دانشگاه های ما یک شبه اسلامی نمی شوند/اسلامی شدن دانشگاه ها نباید قربانی نگرشهای حزبی شود

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از سایت خبری آوای ماغر،به بهانه روز دانشجو گفت و گویی تفصیلی با سید سلمان مرتضوی،دانشجوی دکترای رشته فقه و حقوق اسلامی دانشگاه ارومیه داشتیم که متن آن در ادامه آمده است.سید سلمان مرتضوی از جوانان اندیشمند شهرستان بهمئی،فارغ تحصیل کارشناسی ارشد رشته فقه و حقوق اسلامی از دانشگاه امام صادق(ع) تهران و دانشجوی دکترای این رشته در دانشگاه ارومیه می باشد.

متن مصاحبه:

خبرنگار آوای ماغر:با سلام و تبریک روز دانشجو به جنابعالی و همه دانشجویان عرصه علم و دانش کشور.

مرتضوی:من هم خدمت شما سلام عرض می‌کنم .

خبرنگار آوای ماغر:یک دانشجو باید چه شاخصه هایی داشته باشد تا بتواند عضو موثر و فعال جامعه باشد؟

مرتضوی:سؤال خیلی خوبیه؛ دانشجو هم می‌تونه تو جامعه فعال باشه، هم منفعل. برا اینکه یه دانشجو بتونه عضو مؤثر و فعال جامعه باشه، سه مشخصه رو حضرت آقا بیان فرمود که به نظرم هر دانشجویی اونا رو داشته باشه همیشه فعال هستش؛ میدونید فعال بودن یعنی اثر گذاشتن، مصلح بودن، پیشرو بودن و مجتهد بودن ،اما منفعل بودن یعنی اثر پذیرفتن، تابع بودن، مقلد بودن و از این دست صفت ها. دانشجو برا اینکه فعال باشه باید اول خوب تهذیب کنه، دوم خوب درس بخونه، سوم خوب ورزش کنه.

خبرنگار آوای ماغر:دانشجویان چه تاثیری در رشد کشور به خصوص در شتاب علمی ، سیاسی و  فرهنگی دارد؟

مرتضوی:دانشجو یکی از عنصرهای اساسی هر مملکت تو حرکت‌های فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و دیگر عرصه های اجتماعی هستش. تو مملکت خودمون نگاه کنید چه قبل از انقلاب و چه بعد از انقلاب، تو هر حرکتی دانشجوها یکی از ارکان اون حرکت بودند و هر وقت آگاه و فعال‌تر بودند، اون حرکت مؤثرتر بود.

 خبرنگار آوای ماغر:رسالت دانشجویان ما در تحقق اسلامی شدن دانشگاه ها چیست و به نظر جنابعالی دانشگاه های ما تاکنون به چه میزان اسلامی هستند؟

مرتضوی:دانشگاه دو رکن داره ،یکی استاد و دیگری دانشجو؛ اگه دانشگاه بخواد اسلامی بشه، باید استاد و دانشجو اولا معتقد به اسلامی کردن دانشگاه‌ داشته باشن و ثانیا برا عملی کردن این اعتقاد حرکت کنن.

مسأله اسلامی کردن دانشگاه‌ها و دروس و تولید علم و بومی کردن علوم به خصوص علوم انسانی نیاز به زمان داره. یه مسأله تدریجی و زمانبر و حتی فرسایشی هستش. علاوه بر دانشجو و استاد، همت مسؤلان رو هم تو بازه زمانی دست کم صد سال می‌طلبه. مسؤلا باید امکانات علمی و رفاهی و معیشتی استاد و دانشجو رو فراهم کنن. اما رسالت دانشجو و استاد خیلی از این مهمتره کار مسؤلان جنبه تدارکاتی و حاشیه‌ای داره اما کار علمی و اصلی و متن بر عهده دانشجو و استاده. حتی دانشجو بیشتر چون دانشجو جوونه و روحیه تحول‌خواهی و انقلابی بیشتری داره. اما این رسالتشون چیه؟ اینکه در کنار دروس خودشون، دروس اسلامی رو بخونن یعنی مثلا اگه دانشجویی حقوق می‌خونه در کنارش فقه هم بخونه یا اگه اقتصاد می‌خونه فقه هم بخونه. منظورم از فقه همه علوم اسلامی هستش. چون تولید علم یعنی اینکه ما مسائل علوم انسانی رو به اسلام عرضه کنیم و ببینیم چقد با اسلام تطابق دارن. اون مقداری رو که تطابق دارن بگیریم اون مقداری رو هم که تقابل دارن حذف کنیم و جایگزین اسلامی ارائه بدیم. مثلا در حقوق جزا بحث میشه که جرم چیست؟ و مجازاتش چیه؟

