گفتوگوی مسئلهمحور دولت با جامعه مدنی؛
هورالعظیم روی میز دولت؛ از شنیدهشدن صدای مطالبهگران تا هشدار درباره تصمیمهای پشتمیزی
گفتوگوی مسئلهمحور با جامعه مدنی با محوریت «احیای تالاب هورالعظیم» با حضور خبرنگاران برگزار شد.
به گزارش خبرنگار شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ گفتوگوی مسئلهمحور با جامعه مدنی با موضوع «احیای تالاب هورالعظیم» امروز (دوشنبه ۲۳ شهریورماه ۱۴۰۵) با حضور خبرنگاران در ساختمان کوثر نهاد ریاست جمهوری برگزار شد.
بیات: صدای مطالبهگران هورالعظیم در دولت شنیده شده است
مجتبی بیات، رئیس مرکز ارتباطات مردمی ریاستجمهوری، اظهار کرد: از همه کنشگران و فعالان زیستمحیطی، بهویژه فعالانی که از خوزستان در این جلسه حضور پیدا کردهاند و تجربیات خود را به اشتراک میگذارند، قدردانی میکنم.
وی با عذرخواهی از فعالان و مطالبهگران هورالعظیم به دلیل برگزاری این نشست در تهران، گفت: متأسفم که در دولتها به نحوی سیاستگذاری و اقدام کردهایم که امروز هزاران کیلومتر را طی کنید و به تهران بیایید تا مسائل خود را از نزدیک بیان کنید.
رئیس مرکز ارتباطات مردمی ریاستجمهوری افزود: یکی از دستورکارهای مهم این مرکز در دولت دکتر پزشکیان، شنیدن صدای آحاد شهروندان است؛ چه تکتک افراد و چه سازمانها و تشکلهایی که نمایندگی مردم را برعهده دارند.
بیات ادامه داد: این موضوع از دو مسیر در مرکز ارتباطات مردمی دنبال میشود؛ از یک سو، شهروندان بهطور مکرر از طریق سامانه الکترونیکی ارتباط مردم و دولت، مسائل و اعتراضات خود را درباره موضوعاتی که با آن مواجه هستند، مطرح میکنند و از سوی دیگر، کارزارهای متعددی شکل گرفته و تشکلهای جامعه مدنی نیز بهصورت سازمانیافته و منسجم مسائل و مطالبات خود را پیگیری میکنند.
وی با بیان اینکه «صدای مطالبهگران هورالعظیم در دولت شنیده شده است»، تصریح کرد: اگر امروز این جلسه تشکیل شده، هدف آن این است که مسئولان دولتی مسائل را از نزدیک بشنوند و برای حل آنها کمک کنند.
رئیس مرکز ارتباطات مردمی ریاستجمهوری تأکید کرد: این جلسه قرار نیست صرفاً تریبونی برای سخنرانی یا توجیه اتفاقات باشد؛ بلکه تلاش میکنیم مطالبی که در این جلسه از سوی فعالان و کنشگران مطرح میشود، به فرآیند حل مسئله پیوند بخورد.
بیات گفت: معتقدم در دولت دکتر پزشکیان، شنیدن صدای مردم اگر با حل مسئله همراه نشود، میتواند به ضد خود تبدیل شود و امیدوارم در کنار یکدیگر بتوانیم در مسیر حل مسائل و مشکلات گام برداریم.
وی با اشاره به رویکرد رئیسجمهور در زمینه حل مسائل، اظهار کرد: رویکرد دکتر پزشکیان این است که اختلاف و دعوا را کنار بگذاریم و مسائل را در سطوح مختلف، از مسائل کلان گرفته تا مشکلات میانی و خرد، بشنویم و برای حل آنها اقدام کنیم.
رئیس مرکز ارتباطات مردمی ریاستجمهوری افزود: مرکز تلاش میکند در این چارچوب، هم تسهیلگر برگزاری جلساتی از این دست باشد و هم پیگیر مطالبات مطرحشده؛ البته این مسئولیت تنها متوجه مرکز ارتباطات مردمی نیست و همه واحدهای ارتباطات مردمی دولت نیز ملزم به انجام این کار هستند.
بیات ادامه داد: شیوهنامهای تحت عنوان «گام برای ایران؛ گفتوگوی مسئلهمحور با جامعه مدنی» به مجموعه دولت ابلاغ شده و انتظار میرود جلساتی از این دست از سوی بخشهای مختلف دولت برگزار شود تا در حوزههای عملکردی، صدای مردم شنیده شده و برای حل مسائل کمک شود.
