وزن ژئوپلیتیک حوزه انتخابیه تهران در مناسبات قدرت

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از  سرویس یادداشت «لاهیجان»، دکتر مراد کاویانی راد، دانشیار جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی نوشت: از زمانی که آقا محمدخان قاجار تهران را به عنوان پایتخت برگزید بیش از دویست و بیست سال می گذرد. در خصوص این انتخاب شاهانه دلایل بسیاری مطرح شده که از حوصله متن پیش رو خارج است اما از آن زمان تاکنون این شهر کانون تمرکز و انباشت قدرت و ثروت کشور بوده است.

با سقوط دودمان قاجار و برآمدن خاندان پهلوی و شکل گیری نطام سیاسی بسیط یا یکپارچه که تا امروز نیز تداوم داشته است انباشت قدرت و ثروت در این شهر روند فزاینده ای داشته و طی این مدت همه راه ها به تهران ختم، و این شهر گرانیگاه ایران شد به گونه ای که امروزه تهران محل تلاقی محورهای اصلی‏ ارتباطی کشور است، برنواحی و کانون‏های سیاسی کشور موقعیت نظارتی تهران دارد، بزرگترین کانون جمعیتی کشور است به گونه ای که اندک شمار هستند روستاهایی که در ایران باشند و در تهران یا پیرامون آن مهاجر و ساکن نداشته باشند.

همه نواحی سیاسی، فرهنگی ایران نقش کلانتری تهران در حوزه سیاسی، آموزشی، مالی، نظامی و فرهنگی را پذیرفته اند، طی یک سده اخیر همه تحولات سیاسی-فرهنگی فراگیر ملی با مرکزیت تهران رخ داده اند.اساساً نوع نگرش شهروندان تهرانی ملی و ایران گرایانه است.

همین نگاه به همراه وزن ژئوپلیتیک این شهر در مقیاس ملی و فراملی به حوزه انتخابیه تهران نفش هارتلندی و وزن ژئوپلیتیک بالایی در مقیاس ملی بخشیده است. در ادبیات جغرافیای سیاسی وزن ژئوپلیتیک ناظر برقدرت و منزلت بازیگران سیاسی در مناسبات قدرت و میزان تاثیرگذاری آنها بر رفتار دیگر کنشگران در مقیاس فروملی، ملی و فراملی است.

همین جاذبه ها و قدرت آفرینی ها بوده که دست کم پس از انقلاب در پیدایش و نقش آفرینی جریانهای سیاسی مختلف با مرکزیت تهران مؤثر بوده است. در این میان، کانون تمرکز و نشانی دفاتر مرکزی بیشتر احزاب سیاسی طی یک سد سال اخیر تهران بوده و از طریق آن کوشیده اند شاخه ها یا شعبات خود را در دیگر شهرهای کشور بگسترانند و از رهگذر آن نامزدهای هم فکر یا نزدیک به خود را به مجلس بفرستند.

از بعد رسانه ای نیز تقریباً همه خبرگزاری ها، نشریات، روزنامه ها و مطبوعات مطرح و مؤثر کشور در پایتخت مستقر هستند که در این میان، با پرداختن به نمایندگان تهران و مصاحبه با آنها از آنان چهره های پرآوازه ای خلق می کنند به گونه ای که شهرت آنها ملی است و تشکل های مختلف از مراکز استانها برای سخنرانی و طرح دیدگاه و تفسیر به فراخور موضوع و مناسبت سیاسی، فرهنگی و اقتصادی از آنها دعوت به عمل می آورند.

گزاف نیست چنانچه گفته شود در بسیاری از مراکز استان ها نمایندگان تهران به مراتب از نمایندگان خود مرکز استان شناخته شده تر هستند. در این بین کم نیستند نمایندگان دیگر حوزه های انتخابیه کشور که چه بسا از منظر علمی و تحلیلی نسبت به همقطاران تهرانی خود یک سرو گردن بالاتر باشند اما کمتر در کانون توجه خبرنگاران و گزارشگران قرار دارند.

همین موضع رشک آنها را نیز برانگیخته که گاه بخت خود را برای نمایندگی در این شهر بیازمایند که البته چندان قرین کامیابی هم نبوده است و به قول حافظ بعداً از این شهر رخت خود را بیرون کشیده و به همان حوزه قبلی خود بازگشته اند.

از سوی دیگر، فرهنگ سیاسی شهروندان و رأی دهندگان کلانشهر تهران و حوزه انتخابیه چند میلیونی آن به گونه ای است که عمدتاً به فهرست های انتخاباتی متناسب با گرایش سیاسی آنها رأی می دهند و اساساً نامزدهای مستقل بخت اندکی برای حضور در مجلس دارند مگر آنکه چهره رسانه ای مطرح و مدال آوری آن هم در رشته های ورزشی پُر طرف دار باشد مانند کسانی که امروزه در شورای شهر تهران حضور دارند و از مزایای شُهرت کراسی(شهرت سالاری) برخودار هستندتا دموکراسی.

در انتخابات مجلس شورای اسلامی حوزه انتخاباتی تهران شامل شهر تهران،ری،اسلامشهر، شمیرانات و پردیس است که به مرکزیت این شهر ۳۰ نفر نماینده دارد و در بیشتر دوره‌ها رئیس مجلس از نمایندگان مردم تهران بوده‌است.

از جاذبه های و گیرایی های حوزه انتخابیه تهران برای جریانهای سیاسی اعم از اصلاح طلب یا اصول گرا این است که چنانچه بتوانند اکثریت یا همه سی نفر نماینده هم فکر یا نزدیک به خود را به مجلس بفرستند به جهت گیری سیاسی اصلاح طلب یا اصول گرایانه آن جهت می دهند.

زیرا در بسیاری از حوزه های انتخابیه کشور پایگاه رأی آوری نمایندگان بیش از آنکه جهت گیری سیاسی آنها باشد این هویت های مکانی و آراء طایفه ای است که در برآمدن آنها به عنوان نماینده مجلس مؤثر بوده است و این جماعت عمدتاً سعی در هماهنگی با جریان غالب مجلس دارند هر چند که خود را مستقل بنامند. بر این اساس، وزن ژئوپلیتیک حوزه انتخابیه تهران در مناسبات قدرت در مقیاس فروملی، ملی و فراملی اگر نه بی نظیر بلکه کم نظیر است.

پایان پیام/