بعدش حقوقدانان جزا میگه جرم هر فعل یا ترک فعلی است که در قانون براش مجازات بار شده. خوب این رو دانشجو و استاد میخونن، حدیث و تفسیر و فقه و علوم اسلامی رو هم میخوننن و میان تو مقالات و کتب و کلاسای خودشون بحث میکنن که جرم در اسلام چیه و علوم انسانی دیگه. چون این تخصص خودم بود، عرض کردم.

اما درباره قسمت دوم سؤالتون باید بگم اسلامی کردن علوم و دانشگاه‌ها کار یه شبه و یه ماهه و شش ساله نیست، کار طولانی و تدریجیه. کارهایی شده اما باید بگم علیرغم تأکیدات حضرت آقا هنوزکار جدی در این زمینه صورت نگرفت؛ اگه نگم ما تو این زمینه زیر صفریم بالای صفر هم نیستیم. هنوز خیلی از اساتید ما نمیدونن و در برخی موارد نمی‌خوان بفهمنن تولید علم یعنی چه و اصلا اعتقاد ندارن.

خبرنگار آوای ماغر:تاکنون جنبش دانشجویی در دانشگاه ها چقدر موثر بود و علت فراز و نشیب  جنبش های دانشجویی چیست؟

مرتضوی:جنبش‌ها و انجمن و تشکل‌های دانشجویی بعد از انقلاب به نوعی زنده شد؛ علتش هم تزریق روحیه مطالبه‌گری به دانشگاهاست که بعد از انقلاب شکل گرفت. در هر زمانی که این روحیه پرسش‌گری و مطالبه‌گری رو بیشتر به دانشجو تزریق کردیم ، جنبش‌های دانشجویی فراز داشتن و هر وقت به عکس مسؤلان ما از مطالبه‌گری مورد تأکید مقام معظم رهبری توسط دانشجوها ترسیدن و به دانشجوها و سؤالاتشون بها ندادن فرود داشتیم.

خبرنگار آوای ماغر:دانشجویان چقدر می توانند در تحقق اقتصاد مقاومتی مورد تاکید مقام معظم رهبری دخیل باشند؟

اقتصاد مقاومتی یه وجه و تعبیری از اقتصاد اسلامیه. باز مسأله برمی‌گرده به اسلامی کردن علوم انسانی. این کار هم یه کار علمیه و کار دانشجو و استاد هستش. پس دانشجویان می‌تونن نقش خیلی پررنگی تو تحقق اقتصاد مقاومتی داشته باشن. اصلا تئوریزه کردن اقتصاد مقاومتی یا همون اقتصاد اسلامی کار دانشگاه‌هاست. تبیین اقتصاد اسلامی و تمییز وجوه افتراقش با اقتصاد سرمایه‌داری و سوسیالیستی و در نهایت ارائه راه‌کارهای عملی تحقق اقتصاد مقاومتی یه کار علمیه که باید از دل دانشگاه‌ها و حوزه‌ها بیاد بیرون.