وی ابراز امیدواری کرد این جلسه در مسیر خود بتواند به حل مسائل و مشکلات تالاب هورالعظیم کمک کند و از کنشگران اجتماعی، مقامات و مسئولان حاضر در جلسه، از جمله معاون وزیر جهاد کشاورزی، معاون سازمان حفاظت محیط زیست و نمایندگان وزارت کشور قدردانی کرد.
محمودی: ژست محیطزیستی برای هورالعظیم کافی نیست؛ تصمیمها باید بر پایه واقعیت میدانی باشد
محمودی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، با تأکید بر ضرورت توجه جدی به پیامدهای توسعه نفتی در هورالعظیم اظهار کرد: در چندین یادداشت و اکنون برای دومین بار در یک جلسه حضوری تأکید میکنم که باید حواسمان به تالاب هورالعظیم باشد؛ این به معنای مخالفت با توسعه یا نادیده گرفتن اهمیت اقتصادی نفت در کشور نیست، چراکه خود من نیز در این حوزه فعالیت میکنم.
وی افزود: صرفاً ژست محیطزیستی گرفتن، چه از سوی این طرف و چه از سوی آن طرف، کافی نیست و باید مسائل محیطزیستی و اجتماعی هورالعظیم بر اساس واقعیتهای میدانی مورد توجه قرار گیرد.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به گزارشی از آژانس اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) که به گفته وی مبنای تصمیمگیری سازمان قرار گرفته است، گفت: یک صفحه از این گزارش را که به موضوعات اجتماعی پرداخته، در اختیار مسئولان قرار میدهم و سؤال من از سازمان حفاظت محیط زیست این است که آیا الگویی برای انتخاب شرکتهای تهیهکننده چنین گزارشهایی دارد یا خیر؛ اگر چنین الگویی وجود ندارد، باید برای آن چارچوب مشخصی ایجاد شود.
محمودی با انتقاد از نحوه ارزیابی پیامدهای اجتماعی و زیستمحیطی طرحهای نفتی در منطقه، تصریح کرد: هر خبرنگاری که حتی یک بار به هورالعظیم رفته باشد و با مردم شریف هویزه، رفیع، بستان و سوسنگرد ارتباط داشته باشد، میتواند واقعیتهای منطقه را بهتر درک کند.
وی ادامه داد: در گزارش مورد اشاره، بخشی با عنوان «اثرات اجرای طرح توسعه و بهرهبرداری میدان نفتی سهراب بر محیط اجتماعی و اقتصادی» وجود دارد که در آن موضوعاتی از جمله بهداشت و سلامت بررسی شده است؛ اما شدت اثر در این بخش «کم» و اثر آن «مثبت» ارزیابی شده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی با بیان اینکه این ارزیابی با واقعیتهای میدانی منطقه همخوانی ندارد، گفت: کافی است بدون هماهنگی قبلی با رئیس شبکه بهداشت هویزه درباره وضعیت سلامت منطقه گفتوگو شود تا مشخص شود توسعه نفتی در غرب کارون و خوزستان چه تأثیری بر سلامت و بهداشت مردم داشته است.
محمودی تأکید کرد: حتی مدیران حوزه نفت نیز میتوانند درباره پیامدهای توسعه نفتی در منطقه اظهارنظر کنند و معتقدم اگر گزارشهای کارشناسی با چنین ارزیابیهایی تهیه شوند، عملاً دست مدیران و مسئولان را برای تصمیمگیری درست میبندیم.
وی با انتقاد از فاصله گرفتن برخی مطالعات از واقعیتهای میدانی، اظهار کرد: نمیتوان صرفاً پشت میز، در فضای اداری یا بر اساس اطلاعات موجود در رایانه و تلفن همراه برای منطقهای مانند هورالعظیم تصمیمگیری کرد؛ تصمیمسازی درباره این منطقه باید مبتنی بر واقعیتهای اجتماعی، زیستمحیطی و زندگی مردم منطقه باشد.
الموتی: هورالعظیم مسئله حکمرانی است، نه فقط مسئله نفت
محمد الموتی، دبیر شبکه ملی تشکلهای مردمنهاد محیط زیست و منابع طبیعی کشور، در این نشست با گرامیداشت یاد شهدای حفاظت از طبیعت، اظهار کرد: مسیر برگزاری این گفتوگو مسیر مناسبی است و دقیقاً همان چیزی است که سالها درخواست کردهایم؛ یعنی عبور از مرحله تسهیلگری و حرکت به سمت پیدا کردن مسیر روا در نظام حکمرانی.
