفتد این است که فکر کنیم میتوانیم محاصره دریایی را دور بزنیم و سعی کنیم با وجود آن کشور را اداره کنیم. کاری که مشابه آن را با تحریمها کردیم و نتیجه آن اقتصادی تضعیفشده و فسادهایی بزرگ است» . جغرافیای ایران اجازه نمیدهد کشور به آسانی در یک محاصره کامل فرو برود، اما این موهبت فقط زمانی به قدرت اقتصادی تبدیل میشود که راهها باز بمانند و تصمیمگیری از سرعت بحران عقب نماند .
ارسال دیدگاه