اهدا "خرس طلایی" به مردی که هنر را بی‌اعتبار کرد / چرا دبیر جشنواره برلین شایسته دریافت "خرس طلایی" شد+تصاویر

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا، اختتامیه جشنواره ملی سرزمین نور شب گذشته در مجتمع اردوگاهی شهید باکری خرمشهر برگزار شد. در حاشیه این جشنواره، جایزه تحقیرآمیز "باروت خیس" به مانوئل والس، نخست وزیر فرانسه به دلیل حمایت از رسانه هتاک به پیامبر اهدا شد.

از ابتکارات جالب جشنواره امسال اهدای جایزه "خرس طلایی" بود. خرس طلایی قرارا است به شخصیتی اهدا شود که با سهل‌انگاری خود، هنر و زحمات هنرمندان را بی‌اثر کرده است. این جایزه امسال برای اولین بار به "دبیر بی‌هنر جشنواره برلین" اهدا شد. وی با بی‌توجهی به آثار هنری فیلمسازان دنیا که به جشنواره برلین ارسال شده بود و با پیگیری‌هایش این جایزه را به فیلم یک «فتنه‌گر» اهدا کرد.

دیتر کاسلیک در حاشیه جشنواره برلین امسال

ماجرا چه بود؟

شصت و پنجمین جشنواره فیلم برلین، امسال به سیاسی‌ترین نحو ممکن برگزار شد. در این جشنواره با بی‌توجهی تمام به آثار ارسال شده توسط فیلم سازان، به موضوع فیلم جعفر پناهی پرداخته شد و وزیر فرهنگ المان به صورت ویژه در خصوص وی سخنرانی کرده و به انتقاد از قوانین جمهوری اسلامی ایران پرداخت. دبیر جشنواره آلمان دیتر کاسلیک نیز با بی توجهی تمام عملکرد جعفر پناهی در سال‌های گذشته گفت: آن قدر او را دعوت می‌کنیم تا بالاخره در این جشنواره حضور یابد. مقامات آلمانی برای جو سازی بیشتر یک صندلی خالی در این جشنواره برای جعفر پناهی در نظر گرفتند!

چرا اهدا جایزه به پناهی به حیثیت جشنواره برلین آسیب زد؟

بسیاری از کارشناسان حوزه فیلمسازی بر این باورند که اهدا این جایزه به جعفر پناهی، آن هم به خاطر فیلمی که از نظر سینمایی ضعیف ساخته شده است، نه تنها به حیثیت این جشنواره آسیب می‌زند، بلکه موجب بی‌انگیزه شدن دیگر فیلمسازان در ارسال اثار خود به جشنواره برلین نیز خواهد داشت.

پناهی به دلیل تلاش ناکام برای ساخت یک فیلم سیاه علیه ایران در فتنه 88 به ممنوعیت ساخت فیلم و نوشتن فیلم نامه محکوم شده بود. نکته جالب در خصوص حاشیه‌های حضور فیلم جعفر پناهی در این جشنواره این است که رسانه ها و شخصیت های غربی نه تنها به این فیلم ضعیف انتقاد نکردند که از جعفر پناهی به دلیل پا فشاری بر نقض محکومیتش مورد تشویق قرار دادند.

این اولین بار نیست که جشنواره‌های غربی به فیلم‌های ضد ایرانی توجه ویژه می‌کنند.

اما جعفر پناهی کیست ؟

جعفر پناهی در سال 88 قصد داشت علیه جمهوری اسلامی فیلمی بسازد که به همین دلیل بازداشت شده و سه ماه به زندان افتاد و پس از آن به دلیل اقدام برای تبلیغ علیه جمهوری اسلامی ممنوع الخروج شد. با وجود اینکه وی حق فیلمسازی و فیلم نامه نویسی را ندارد، تاکنون سه فیلم به نام‌های "تاکسی"، "پرده" و "این یک فیلم نیست" ساخته است. پناهی با وجود اینکه در جشنواره برلین امسال 19 رقیب از دیگر نقاط جهان داشت با تلاش‌ مسئولان آلمانی موفق شد "خرس نقره‌ای" امسال را از ان خود کند.

