سوگواره‌های عاشورایی به زبان کُردی

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از مُکریان؛ ادبیات غنی کُردی از دیرباز، یکی از پنجره‌های پرداختن به مسائل معنوی مسلمانان بوده است. اشعار ادیبان کردستانی پیرامون موضوعات مختلف متأثر از مؤلفه‌های زیادی بوده است. یکی از این مؤلفه‌های بسیار پراهمیت اعتقادات مذهبی بوده است. با توجه به این که بخش اعظمی از شعرای کلاسیک کُرد زبان در حجره‌ها و مساجد شروع به تحصیل نموده‌اند؛ در نتیجه به شدت شاهد اثرات دیدگاه‌های مذهبی بر اشعار شاعران کُرد هستیم. در همین راستا اشعاری با مضامین ارادت به پیغمبراکرم(ص) و اهل‌بیت ایشان در اشعار منتشرشده شُعرای کرد به‌وفور دیده می‌شود.

در بررسی اشعار مذهبی کردی باید به این موضوع اشاره نمود که بخش اعظمی از این اشعار برای مناسبت‌های دینی نظیر عید قربان، ماه مبارک رمضان و عید فطر، شب قدر و... سروده شده اند. اما در این میان سالروز واقعه کربلا که نقطه عطف تاریخ جهان اسلام می‌باشد و از سوی هر انسان آزاده‌ای به‌عنوان نمادی از مقاومت و ایستادگی در برابر ظالمان و حاکمان مستبد یاد می‌شود در مناطق کُردنشین که عمدتا اهل سنت هستند نیز اهمیت بسیار والایی دارد. به‌گونه‌ای که در ایام ماه محرم در میان مردمان اهل سنت، علاوه بر برگزاری مراسمات خاص، شاهد تغییرات خاصی در روال عمومی زندگی اجتماعی مردم نیز هستیم. بی‌شک شاعران خوش‌قریحه و مخلص دیار کردهای مسلمان از این اثرات بی‌نصیب نمانده‌اند و با سرودن اشعار مذهبی در وصف اهل‌بیت عصمت و طهارت و خاندان رسول اکرم(ص) دیانت خود را به اسلام و مسلمین به جا آورده‌اند.

متأسفانه اشعار کردی در مدح اهل‌بیت(ع) آن‌چنان که درخور شأنشان است مورد معرفی و استقبال برادران غیر کرد واقع نشده است. شاید بخشی از این کم‌توجهی، ناشی از ناآشنایی مسئولان فرهنگی استانی با زبان و ادبیات کردی باشد که نتوانسته‌اند با این دسته از شعرا رابطه مناسبی برقرار کنند. بدون شک طرح و معرفی این دسته از اشعار زمینه ساز اتحاد و برادری هرچه بیشتر مسلمانان در کشور می شود. در راستای این هدف مقدس (تقویت ریشه های اتحاد و برادری)، لازم است از این گونه اشعار حمایت رسانه ای قوی تر شود و به صورت ویژه مورد توجه محافل ادبی و رسانه ای واقع گردند. در اینجا نیز به ارائه دو نمونه مطرح شعر کوردی شعرای کرد زبان در زمینه واقعه کربلا پرداخته می شود.

ماموستا شیخ نافع مظهر، معروف به امینی از شاعران کرد اهل سنت سقز است.  شعر زیر، از این عالم سنی در خصوص واقعه عاشورا و مظلومیت و ظلم ستیزی سیدالشهدا(ع) است:

روژی عاشورا ئاسمان و زه‌مین / هه‌ر دو به جوته ده‌که‌ن زاری و شین
زه‌مین بی‌قه‌رار به گریه و نالین / ئاسمان که‌سه‌ر و عاجز و خه‌مین
دائم داد ئه‌که‌ن به دلی به‌تین / له درگای خوای ره‌ب العالمین
ده‌لین خوای گه‌وره خوت ئاگاداری / چون پیک هینه‌ر و په‌روه‌ردگاری
وا حه‌فتاو دو که‌س یارانی دین دار / که‌وتونه داوی یه‌زیدی خوین خوار
هه‌ر یه‌ک به جوری ده‌نالی به زار/ حسین شهید و عه‌باس بریندار
زه‌ینه‌ب و ئه‌کبه‌ر به ته‌نیا ماون / له ده‌شتی به‌لا چاوه‌ری ئاون

