قصری در دل کویرسمنان/قصر بهرام، کاروانسرایی مربع شکل در کویر سمنان

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از شاخه طوبی، کاروانسرای بهرام در استان سمنان و در 60 کیلومتری جنوب گرمسار در پارک ملی کویر ایران قرار دارد. این کاروانسرا بر سر راه جاد‌ه سنگی قد‌یمی و کاروانروی کویری اصفهان ـ کاشان ـ گرمسار قرار د‌ارد.

این کاروانسرا که توسط بومیان منطقه «قصر» نامیده می‌شود،قصر بهرام کاروانسرای مربع شکل متعلق به عهد صفویه می باشد که از دیوارهای بلند با چهار برج نیم دایرهو دو دروازه شمالی و جنوبی است و سردری از سنگ بزرگ یکپارچه دارد.  

این کاروانسرا به دستور شاه عباس صفوی و بر سر سه راهی اصفهان، خراسان و مازندران بنا نهاده شده است.کاروانسرای شاه عباسی قصر بهرام به کاروانسرای عباس آباد نیز معروف است.

در دو طرف سردرِ ساختمان دو اتاق کوچک وجود دارد که احتمالاً قراولخانه محسوب می‌شده است. در کنار ورودی قصر، سنگ‌هایی قرار داده بودند که پاشنه درِ ورودی در سوراخ آن‌ها می‌چرخید. دیوارهای بلند این کاروانسرا از سنگ‌های بزرگ آهکی صیقلی شده سفید رنگ است که از کوه‌های مجاور آورده شده‌اند.

درون بنا محوطه بزرگی است که دارای 4 ایوان می‌باشد و گرداگرد آن 24 حجره قرار گرفته است. در ضلع شرقی صحن بزرگ ساده‌ای با تاق بلند ضربی وجود دارد و در قسمت غربی نیز تالاری وسیع با شاه‌نشین و تاقچه‌هایی دیده می‌شود. شترخوان‌ها یا اصطبل‌های این کاروانسرا کاملاً در پشت ساختمان‌های درون حیاط قرار می‌گیرند.

آب مورد نیاز ساکنان این بنا به وسیله دو مجرای بر روی هم تأمین می‌شده است. مجرای زیرین از لوله سفالین بوده و دیگری نهری سنگی از تخته سنگ‌های سفید یکپارچه ناو مانند بر روی مجرای اولی ساخته شده و بدین وسیله آب مصرفی از چشمه شاه در 7 کیلومتری قصر در پای سیاهکوه آورده می‌شده و در استخرهای بزرگی که در مقابل این بنا ساخته شده بود، جمع می‌گردید. ساختمان این نهر آب برای بینندگان بسیار جالب توجه و شگفت‌انگیز است و بنای آن یکی از شاهکارهای عصر خود به شمار می‌رود.

کاروانسرای قصر بهرام آنقدر باشکوه است که تعدادی از باستان‌شناسان معتقدند بنای این کاروانسرا بیشتر شبیه کاروانسراهای شهری است و شباهت کمی به کاروانسراهای بین راهی دارد بنابراین احتمال داده می‌شود که این کاروانسرا برای اقامت سلاطین در مواقع شکار و سفرهای شاهانه بوده است نه محلی برای اقامت کاروان‌های مردم.

تاریخ دقیق احداث این کاروانسرا کاملاً مشخص نیست اما با توجه به سفال‌هایی که از پیرامون این بنا به دست آمده، به احتمال قوی متعلق به دوره تیموری است که در دوره شاه عباس صفوی تعمیر اساسی شده و تجدید بنای کامل گردیده و به همین جهت به «قصر شاه عباس» نیز معروف است.

این بنا در حال حاضر به عنوان پاسگاه شکاربانی پارک ملی کویر و نیز مهمانسرا برای اقامت گردشگران و محققین مورد استفاده قرار می‌گیرد.

دو مسیر آسان برای دسترسی به کاروانسرای قصر بهرام وجود دارد؛ یکی جاده سنگفرش است که از گرمسار به روستای کهک سپس از طریق جاده سنگفرش وارد محدوده پارک ملی کویر شده و از آنجا به قصر بهرام می‌رسد (این مسیر برای اتومبیل مناسب نیست). مسیر دیگر از طریق ورامین- پیشوا- ابردژ- پاسگاه مبارکیه و سپس قصر بهرام است که جاده نسبتاً مناسبی برای عبور اتومبیل است.

از آنجا که کاروانسرای قصر بهرام در داخل محدوده پارک ملی کویر قرار دارد، بازدید از این بنای تاریخی نیازمند دریافت مجوز از سازمان محیط زیست می‌باشد.

انتهای پیام/