وی افزود: باید به نقطهای در نظام حکمرانی و نظام تصمیمگیری برسیم که هیچیک از دستاندرکاران و ذینفعان احساس نکنند حقی از آنها تضییع شده است؛ در حالی که مهمترین ذینفع در هر سرزمین، زیستبوم و طبیعت آن است و متأسفانه در سالهای گذشته انواع بیتوجهیها و آسیبها به محیط زیست و منابع طبیعی وارد شده است.
دبیر شبکه ملی تشکلهای مردمنهاد محیط زیست و منابع طبیعی کشور با بیان اینکه «مسئله هورالعظیم واقعاً مسئله حکمرانی است»، تصریح کرد: هورالعظیم نمونه کوچکی از وضعیت حکمرانی زیستبوم در کشور است و باید با نگاهی جامع و فرابخشی به آن توجه کرد.
الموتی ادامه داد: بسیاری از فعالان مدنی و استادانی که نزدیک به سه دهه در این حوزه فعالیت کردهاند، از ناهماهنگی میان اجزای نظام تصمیمگیری خسته شدهاند؛ چراکه از بیرون که به موضوع نگاه میکنیم، بسیاری از این مسائل با یک نگاه جامع و بدون رویکرد بخشی قابل حل است و میتوان از رسیدن به وضعیت فعلی جلوگیری کرد.
وی با اشاره به پیامدهای اجتماعی و روانی تخریب محیط زیست گفت: این خستگی و کلافگی از وضعیت موجود، اثر مستقیمی بر شرایط روانی مردم دارد. ما در طول دهههای گذشته با بیمبالاتی و بیرحمی با بسیاری از بومسازگانهای ارزشمند کشور برخورد کردهایم و امروز با تبعات آن مواجه هستیم.
دبیر شبکه ملی تشکلهای مردمنهاد محیط زیست و منابع طبیعی کشور افزود: این در حالی است که مشکل، کمبود دانش یا نبود هشدارهای کارشناسی نبوده، بلکه در مواردی خودخواهی و غرور باعث شده است در برابر طبیعت رفتار نادرستی داشته باشیم.
الموتی با تأکید بر اینکه مسئله هورالعظیم را نباید صرفاً به موضوع نفت تقلیل داد، گفت: امروز مسئله فقط نفت نیست، بلکه مجموعهای از عوامل و تصمیمها در شکلگیری وضعیت هورالعظیم نقش داشتهاند و باید این موضوع در چارچوب نظام حکمرانی زیستبوم مورد بررسی قرار گیرد.
وی ادامه داد: وزارت امور خارجه، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت جهاد کشاورزی و سایر دستگاههای مرتبط باید در کنار یکدیگر قرار بگیرند و با همکاری مشترک، برنامه احیای تالاب هورالعظیم را طراحی و اجرا کنند.
الموتی تأکید کرد: باید مردم منطقه را نسبت به آینده و امکان ادامه یک زندگی عزتمند مطمئن کنیم و نشان دهیم که نگاه جدی برای حل مشکلات هورالعظیم وجود دارد.
وی ابراز امیدواری کرد: خروجی این جلسه و نشستهای بعدی، به طراحی و اجرای یک برنامه جامع برای احیای هورالعظیم و ایجاد هماهنگی میان دستگاههای مسئول منجر شود.
سواری: تصمیمگیری درباره هورالعظیم بدون حضور در منطقه منطقی نیست
سواری، عضو شورای شهر رفیع و نماینده جامعه محلی هورالعظیم، با اشاره به ارتباط مستقیم خود با مردم منطقه از دو جایگاه اجتماعی و درمانی، اظهار کرد: بهعنوان عضو شورای شهر، مطالبی را که مطرح میکنم بر اساس واقعیتهای منطقه بیان میکنم و از سوی دیگر، بهعنوان عضو کادر درمان طی سالهای گذشته شاهد مراجعات متعدد بیماران تنفسی بودهام.
وی افزود: بخش قابل توجهی از مشکلات تنفسی مردم منطقه ناشی از دود و ریزگردهاست و فعالیت میدانهای نفتی و خشکشدن بخشی از تالاب هورالعظیم در این زمینه نقش دارد.
سواری با اشاره به افزایش بیماری سرطان در مناطق مجاور فعالیت شرکتهای نفتی، گفت: لازم است وضعیت شیوع و افزایش بیماری سرطان در این مناطق بهطور جدی بررسی شود و مشخص شود عوامل مؤثر بر افزایش این بیماری چیست؛ چراکه متأسفانه در سالهای اخیر شاهد افزایش موارد ابتلا در میان جوانان نیز هستیم.
