سرخوس حلوا و خورشت کوچر غذای سنتی یلدای کلاردشتی‌ها/ آجیل شب یلدا تولید خود اهالی بود، نه گران و تجملاتی!

شب یلدا در بین تمام اقوام ایرانی و در تمام نسل‌ها از جایگاه خاصی برخوردار بوده است، البته رسومات ویژه این جشن در سال‌های مختلف و اقوام گوناگون متغیر بوده است، اما وجه اشتراک آن در بین بیشتر اقوام برگزاری آن به صورت خانوادگی و نیز تلاش بر حفظ رسومات قدیمی است.

در مازندران نیز همانند همه مناطق کشور این جشن با مراسمی ویژه همراه است و در این میان شهرستان کلاردشت به عنوان شهری با پیشینه تاریخی سنت‌های جالبی در این جشن به همراه دارد.

برای اطلاع از چند و چون برگزاری این مراسم در سال‌های نه چندان دور به سراغ یکی از ریش‌سفیدان کلاردشت رفتیم و سوالاتی را در مورد سنت‌های شب یلدا پرسیده‌ایم که در ادامه خواهید خواند.

محمدرضا عسگریان که نزدیک به 80 سال سن دارد و در کلاردشت به باغداری و کشاورزی مشغول بوده است، این‌گونه به سوالات ما پاسخ داد:

- همانند بیشتر نقاط دیگر کشور در کلاردشت هم آخرین شب پاییز شبی ویژه محسوب می‌شود و موقعیتی برای دیدار با خانواده؛ در این شب اهالی هر خانواده به دیدار بزرگترهای فامیل می‌روند و شبی را در کنار آنها سپری می‌کنند.

- افسانه‌های قدیمی همواره در مورد طولانی بودن این شب مبالغه می‌کنند، اما این شب هر چند به اندازه دقیقه‌ای طولانی‌تر از شب‌های دیگر است، همین مسأله در کنار حضور همه اهل خانواده در کنار هم وجود برنامه سرگرمی برای آن بیش از پیش لازم است.

- از دیرباز تاکنون دیوان حافظ و اشعار آن جزئی جدانشدنی از شب‌های یلدا هستند، البته در کنار آن داستان‌های شاهنامه هم جایگاه ویژه‌ای داشت، در سال‌های نه چندان دور در کلاردشت و سایر شهرهای مازندران داستان‌های فولکوریک و بومی هم به این برنامه‌ها اضافه می‌شد.

- داستان مینا و پلنگ، داستان طالب و زهره و اشعار امیری شب‌های یلدا کوچکترها را پای بزرگترها میخکوب می‌کرد.

- خوراکی‌های این شب هم مانند همه نقاط دیگر وابستگی زیادی به محصولات منطقه داشت. میوه‌های محلی جزئی جدانشدنی از این خوراکی‌ها بود. میوه‌هایی مانند ازگیل جنگلی، به محلی، سیب و آلو.

- به محلی از باغ‌های کلاردشتی برداشت می‌شد و شامل انواع مختلفی مانند به قلیان، به شیرین، به شستک و ... می‌شد ک در پاییز برداشت شده برای ماندگاری تا شب یلدا در کاه نگهداری می‌شد.

- فصل برداشت ازگیل جنگلی هم اواخر تابستان و اوایل پاییز است و در کوزه‌هایی برای شب یلدا ذخیره می‌شد، سیب هم انواع مختلفی مانند سیب زنگوله و سیب پنبه‌ای داشت و در کنار آلو بخارا و آلو سوتی میوه شب یلدا بود.

- از آجیل شب یلدا هم نمی‌شود گذشت؛ اما امروز تجمل زیادی در مورد آن می‌شود. قدیم‌ترها آجیل تنها شامل گندم بوداده و تخم شاهدانه برشته که به آن در زبان محلی "کَنَف" می‌گفتند، گردو، تخم کدو و کشمش می‌شد که تقریباً همگی از محصولات خود مردم بود.

- در مورد آجیل رسم جالبی بود. در گذشته‌ها میزان کاشت گندم در کلاردشت خیلی بالا بود و با ابزارهایی مانند گاوآهن شخم زده می‌شد و گاهی طولانی می‌شد، رسمی بود که اگر کسی نمی‌توانست تا شب یلدا کار کاشت گندم را به پایان برساند، در شب یلدا نمی‌توانست از گندم استفاده کند.

- نوعی شیرینی هم در این شب صرف می‌شد به نام سرخوس حلوا که با گردو، سفیده تخم مرغ، عسل و آرد طبخ می‌شد و علاوه بر شب یلدا در سایر مناسبت‌ها مانند عید نوروز هم مورد استفاده بود.

- کدو تنبل پخته هم از محصولات باغی خود کلاردشت بود که هنوز هم خورراکی پرطرفدار در شب یلدا است.

- خورشت کوچر هم غذایی محلی است که گاهی در مجالس خانوادگی صرف می‌شد و کشمش، تخم‌مرغ و روغن محلی اصلی‌ترین محتویات آن بود.

به گزارش بلاغ، برنامه‌هایی همانند شب یلدا و چهارشنبه‌سوری از سنت‌های بومی کشور ایران هستند که برگزاری آنها به صورت سنتی به ماندگاری فرهنگ غنی تاریخی هر نطقه کمک شایانی می‌کند، البته برای این کار نیاز به شناسایی و اطلاع‌رسانی در مورد این آیین‌ها و رسومات است، کاری که کمتر به آن توجه می‌شود.

 

 

انتهای پیام/