به گزارش خبرنگار فرهنگی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ بررسی جدول اجراهای زنده در هفته پایانی مهرماه از یک شیفت معنادار در جغرافیای موسیقی زنده کشور پرده برمی‌دارد: برگزاری نزدیک به ۴۰ کنسرت در شهرستان‌ها در برابر حدود ۱۰ اجرا در پایتخت، نشان‌دهنده تغییر توازن عرضه و تقاضا، رونق بازارهای استانی و تفکیک معنادار کارکرد سالن‌ها میان تهران و سایر مناطق است.
بررسی آماری و میدانی کنسرت‌های ۲۵ تا ۳۰ مهرماه نکات قابل‌تأملی درباره اقتصاد موسیقی، الگوهای برنامه‌ریزی تورها و وضعیت زیرساخت‌های فیزیکی در سراسر کشور ارائه می‌دهد.
عقب‌نشینی پاپ تجاری و سنگرگیری موسیقی نخبه‌گرا
در پایتخت، آنچه در واپسین روزهای مهر رقم می‌خورد، شباهتی به تصویر سنتی «انفجار سالن‌های پاپ میلیاردی» ندارد. به‌جز معدود اجراهایی چون مجید خراطها در سالن خصوصی ایران‌مال یا امیر دانایی در مجموعه اکت، بدنه اصلی سالن‌های تهران در اختیار موسیقی ارکسترال، کلاسیک، دانشگاهی و بزرگداشت‌ها قرار گرفته است.
تثبیت هویت هنری تالار رودکی:با حضور گروه «کلید صلح» (محمود میرزایی) و ارکستر سازهای ایرانی «جوانان میترا» (امین صادقیان)، این سالن نقش تاریخی خود را در میزبانی از پروژه‌های جدی و غیرتجاری حفظ کرده است.
اجرای «کنسرواتواری‌ها» در نیاوران و طنین نوای «ضیافت» به یاد محمدرضا علوی در موزه موسیقی ایران، موید آن است که تهران در این برهه، پناهگاه اجراهایی با مخاطب خاص، نخبه و تجربی شده است؛ فضاهایی که هدف اولیه آن‌ها نه گردش مالی انبوه، بلکه تولید سرمایه فرهنگی است.
انفجار تورهای استانی؛ فتح بازارهای تشنه
آمار چهار برابری اجراهای شهرستان‌ها نسبت به تهران (۴۰ در برابر ۱۰) تنها یک تصادف تقویمی نیست؛ بلکه نمایانگر یک راهبرد اقتصادی سنجیده از سوی تهیه‌کنندگان است:
تمرکز حجم خیره‌کننده‌ای از اجراها در روز یکشنبه ۲۶ مهر (از ارومیه، تبریز و نیشابور تا اهواز، بوشهر و شیراز) نشان می‌دهد شرکت‌های برگزارکننده با پیش‌بینی تعطیلات یا پایان ماه، جدول فشرده‌ای را برای بهره‌برداری حداکثری از گیشه طراحی کرده‌اند.
خوانندگانی نظیر علی عبدالمالکی (کرمان، زاهدان، سمنان)، مجید رضوی (بجنورد، بابلسر)، گرشا رضایی (اصفهان، همدان) و سامان جلیلی (شهرضا، اهواز) در فواصل ۴۸ ساعته از شهری به شهر دیگر جابه‌جا می‌شوند؛ رویکردی فشرده که حاکی از تلاش برای جبران خواب سرمایه و پاسخ به عطش انباشته‌شده مخاطبان در شهرهایی با سرگرمی‌های محدودتر نسبت به پایتخت است.
موسیقی ریشه‌دار و پروژه‌های هویتی؛ نقطه عطف شهرستان‌ها
برخلاف این تصور که استان‌ها صرفاً مقصد مصرف موسیقی پاپ عامه‌پسند هستند، دو رویداد مهم این هفته ورق را برمی‌گرداند.
استاد فرج علیپور در چهار استان مختلف (همدان، خوزستان/شوش، کرمانشاه و لرستان/پلدختر) طی ۵ روز، یک رکورد کم‌نظیر در حوزه موسیقی نواحی و نشان‌دهنده پایگاه توده‌ای و پیوند عمیق فرهنگی مخاطبان بومی و زاگرس‌نشین با موسیقی اصیل منطقه است.
برپایی ایستگاه پایانی اجرای پرمخاطب همایون شجریان در آمفی‌تئاتر روباز سعدی شیراز و اجرای پروژه تلفیقی و نمایشی اپرای حلاج پرواز همای در کرمان، گواه آن است که کلان‌شهرهای غیرپایتخت ظرفیت کامل پذیرش و استقبال از تولیدات پرهزینه، ساختارمند و سطح‌بالای صحنه‌ای را دارا هستند.
چالش همیشگی؛ بحران زیرساخت و سالن‌های نامتجانس
نگاهی دقیق به محل برگزاری کنسرت‌ها در استان‌ها، یک شکاف تاریخی در عدالت زیرساختی را یادآور می‌شود:
در حالی که پایتخت از سالن‌های استاندارد آکوستیک یا پردیس‌های لوکس بهره می‌برد، در برخی شهرها مانند شهرضا، سالن «مدیریت بحران» و در شهرهایی دیگر سینماهای قدیمی، سالن‌های ورزشی یا هتل‌ها (نظیر سینما فلسطین بروجرد یا سالن هلال اهواز و هتل داریوش بجنورد) بار میزبانی از اجراهای موسیقی را به دوش می‌کشند.
این پراکندگی و استفاده از سالن‌های چندمنظوره هرچند امکان دیدار هنرمندان با مردم را فراهم کرده، اما نشان می‌دهد سیاست‌گذاری‌های کلان توسعه فرهنگی همچنان نتوانسته در بسیاری از قطب‌های جمعیتی، فضایی با استانداردهای حداقلی صوت، نور و تفکیک مخاطب برپا سازد.
جدول کنسرت‌های پایان مهرماه آینه‌ای تمام‌نما از وضعیت امروز هنر اجرا در ایران است. تمرکززدایی جغرافیایی با شتاب در حال وقوع است و بدنه عمومی مخاطبان در سراسر کشور گردش مالی اصلی گیشه را رقم می‌زند. با این حال، تداوم این پویایی نیازمند بازنگری در دو حوزه اساسی است. ارتقای استانداردهای مهندسی صدا و تجهیز سالن‌های شهرستان‌ها از یک‌سو، و ایجاد فرصت‌های برابر برای حضور موسیقی جدی و نواحی در کنار جریان غالب پاپ تجاری از سوی دیگر.
ارسال دیدگاه