به گزارش خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ روز گذشته سازمان برنامه و بودجه ضمن تکذیب خبر موکول شدن ثبت‌نام به ماه آینده، از احتمال تمدید مهلت خوداظهاری به دلیل اختلال شدید سامانه خبر داده است. خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع‌رسانی راه دانا در این گزارش تحلیلی، ضمن تشریح ابعاد این طرح، به محاسبه دقیق فاصله میان اعتبار دولت و هزینه واقعی سفره مردم پرداخته است.
کالابرگ ۱.۵ میلیونی؛ پوشش ۳۶ درصدی سبد ۴ میلیونی
بر اساس محاسبات انجام‌شده بر مبنای قیمت‌های نیمه مهرماه، هزینه تهیه سبد ۱۱ قلم کالای اساسی برای هر نفر به حدود ۴ میلیون و ۱۲۷ هزار تومان رسیده است . این در حالی است که اعتبار جدید ۱.۵ میلیون تومانی تنها ۳۶.۳ درصد این هزینه را پوشش می‌دهد .
مقایسه پوشش قبل و بعد از افزایش:
-
اعتبار قبلی (۱ میلیون تومان): پوشش ۲۴.۲ درصد
-
اعتبار جدید (۱.۵ میلیون تومان): پوشش ۳۶.۳ درصد
-
افزایش پوشش: ۱۲.۱ واحد درصد
نکته کلیدی: فردی که ۱.۵ میلیون تومان اعتبار دریافت می‌کند، برای خرید تمام مقادیر مشخص‌شده در سبد، باید حدود ۲ میلیون و ۶۲۷ هزار تومان دیگر از منابع شخصی خود هزینه کند .
برنج و گوشت؛ دو قلمی که کل کالابرگ را می‌بلعند
بررسی جزئیات هزینه‌ها نشان می‌دهد برخی اقلام اصلی به تنهایی بخش قابل‌توجهی از اعتبار کالابرگ را مصرف می‌کنند:
| قلم | مقدار | هزینه تقریبی |
|---|---|---|
| برنج ایرانی | ۲ کیلوگرم | ۸۴۵,۰۰۰ تومان |
| گوشت منجمد گوساله | ۵۰۰ گرم | ۷۷۲,۵۰۰ تومان |
| جمع این دو قلم | - | ۱,۶۱۷,۵۰۰ تومان |
نکته تکان‌دهنده: مجموع قیمت فقط این دو قلم، از کل اعتبار ۱.۵ میلیون تومانی بیشتر است؛ آن هم در حالی که هنوز هزینه خرید شیر، پنیر، ماست، مرغ، تخم‌مرغ، روغن، حبوبات، ماکارونی و قند و شکر به آن اضافه نشده است .
خانواده چهارنفره؛ ۶ میلیون اعتبار در برابر ۱۶.۵ میلیون هزینه
اگر همین مقادیر مصرف برای چهار نفر در نظر گرفته شود، هزینه تهیه سبد ماهانه یک خانواده چهارنفره به حدود ۱۶ میلیون و ۵۱۰ هزار تومان می‌رسد .
در مقابل، در صورت اختصاص اعتبار ۱.۵ میلیون تومانی به هر عضو خانواده، مجموع اعتبار کالابرگ خانوار به ۶ میلیون تومان خواهد رسید . بنابراین، حتی با این افزایش، خانواده برای تأمین مقادیر محاسبه‌شده از کالاهای اساسی به حدود ۱۰ میلیون و ۵۱۰ هزار تومان منابع دیگر نیاز خواهد داشت .
توجه: این محاسبه تنها مربوط به ۱۱ گروه کالایی منتخب است. هزینه خرید نان، میوه، سبزیجات و سایر مواد غذایی خارج از سبد، همچنین هزینه مسکن، حمل‌ونقل، درمان، آموزش و دیگر مخارج خانوار در این رقم لحاظ نشده است .
تورم خوراکی‌ها؛ ۱۲۱ درصد در برابر ۵۰ درصد افزایش اعتبار
برای درک اثر واقعی افزایش ۵۰۰ هزار تومانی، باید آن را در برابر تورم خوراکی‌ها قرار داد. تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها در شهریور ۱۴۰۵ از ۱۲۱ درصد عبور کرده است . این در حالی است که اعتبار کالابرگ تنها ۵۰ درصد افزایش یافته است.
نتیجه: بخشی از افزایش ۵۰۰ هزار تومانی مهرماه را باید جبران کاهش قدرت خرید ماه‌های گذشته دانست، نه لزوماً افزایش خالص قدرت خرید خانوار نسبت به ابتدای اجرای طرح.
بر اساس آیین‌نامه «تضمین امنیت غذایی و بهبود معیشت مردم» که در ۱۰ دی‌ماه ۱۴۰۴ تصویب شد، افزایش هزینه ناشی از تغییر قیمت اقلام سبد کالابرگ باید به‌صورت فصلی ارزیابی و از محل منابع حساب پشتیبان جبران شود . اما از آغاز اجرای اعتبار یک‌میلیون‌تومانی تا مهر ۱۴۰۵، این افزایش عمومی و متناسب عملیاتی نشده بود.
