بررسی اهداف کلان آمریکا در خاورمیانه / سیاست خارجی اوباما؛ تلطیف چهره ضد اسلامی آمریکا در نگاه مسلمانان برای دستیابی به اهداف استراتژیک در منطقه

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از کُردتودی، پیشرفت و گسترش اسلام در منطقه خاورمیانه، به عنوان یک مانع بزرگ در راه دستیابی آمریکا به اهدافش در منطقه، باعث هراس و وحشت این کشور شده و سیاستمداران آن را بر آن داشت تا راهکارها و سیاست های نوینی را در این منطقه پیاده کنند که منافع بلندمدت آنها را در خاورمیانه حفظ نماید.

مهم ترین شاخص جنگ جهانی دوم که با کشتار گسترده در کشورهای ژاپن و آلمان آغاز شد و با فروپاشی شوروی به نقطه بلوغ خود رسید، ظهور ایالات متحده آمریکا به عنوان یک قدرت بزرگ جهانی است.

رشد قدرت آمریکا در سال 1991 میلادی به حدی رسید که از آن به عنوان قرن آمریکایی یاد می شود.

آمریکا در طی سال های قبل و بعد از این رخداد، توانست در عرصه های مختلف سیاسی و اقتصادی، پیشرفت چشمگیری نموده و در حالی پا به قرن 21 میلادی می نهد که در جهان خود را به عنوان راهبر جامعه بشری به رسمیت می شناسد.

اما در همان دوران کشمکش میان شرق و غرب، عمیق ترین  مخالفت ها  با جهان آمریکایی از درون خاورمیانه به وجود آمد.

تحول به وجود آمده در ایران همزمان با دورانی که قرن آمریکایی آغاز شده بود، آرزوهای نظام سرمایه داری را با آینده ای مبهم مواجه کرد.

انقلاب اسلامی در 1979م. با تولد دوباره‌ی دین در عرصه‌ی اجتماعی بشر،  یک چشم‌انداز جدید برای جهان نوین ترسیم کرد. چشم‌اندازی که در آغاز دوران پساکمونیسم مهم‌ترین رقیب جهان‌گیری نظام لیبرال – سرمایه‌داری محسوب می‌شود. این انقلاب، اسلام‌گرایی بین‌المللی را به عنوان یک وجود واقعی به جهان شناساند و الهام‌بخش نگرش‌های جدید در نظام بین‌الملل شد.

فضای جدید شکل گرفته در خاورمیانه به دنبال تحولات ایران، این منطقه را برای آمریکا تبدیل به یک منطقه استراتژیک کرد.

آمریکا به منظور دستیابی به اهداف خود در بلندمدت، از آغاز سال 2001 میلادی، اقدامات گسترده ای را در طرحی با عنوان "طرح خاورمیانه بزرگ" آغاز کرد که دو جنگ افغانستان و عراق از جمله آنها می باشد.

محتوا و اهداف این طرح، هیچ گاه بطور شفاف و رسمی از جانب سیاستمداران و دولتمردان ایالات متحده بیان نشد اما بر اساس اظهار نظرهای غیررسمی، هدف از اجرای این طرح، عملی کردن سیاست های تجزیه طلبانه در منطقه خاورمیانه است.

سیاست های تجزیه طلبانه آمریکا در خاورمیانه ریشه دیرینه در سیاست خارجی آن دارد و راهکاری در راستای تضعیف اسلام گرایی در منطقه می باشد.

بر اساس "تئوری برخورد تمدن ها" گرایش های اسلام گرایانه در منطقه خاورمیانه گسترش پیدا کرده و این یک عامل تهدیدآمیز برای لیبرالیسم سرمایه داری آمریکا محسوب می شود و یک دلیل مهم برای معطوف شدن سیاست خارجی آمریکا به منطقه خاورمیانه شده است، سیاستی که در آن اسلام جایگزین کمونیسم شده و استراتژی کلان خود را در از بین بردن آن تعریف کرده است.

بر این اساس اهدافی مانند حفظ ثبات کشورهای منطقه، پیشبرد فرآیند صلح خاورمیانه و تضمین جریان نفت منطقه، در کنار مقابله با جنبش‌های بنیادگرای اسلامی، همچنان راهبردهای اصلی آمریکا را در طول دهه‌ی 90 تشکیل داده‌اند.

سیاست خارجی اوباما؛ تلطیف چهره ضد اسلامی آمریکا در نگاه مسلمانان برای دستیابی به اهداف استراتژیک در منطقه

به قدرت رسیدن اوباما در سال 2008 میلادی تحول ایجاد شده در راهبرد کلان ایالات متحده را نسبت به دوران یک‌جانبه‌گرایی و غلبه‌ی توانمندی‌های نظامی، به وضوح نشان می‌دهد.