عضو شورای شهر رفیع همچنین به موضوع اشتغال نیروهای بومی اشاره کرد و گفت: جذب نیروهای بومی در حوزه اشتغال یکی از مطالبات جدی مردم منطقه است و این موضوع باید به شکل واقعی و مؤثر مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به نحوه تأمین زمین مورد نیاز برخی پروژهها، اظهار کرد: برای اجرای پروژهها، زمینهای مورد نیاز از برخی صاحبان عرفی اراضی گرفته شده و در مواردی با بدقولی و با کمترین قیمت خریداری شده است؛ این موضوع علاوه بر اینکه تعهدات اجتماعی شرکتها را محقق نکرده، موجب ایجاد تنش اجتماعی در منطقه شده است.
سواری افزود: در حال حاضر ۲۸ نفر صرفاً به دلیل مطالبهگری در زمینه اشتغال، به دادگاه معرفی و با جریمه نقدی مواجه شدهاند و مشکل آنها تاکنون حل نشده است.
نماینده جامعه محلی هورالعظیم با تأکید بر ضرورت حضور مسئولان در منطقه برای تصمیمگیری درباره مسائل تالاب، گفت: همانطور که دکتر محمودی نیز اشاره کردند، تصمیمگیری درباره مناطق مجاور تالاب و محل فعالیت شرکتهای نفتی، بدون درک شرایط بیماران و آسیبدیدگان و بدون حضور در منطقه، منطقی نیست.
وی خطاب به مسئولان ادارهکل حفاظت محیط زیست خوزستان اظهار کرد: انتظار ما از ادارهکل محیط زیست بیشتر است و این مجموعه باید نسبت به وضعیت تالاب هورالعظیم حساسیت بیشتری داشته باشد و با جدیت بیشتری موضوع را دنبال کند.
سواری در ادامه با طرح پرسشهایی از مسئولان محیط زیست گفت: چرا تاکنون ادارهکل حفاظت محیط زیست نسبت به ثبت تالاب هورالعظیم در کنوانسیون رامسر جدیت لازم را به خرج نداده است؟ همچنین آیا ادارهکل برای بهبود وضعیت تالاب، در قبال خسارات ناشی از فعالیتهای نفتی یا کاهش حقابه تالاب، مبالغی دریافت کرده است یا خیر؟
وی افزود: اگر چنین مبالغی دریافت شده است، باید مشخص شود چه برنامه و طرحی برای هزینهکرد آن در راستای بهبود وضعیت هورالعظیم و جبران آسیبهای واردشده به تالاب در نظر گرفته شده است.
آذری: اگر دستورات معاون اول درباره هورالعظیم اجرا میشد، وضعیت تالاب بهتر بود
نرگس آذری، دبیر بخش محیط زیست معاونت راهبردی ریاست جمهوری، با اشاره به آتشسوزیهای گسترده در تالاب هورالعظیم در سال گذشته، اظهار کرد: سال گذشته برای چندین ماه شاهد آتشسوزی در تالاب هورالعظیم بودیم و در همان مقطع این موضوع را پیگیری و به رئیسجمهور نیز منتقل کردیم.
وی افزود: در آن زمان انتظار میرفت شرکت نفت، سازمان حفاظت محیط زیست و سایر دستگاهها و شرکتهای مرتبط، نقش خود را در قبال هورالعظیم ایفا کنند و صدای این تالاب به دولت برسد، اما متأسفانه این موضوع به میزانی که لازم بود مورد توجه و پیگیری قرار نگرفت.
آذری با بیان اینکه بخشی از مشکلات امروز حاصل انباشت بیتوجهیهای گذشته است، گفت: ممکن است این مسئله لزوماً به معنای بیتوجهی دستگاهها نباشد، اما در مقاطعی میزان توجه و پیگیری لازم نسبت به هورالعظیم صورت نگرفت و همین مسئله به احساس کمتوجهی در میان مردم و فعالان منطقه منجر شده است.
دبیر بخش محیط زیست معاونت راهبردی ریاست جمهوری ادامه داد: معاون اول رئیسجمهور در همان مقطع، موضوع هورالعظیم را ابلاغ و جلساتی را برای رسیدگی به وضعیت این تالاب برگزار و دستوراتی نیز صادر کرد.