خبرنگار آوای ماغر:به نظر جنابعالی مواضع دانشجویان در موارد مختلف سیاسی،فرهنگی و اجتماعی می تواند به چه میزان بر مواضع جامعه تاثیر بگذارد؟

مرتضوی:در جوامع اسلامی همونطور که در نهج البلاغه و کتب حدیثی ما اومده، مردم دو گروهن؛ خواص و عوام. همیشه خواص به عوام خط‌ و جهت می‌دن. تو هر حرکتی اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، انتخابات و نظیر آنها. دانشجو هم چون غالبا از مسائل مطلعن، می‌تونن جزء خواص جامعه باشند و بر جهت حرکت جامعه تأثیر خیلی بزرگی داشته باشند اگه صالح باشن جامعه رو به سمت صلاح و اگه خدای نکرده طالح باشن جامعه رو به سمت پرتگاه سوق میدن.

خبرنگار آوای ماغر:بعضی از کارشناسان آموزشی با اعلام آمار و ارقام از رشد علمی کشور خبر می دهند و برخی دیگر نیز معتقدند که کشور در چند سال اخیر دچار افت شتاب علمی شده است،نظر جنابعالی در این زمینه چیست؟

مرتضوی:تو این یه دهه اخیر به شدت حرکت علمی کشور رونق گرفته بود و حتی از متوسط رشد جهانی هم خیلی بالاتر بودیم اما تو سال 88 و زمان فتنه دانشگا‌ها یه کم فرود داشتن ولی سالهای قبلش اونقد سرعت خوب بود که فتنه هم تو اون سرعت علمی هضم شد و بعد از چند ماه دوباره با همون سرعت پیش رفتیم. اما با رویکرد دولت جدید فیتیله اون سرعت پایین کشیده شد. ببینید ربطی به این دولت و اون دولت نداره یه چیز کلیه هر وقت ما مسائل حاشیه‌ای رو تو دانشگاهها زیادتر کنیم سرعت علمیمون کمتر میشه و برعکس. تو سال 88 دیدیم که دانشگاه درگیر یه مسأله حاشیه‌ای شد و سرعت شتاب علمی ما پایین اومد تو این دولت هم اول مسأله بورسیه ها رو مطرح کردن که صدای حضرت آقا را هم درآوردن ،بعدش هم مسائل حاشیه‌ای و عزل و نصب‌های اون وزیر استیضاح شده که صدای مراجع رو درآورد و بعدش کنسرت و رقص و نظیر اینها که همه مسائل حاشیه‌ای هستش، دانشجو هم جوونه اگه این مسائل زیاد بشن قطعا حرکت علمی ما کند میشه که حضرت آقا هم تذکر دادن.

خبرنگار آوای ماغر:آیا امکانات کنونی دانشگاه های ما برای تمامی سطوح دانشجویی کافی است ،اگر نه لطفا توضیح دهید که به نظر حضرتعالی حیاتی ترین امکانات و زیر ساختهای مورد نیاز دانشجویان در دانشگاه های سراسر کشور  ما چه می تواند باشد؟

مرتضوی:امکانات یک سری رفاهی هستش که اگه نباشن دانشجو با اونا کنار میاد. اما یکسری امکانات علمی برای حرکت علمی نیاز هستش مثلا یه دانشگاه خوب باید یه کتابخونه غنی داشته باشه یه آزمایشگاه خیلی خوب داشته باشه و ... امکانات علمی دانشگاه‌های ما خوب نیست و باید روز به روز بیشتر بشه.

خبرنگار آوای ماغر:امام خمینی(ره) در سخنی مشهور اصلاح مملکت را نتیجه اصلاح دانشگاه می داند،از نظر جنابعالی به عنوان منظور از اصلاح دانشگاه چه اصلاحی است که منجر به اصلاح ممکلت می شود؟

