عمق شش متری موجب کندی کاوش معدن چهرآباد شده است/ آثاری از دوره اسلامی در معدن چهرآباد

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از موج رسا, توماس اشتونلر در حاشیه بازدید از معدن نمک چهرآباد در جمع خبرنگاران استان زنجان اظهار داشت: در حال حاضر فقط چهار معدن نمک در مناطق مختلف ایران وجود دارد.

وی با اشاره به اینکه معدن چهرآباد یکی از مهمترین معادن نمک شناسایی شده است، تصریح کرد:آمریکای جنوبی،آذربایجان و اتریش صاحب سه معدن دیگر کشور هستند.

سرپرست آلمانی هیات مشترک پژوهش‌های باستان‌شناسی در معدن نمک چهرآباد زنجان با بیان اینکه عمق شش متری ایجاد شده از 2 هزار و 500 سال گذشته موجب ایجاد مشکلاتی در زمینه اکتشاف معدن چهرآباد شده است، افزود: این معدن مربوط به دوره‌ های هخامنشی و ساسانی محسوب می شود.

*انجام کاوش های مشترک باستان شناسی در چهر آباد

اشتونلر با اشاره به کاوش‌های مشترک باستانشناسی در معدن نمک چهرآباد، خاطرنشان کرد: هئیت آلمانی با همکاری زنجانی ها اقدام به بررسی این معدن می کنند.

" ابوالفضل عالی" سرپرست هیأت کاوش‌های باستانشناسی معدن نمک چهرآباد زنجان نیز با اشاره به آغاز کاوش ها در معدن چهرآباد، تصریح کرد: این کاوش ها از دو هفته گذشته آغاز شده است و در سه فصل باستان‌شناسی، مطالعات محیطی باستان‌شناسی و همچنین مطالعات ژئوفیزیک انجام می شود.

*معدن چهرآباد معدن دوره اسلامی

وی با بیان اینکه علاوه بر دوره های هخامنشی و ساسانی، آثاری نیز از دوره اسلامی از این منطقه به دست آمده است، تصریح کرد: در این مرحله از کاوش، سابقه معدن‌کاری در منطقه، چگونگی استخراج نمک،نحوه تجارت ، نحوه گذران زندگی مردم منطقه مورد بررسی قرار می گیرد.

وی از چاپ چندین مقاله و یک جلد کتاب از نتایج تحقیقات و کاوش‌های انجام شده خبر داد و گفت:این کاوش‌ها می‌تواند گام خوبی در افزایش اطلاعات در منطقه شمالغرب کشور در زمینه این دوره باشد.

*پیشینه معدن چهرآباد

«معدن نمک چهرآباد»، در گویش محلی به دوزلاخ (نمک‌زار) معروف است در 70 کیلومتری شمال غرب شهر زنجان و در محل تلاقی دو رودخانه مهرآباد و چهرآباد واقع شده است.

هر چند بر اساس شواهد باستان‌شناختی دره این دو رودخانه از حدود عصر برنز تا حال حاضر به تناوب مورد سکونت اقوام و گروه‌های انسانی قرار گرفته است اما این منطقه به دلیل طبیعت نسبتا خشن تا پیش از کشف بقایای مومیایی‌های معروف به انسان‌های نمکی، برای ساکنان استان زنجان، ناحیه‌ای کمتر شتاخته شده بود و هم اکنون نیز نزدیک‌ترین سکونتگاه در این منطقه، روستای حمزه‌لو است که شاید در حدود پنج خانوار در آن ساکن هستند.

 کاوش‌های باستان‌شناسی انجام یافته تاکنون، حاکی از آن است که در دوره هخامنشی استخراج نمک با حفر تونل‌ها و تالارهای بسیار بزرگ، بدون استفاده از ستون‌های چوبی پشتیبان انجام می‌گرفته و از کلنگ، چکش و احتمالا قلم‌های فلزی برای کندن صخره‌های نمک، خرد کردن آن‌ها و انتقال نمک‌های خرد شده به داخل کیسه‌های چرمی و احتمالا کیسه‌های پارچه‌ای استفاده می‌شد.

 از طناب‌های بافته شده از الیاف گیاهی و جانوری نیز در بالا کشیدن کیسه‌های نمک از چاه‌ها و تونل‌های عمودی استفاده می‌کردند. برای روشن کردن تونل‌های تاریک و عمیق نیز از سوزاندن روغن در پیه‌سوزهای سفالی بهره می‌گرفتند.

تا اینکه بین سال‌های 2420 تا 2380 قبل، ریزش فاجعه‌بار تونل‌های معدن موجب کشته شدن معدن‌کاران هخامنشی و توقف بهره‌برداری از نمک تا اوایل دوره ساسانی شده است. فعالیت معدن‌کاران ساسانی از حدود سده سوم میلادی آغاز و تا سده 6 میلادی ادامه یافته است. لایه‌های پی‌درپی و ضخیم واریزه‌های معدنی، نشانگر فعالیت طولانی مدت معدن‌‌کاوی در چهرآباد است. حتی لایه‌هایی نیز وجود دارد که حاوی کاه مشاهده می‌شود که نشان‌دهنده محل نگهداری غذا و یا  خود چهارپایان در طول دوره فعالیت معدن است.

 احتمالا در سده 6 میلادی حادثه دیگری در معدن رخ داده که در نتیجه آن معدن‌کاران ساسانی در میان آوار تونل‌های تخریب شده مدفون شده‌اند. انسان نمکی شماره 2 و جمجمه شماره 6 کشف شده از این معدن مروبط به حدود سده 6 میلادی هستند. پس از دوره ساسانی تا دوره قاجار فعالیت‌های معدن‌کاوی در معدن نمک متوقف شده و از این  دوره دوباره قسمت‌هایی از معدن بازگشایی و تا  حدود 50 سال قبل به صورت دستی استخراج نمک ادامه داشته است. 

انتهای پیام/م