تلاش برای تلطیف چهره‌ی ایالات متحده در میان مسلمانان که در ایام مبارزه‌های انتخاباتی به کسب اکثریت آرا از سوی وی کمک شایانی کرده بود، در ادامه و پس از به قدرت رسیدن، ضمن مواجهه با چالش‌های مختلف، ادامه یافت.

با توجه به اینکه آمریکا، در طول 14 سال گذشته با یک رقیب جدی یعنی اسلام گرایی و اسلام خواهی در منطقه خاورمیانه مواجه بوده و در طول دوره های مختلف، رویکردهای متفاوتی را برای مقابله با آن در پیش گرفته است.

در نظریه اوباما، رویارویی با تهدیدهایی مانند اسلام‌گرایی همچنان در دستور کار قرار دارد اما ناکارآمدی به وجود آمده در استراتژی‌های جنگ پیش‌دستانه و یک‌جانبه‌گرایی دوران بوش، ضرورت بازنگری راهبردی در منطقه را برای کاخ سفید باعث شده است.

آمریکا از ابتدای قرن حاضر حضوری فعال در منطقه‌ی خاورمیانه و شمال آفریقا داشته و منافع خود را با توسل به روش‌های گوناگون پیگیری کرده است که از جمله موانع پیش روی آن در منطقه و اقداماتی که در راستای آن صورت گرفته است می توان به موارد زیر اشاره کرد:

جنگ در افغانستان و عراق

 جرج دبلیو بوش در دور اول ریاست‌جمهوری خود آغازگر دو جنگ مهم در منطقه‌ی خاورمیانه بوده است. دو جنگی که برای مقابله با آنچه تروریسم و سلاح‌های کشتار جمعی خوانده شده، صورت گرفته است. «جیمز کارت» معتقد است استراتژی آمریکا در این دوران مبتنی بر سه مؤلفه‌ی جنگ پیش‌دستانه، یک‌جانبه‌گرایی و دموکراسی سازی بوده است. راهبردی که نه تنها نتوانسته به اهداف خود دست یابد بلکه هزینه‌های مقابله با تهدیدها را نیز افزایش داده است.

 حزب الله لبنان و حماس در فلسطین

حزب الله لبنان و حماس در فلسطین، دو جنبش اسلامی در منطقه هستند که به عنوان محور مقاومت در برابر اسراییل از آن‌ها یاد می‌شود. این دو گروه با وجود پایگاه اجتماعی وسیع و حضور رسمی سیاسی در کشورهای خود، از سوی ایالات متحده به عنوان گروه‌های تروریستی شناخته شده‌اند و از جمله موانع سازش میان رژیم صهیونیستی و اعراب به شمار می‌روند. اسراییل طی دو جنگ سرنوشت ساز در دهه‌ی گذشته تلاش کرده است تا این دو جنبش را نابود کند. جنگ 33 روزه برضد حزب الله لبنان و جنگ 22 روزه برضد حماس در باریکه‌ی غزه. این دو جنگ به ویژه جنگ 33 روزه با پسوند نیابتی در رسانه‌های مختلف مطرح شدند که نشان از نقش جدی آمریکا در بروز آن‌ها دارد. [1]

برنامه‌ی هسته‌ای ایران 

مواضع ایالات متحده در قبال برنامه‌ی هسته‌ای ایران که یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های آمریکا در منطقه به شمار می‌رود، مواضعی متغیر بوده است. آمریکایی‌ها در این خصوص تا جایی که ممکن بوده از قابلیت‌های خود برای متوقف کردن فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای در ایران استفاده کرده‌اند.

این کشور همچنین از برقراری تحریم‌های اقتصادی برضد ایران حمایت جدّی کرده و نهایت ظرفیت‌های خود را برای این منظور به کار گرفته است.

آمریکا همچنین در خصوص ایران سال‌هاست که پس از پیروزی انقلاب اسلامی در چارچوب سیاست تغییر رژیم عمل کرده است. سیاستی که نه تنها به اهداف خود نرسیده است، بلکه پایگاه اجتماعی ایران در منطقه را نیز تقویت کرده است.[2]

منابع

 [1] زارعی، سعدالله (1387) «چگونه حزب الله، تابستان داغ آمریکا را به بهار لبنان تبدیل کرد»، سایت بانک مقالات جهان اسلام،

[2]  حسینی، سیدمهدی (1384) «پیامدهای برنامه‌ی هسته‌ای ایران در روابط ایران و آمریکا»، اطلاعات سیاسی - اقتصادی، آذر و دی، شماره‌های 219 و 220.