مرتضوی:منظور همونی بود که اول انقلاب دانشگاه‌ها واسش دو سال تعطیل شد؛ انقلاب فرهنگی. انقلاب فرهنگی هم یعنی بومی و اسلامی کردن علوم. چون همه علوم ما وارداتی و ترجمه‌ای هستش مخصوصا علوم انسانی. اصلاح و اسلامی کردن دانشگاه با چاپ و نصب عکس و بنر و شعار بزرگان دینی ما حل نمیشه. ما باید یه سری دانشگاه داشته باشیم که دانشجو علاوه بر رشته خودش علوم اسلامی رو هم بخونه چنین دانشگاه هایی رو خیلی کم داریم فقط دانشگاه امام صادق(ع) هستش و مؤسسه امام خمینی(ره). ولی اینا خیلی کمن باید تو همه شهرهای بزرگ این چنین دانشگاه‌هایی داشته باشیم. دانشجو هم رشته‌ای از علوم رو میخونه و هم علوم اسلامی رو. بعد از مرحله آموزشی که تا مقطع ارشد و دکتری هستش یه محقق و پژوهشگر و استاد تو حوزه میان رشته‌ای میشه و هر چه تعداد این دانش‌آموخته ها بیشتر بشه تحقیق و مقاله و کار علمی میان رشته‌ای بین علوم انسانی و اسلامی بیشتر میشه و حرکت اصلاح دانشگاه بیشتر میشه و بعد از اصلاح دانشگاه جامعه هم اصلاح میشه ،چون جامعه رو دانشگاه و حوزه میسازه.

خبرنگار آوای ماغر:دانشگاه به چه میزان می تواند کشور ما را از وابستگی به بیگانگان نجات دهد و فکر می کنید ایران در چه مدت دیگر می تواند به استقلال نسبی علمی برسد؟

مرتضوی:بدترین نوع وابستگی وابستگی فکری و بعدش فرهنگیه؛ ما علیرغم اینکه 30 ساله انقلاب کردیم ولی در واقع هنوز وابستگی فکری داریم .راه حلش هم همونه که امام و آقا فرمودن؛ اسلامی کردن علوم انسانی. اصلا همه مشکلات ما به همین ربط داره. مشکلات اقتصادی ،اجتماعی، فرهنگی و ... ما مال اینه که فکر ما مال خودمون نیست، فکر من مسلمون رو علوم انسانی غربی میسازه. اگه این حل شه مسائل ما خود به خود حل میشه. اما نمیشه واسه مسأله علمی زمان تعیین کرد خدمتتون عرض کردم این مسأله یه شبه و یه ساله درست نمیشه چندین دهه باید همه تلاش کنن.

اما یه آفت بزرگی که این مسأله داره درگیرش میشه سیاسی شدن مسأله اسلامی کردن علومه. یه جناح معتقده یه جناح معتقد نیست؛ یه جناح تلاش میکنه بعد جناح دیگه میاد هر چی قبلیا رشته کردن پنبه میکنه ولی احزاب و جناح‌های ما باید این مسأله رو جزء منافع ملی ما بدونن و فراجناحی عمل کنن. درسته برخی روشنفکرا میگن اقتصاد بومی و غیر بومی نداره اسلامی و غیر اسلامی نداره معتقد نیستن ولی احزاب نباید به صرف اظهار و نظر این دسته دیگه دست از این کار بزرگ بکشن .اصلا طرح مسأله رو به گفتمان دانشگاه‌ها تبدیل کنن. بیان بگن آیا اقتصاد اسلامی و غیر اسلامی داره یا نه و همینطور حقوق سیاست و غیره. بعدش مسأله راه خودش رو پیدا میکنه، اونایی که معتقدند اقتصاد ،حقوق ،سیاست و روان‌شناسی اسلامی داریم میرن کار می‌کنن. نه اینکه از اول موضع بگیرن و بگن اسلامی کردن علوم نداریم و حمایت نکنن.

خبرنگار آوای ماغر:یک توصیه از جنابعالی به عنوان یک دانشجو به دانشجویان سراسر کشور:

مرتضوی:توصیه حضرت آقا؛ خوب تهذیب کنین، خوب درس بخونین و خوب ورزش کنین.

خبرنگار آوای ماغر:با تشکر از اینکه وقت شریفتان را در اختیار ما گذاشتید.

مرتضوی: خواهش،موفق باشید.

انتهای پیام/