چاوه‌رین عه‌باس ئاو بینی بویان / په‌ر داخی بخون بشکی تینویان

سپایانی په‌ست قه‌ومی به‌د فه‌رمان / هه‌مو تیریان خست نیو مالی که‌وان

که‌مان دارانی یه‌زیدی گومرا / تیریان له مالی که‌وان کرد ره‌ها

دایان له عه‌باس دو بالیان شکاند / ئاوی مه‌شکه‌که‌ی عه‌باسیان رژاند

به‌و شکل و شیوه خویان کرده په‌ند / به‌د ناون به‌د ناو تا هه‌زار و ئه‌ند

سه‌ر شور و ریسوان له‌ هه‌ر دو دونیا / نه‌فرینن نه‌فرین بو هه‌تا هه‌تا
ترجمه:

روز عاشورا آسمان و زمین/ هر دو با هم گریه و زاری می‌کنند
زمین بی‌قرار است و گریه و ناله می‌کند / آسمان هم عاجز و کسل و غمگین شده است
مدام با دلی گرم داد می‌زنند / از درگاه خداوند رب‌العالمین
می‌گویند ای خدای بزرگ خودت آگاهی داری/ چون خودت آفریننده و پرورگار هستی
اینکه 72 نفر از یاران دین‌دار/ به دام یزید خونخوار افتاده‌اند
هر کدام از آن‌ها به گونه‌ای ناله می‌کنند/ حسین شهید و عباس هم زخمی شده‌اند
زینب و اکبر تنها مانده‌اند/ در دشت بلا چشم به راه آب هستند
چشم به راه عباسند که برای آن‌ها آب بیارد/ زیاد بخورند تا تشنگی آن‌ها رفع شود
سپاهیان پست از قومی بدفرمان/ همه آنها تیر در کمان گذاشتند
کمانداران یزید گمراه/ تیر را از کمان‌های خود رها کردند
به عباس زدند و دو بال وی را شکستند/ آب مشک او را بر زمین ریختند
با این شکل و شیوه خود را رسوا کردند/ بدنام بدنام شدند تا هزار و اندی
سر‌افکنده و رسوا شدند در هر دو دنیا / نفرین شده و نفرین شدند برای همیشه

یکی دیگر از شعرای آئینی از برادران اهل سنت محمد قدمی، شاعر و روزنامه نگار کُرد است. قدمی دارای تحصیلات حوزوی تا سطوح عالیه بوده و تا کنون بیش از بیست جلد کتاب، پانصد مقاله و چندین جلد کتاب شعر پیرامون اهل بیت(ع) به رشته تحریر در آورده است. شعر زیر از محمد قدمی در خصوص واقعه کربلا است:

دلم سووتایه، عاشوورایه   ئه مرو / محه رره م ده ی، پی تی خریایه ئه مرو

هه مو ئه ولاد  و مندالانی هاشم / له ده شتی که ربه لا ، کوژیایه   ئه مرو

حسه ین ئه ی جوانه مه رگی نیو نزاران / برا کوژراوی ده شتی دور له باران

کورانی تو  ، بچووک و گه وره ، یه کسه ر / له گه ل قاسم، برازاکه ت، زو تاران

له مه و لا ، گه ر له تیغی توند، بترسم / یقین زانن که من بی ئه سل و پیسم

له دوای کوژرانی گشت ئالی موحه ممه د / وه رن ئه ی تیغه کان! پیتان ئه نیسم

چ موسلیم بیی، چ گاور بیی، چ سه ر خیش / ئه گه ر بتبی، به زه رره ،فکر و ئه ندیش

تو ون  ناکه ی، قیتالی   تاقمی ئال / حوسه ین و هه م، سه حابه ی ساحیبی ئیش

ترجمه:

جگر، بریان و عاشوراست امروز / محرم، ده، از او، برپاست امروز

که نعش کل فرزندان هاشم / به دشت کربلا، بر جاست امروز

حسین ای کشته ی نزد اسیران / برادر رفته ی، دشت کویران 

پسرهایت، بزرگ و کوچک شان / رهیدند همره  قاسم، ز نیران 

اگر ترسم زتیغ تیز، این بار / یقین میدان که هستم پست و بیعار

ز بعد کشتن آل محمد(ص) / بیایید ای سیوف کین! به پیکار

مسلمانی! مسیحی، یا که کافر / اگر داری به ذره، مهر شاطر

فرامش  ناکنی قتل امامان / حسین و هم  صحابه، رنجه خاطر

انتهای پیام/  ی