داستان فیلمی که از آلمان‌ها جایزه گرفت چه بود؟

داستان فیلم «تاکسی» که ساختاری بیشتر شبیه مستند دارد تا فیلم سینمایی، در یک تاکسی زرد رنگ می‌گذرد که راننده آن جعفر پناهی است؛ در این تاکسی که سه دوربین تعبیه شده در سطح شهر حرکت کرده و اقشار مختلفی را سوار می‌کند تا گفت‌وگوی آنها با یکدیگر و راننده را در هفت روایت ضبط ‌کند. در آغاز فیلم این ‌شبهه وجود دارد که مسافران از وجود دوربین‌ها آگاهی ندارند و موضوعات مورد بحث اتفاقی و تصادفی هستند، اما روند فیلم خلاف این تصور را نشان می‌دهد.

پناهی در این فیلم با هویت واقعی خود در تاکسی رانندگی می‌کند و در یکی از سکانس‌ها مثلا دست‌فروشی که فیلم‌های سینمایی را به صورت غیرمجاز می‌فروشد، پناهی را می‌شناسد و با او از فروش فیلم‌های غیرمجاز تا مجازات اعدام صحبت می‌کند. بیشتر مسافران افرادی عادی و گمنام هستند و تنها نسرین ستوده (محکوم امنیتی و فعال علیه قوانین جمهوری اسلامی ایران) که البته در فیلم از او اسمی برده نمی‌شود، سرشناس است.

یکی از این روایت‌ها در فیلم درباره یک دزد و معلم که به عنوان مسافر سوار تاکسی شده و درباره قوانین سخت وضع شده برای دزدی در ایران به بحث و گفتگو می‌پردازند و در این میان معلم با اشاره به این مطلب که ایران پس از چین سخت‌گیرانه‌ترین قوانین را در این باره دارد، معتقد است که این قوانین برای کسی که مجبور است برای سیر کردن شکم خانواده‌اش دست به دزدی بزند، بسیار ناعادلانه و بیش از حد سخت‌گیرانه است.

روایت دیگری از فیلم مربوط است به دختر بچه‌ای که نقش برادرزاده پناهی را بازی می‌کند و زمانی‌که عمویش برای بردن او به مدرسه می‌آید، به او می‌گوید که معلمش امروز به او درباره قوانین فیلم‌سازی و شروط آنکه یک فیلم بتواند در ایران به نمایش درآید، چیست؟ گفته است. به بخشی از دیالوگ‌های این دختر بچه با بازی حنا سعیدی (که درواقع خواهرزاده جعفر پناهی است) خطاب به راننده توجه کنید: «معلم‌مون گفته اگر می‌خواهید یک فیلم قابل پخش بسازید باید این جور چیزا را رعایت کنید: رعایت حجاب و شئونات اسلامی، ممنوعیت تماس زن و مرد، پرهیز از سیاه‌نمایی، پرهیز از خشونت، ممنوعیت استفاده از کراوات برای شخصیت‌های مثبت، عدم استفاده از اسامی ایرانی برای شخصیت‌های مثبت، بهتر است از اسامی ائمه اطهار باشد.»

در فیلم یا شبه‌مستند «تاکسی»، پناهی خواسته است تا به زعم خود تلخی‌های زندگی معاصر در ایران را به تصویر بکشد اما در خلال این گفت‌وگوها میان مسافران و راننده، مخاطب بیشتر به جامعه ایران بدبین می‌شود و دائم از سیاه‌نمایی و سانسور در سینما گرفته تا آمار اعدام در ایران و موضوعاتی از این دست می‌شنود. در واقع اثر آخر این فیلم‌ساز که از نظر ساختار سینمایی فیلم ضعیفی به شمار می‌آید، بیش از هرچیز شبیه بیانیه‌ سیاسی‌ تصویری است برای کسانی که در ایران زندگی نمی‌کنند یا اساسا ایرانی نیستند. بیانیه‌هایی که به طور مرتب از رسانه‌ها و نهادهای بین‌المللی مخالف حکومت جمهوری اسلامی ایران منتشر می‌شود." (1)

پی نوشت:

درباره "تاکسی" جعفر پناهی؛

انتهای پیام/خ