اختلال سامانه و احتمال تمدید مهلت ثبت‌نام
محمود ملکوتی‌خواه، مشاور رئیس سازمان برنامه و بودجه، ضمن عذرخواهی بابت اختلالات سامانه، از احتمال تمدید مهلت ثبت اطلاعات برای افزایش اعتبار کالابرگ خبر داد. وی توضیح داد: «بر اساس گزارش سازمان فناوری اطلاعات، حدود ۴۰ میلیون مراجعه به این درگاه به ثبت رسیده، در حالی که این اقدام صرفاً باید توسط سرپرستان خانوار صورت می‌گرفت. همین حجم بالای مراجعات غیرمرتبط باعث شد که سامانه در پاسخگویی به تقاضاها دچار مشکل شود» .
ملکوتی‌خواه در خصوص تمدید مهلت ثبت اطلاعات خانوارها بیان کرد: «پیش‌بینی ما این است که مهلت ثبت‌نام تمدید شود، اما ابتدا لازم است تا پایان روز سه‌شنبه (۲۱ مهرماه) که به عنوان آخرین مهلت اطلاع‌رسانی شده بود، بررسی‌های لازم صورت گیرد تا مشخص شود چه نسبتی از جامعه هدف موفق به ثبت اطلاعات خود شده‌اند» .
سازمان برنامه و بودجه نیز با انتشار اطلاعیه‌ای خبر موکول‌شدن فرایند خوداظهاری و پرداخت افزایش اعتبار کالابرگ به ماه آینده را تکذیب کرد و تأکید کرد: «فرایند ثبت‌نام متقاضیان در مهرماه در حال انجام است» .
زمان‌بندی شارژ کالابرگ مهرماه
بر اساس اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، زمان‌بندی شارژ کالابرگ بر اساس رقم پایانی کد ملی سرپرست خانوار تعیین شده است :
| گروه (رقم پایانی کد ملی) | تاریخ شارژ |
|---|---|
| ۰، ۱، ۲ | ۱۵ مهرماه |
| ۳ تا ۶ | ۲۵ مهرماه |
| ۷، ۸، ۹ | ۵ آبان‌ماه |
کلیه خانوارها تا پایان آذرماه فرصت دارند نسبت به خرید اقلام مشمول کالابرگ مهرماه اقدام کنند .
نکته مهم: در شارژ مهرماه، خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی (کمیته امداد و بهزیستی) میزان کالابرگشان افزایش یافته است .
چرا دولت به سراغ افزایش مبلغ کالابرگ رفت؟
سه عامل کلیدی دولت را به بازنگری در این سیاست رساند :
۱. رشد قیمت مواد غذایی: افزایش مستمر قیمت خوراکی‌ها باعث شده ارزش واقعی اعتبار کالابرگ نسبت به زمان آغاز اجرای آن کاهش پیدا کند. در عمل، خانوار چند ماه پیش می‌توانست سبد مشخصی از کالاها را خریداری کند، امروز همان سبد را با هزینه بیشتری تهیه می‌کند.
۲. فشارهای ناشی از جنگ و محدودیت‌های تجاری: همزمان هزینه واردات، حمل‌ونقل و تأمین برخی اقلام افزایش یافت و اثر آن در قیمت نهایی کالاها نمایان شد.
۳. ضرورت حمایت از دهک‌های پایین درآمدی: سیاست‌گذاران معتقدند در شرایط تورمی، پرداخت یارانه عمومی به همه اقشار نه ممکن است و نه کارآمد.
کالابرگ بزرگ‌تر شد، سفره کوچک‌تر ماند
به گزارش راه دانا؛ افزایش ۵۰۰ هزار تومانی کالابرگ در کوتاه‌مدت امکان خرید بیشتری برای مشمولان فراهم می‌کند و می‌تواند بخشی از فشار ناشی از گرانی مواد غذایی را کاهش دهد. اما برآورد هزینه کالاهای اساسی در نیمه مهرماه نشان می‌دهد فاصله قابل توجهی میان اعتبار دولت و هزینه خرید مقادیر مشخص‌شده از ۱۱ گروه کالایی وجود دارد:
-
هزینه سبد یک‌نفره: حدود ۴.۱ میلیون تومان
-
هزینه سبد چهارنفره: حدود ۱۶.۵ میلیون تومان
-
پوشش کالابرگ ۱.۵ میلیونی: تنها ۳۶ درصد سبد یک‌نفره
-
فاصله باقی‌مانده برای خانواده چهارنفره: بیش از ۱۰ میلیون تومان
پرسش اصلی: آیا افزایش اعتبار کالابرگ به سازوکاری منظم برای تعدیل متناسب با قیمت کالاهای اساسی تبدیل خواهد شد؟ اگر افزایش اعتبار صرفاً در مقاطع نامنظم اتفاق بیفتد، تداوم تورم می‌تواند دوباره بخشی از قدرت خرید ایجادشده را کاهش دهد. از این منظر، موضوع فقط افزایش مبلغ کالابرگ نیست، بلکه نحوه اجرای تعهد دولت برای حفظ قدرت خرید خانوارها در طول زمان اهمیت دارد .
ارسال دیدگاه