وی افزود: در این جلسه نیز مطرح شد که اگر همان دستورات معاون اول رئیسجمهور تاکنون اجرا یا بهطور جدی پیگیری شده بود، شاید امروز وضعیت هورالعظیم بهتر بود.
آذری با تأکید بر ضرورت پیگیری مصوبات و دستورات مربوط به هورالعظیم اظهار کرد: اگر این گفتوگوها و پیگیریها از همان زمان به شکل مستمر ادامه پیدا میکرد، مردم نیز توجه و اهتمام دولت نسبت به مسائل هورالعظیم را بیشتر احساس میکردند، اما متأسفانه دستورات صادرشده از سوی دستگاههای مربوطه به شکل مطلوب پیگیری نشد.
وی ابراز امیدواری کرد: این نشست به شنیدهشدن صدای فعالان محیط زیست و مردم خوزستان منجر شود و گفت: خوشحالم که امروز فرصتی فراهم شد تا صدای فعالان و مردم منطقه را بشنویم و امیدوارم حاصل این جلسه، توجه و پیگیری جدیتر مسائل هورالعظیم باشد.
موحدی: هورالعظیم زنجیرهای از مشکلات است و یک دستگاه پاسخگوی آن نیست
موحدی، مدیرکل پایش، ارزیابی و اجرای سیاستهای ملی در معاونت اجرایی رئیسجمهور، با قدردانی از برگزاری نشست گفتوگوی مسئلهمحور با جامعه مدنی، اظهار کرد: در جلسات پیشین نیز در خدمت نمایندگان مردم بودیم و پس از شنیدن مسائل مطرحشده در حوزههای مختلف، از جمله آموزش و پرورش، توانستیم به چند شاخص مشخص برسیم که در پروژه داشبوردهای رصد رئیسجمهور مورد استفاده قرار گرفت.
وی افزود: در این داشبوردها، شاخصهایی در سطح کشور و استانها ارزیابی و رصد میشود و نتایج این ارزیابیها میتواند بر سیاستهایی که قرار است در بخشهای مختلف اتخاذ شود، تأثیر بگذارد.
موحدی با اشاره به مباحث مطرحشده درباره هورالعظیم گفت: برداشت من از صحبتهای دوستان این است که مسئله اصلی، اختلاف بر سر توسعه میدان نفتی سهراب نیست، بلکه موضوع اصلی به خود تالاب و مجموعهای از مسائل مرتبط با آن بازمیگردد.
وی ادامه داد: هورالعظیم یک اکوسیستم است که مسائل مختلفی در آن دخیل است؛ بخشی از مشکلات به آب و هوا، بخشی به وضعیت حوزه آبریز، بخشی به فعالیتهای نفتی و محیط زیست و بخش دیگری نیز به حریم تالاب، آتشسوزیها و مسائل مرتبط با مرز عراق بازمیگردد.
مدیرکل پایش، ارزیابی و اجرای سیاستهای ملی در معاونت اجرایی رئیسجمهور تأکید کرد: وقتی با یک زنجیره از مشکلات مواجه هستیم، طبیعتاً یک دستگاه بهتنهایی پاسخگوی همه مسائل نخواهد بود و حل این مشکلات نیازمند همکاری و هماهنگی مجموعهای از دستگاههاست.
موحدی با اشاره به حضور نمایندگان دستگاههای مختلف در این نشست، گفت: درخواست من این است که نمایندگان سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت نفت، وزارت نیرو و وزارت جهاد کشاورزی به پرسشهای مطرحشده پاسخ دهند و یا دستکم روی موضوعات اصلی متمرکز شوند تا برای فعالان محیط زیست شفافسازی لازم صورت گیرد و معاونت اجرایی نیز بتواند مسائل را با تمرکز بیشتری دنبال کند.
وی افزود: از سازمان حفاظت محیط زیست انتظار میرود نتایج گزارشهای ارزیابی و مطالعات انجامشده درباره هورالعظیم را بهطور شفاف اعلام کند و توضیح دهد این مطالعات به چه نتایجی رسیدهاند و شروط مربوط به اعطای مجوز به وزارت نفت چه بوده است.
موحدی خطاب به نماینده وزارت نیرو نیز خواست درباره وضعیت حقابه و کسری آب هورالعظیم توضیح شفاف ارائه شود و مشخص شود چه میزان از این کسری ناشی از کمبود منابع آبی و چه میزان ناشی از تخصیص آب به مصارف دیگر بوده است.
وی ادامه داد: همچنین لازم است مشخص شود میزان آب تخصیصیافته به تالاب چه مقدار بوده و در عمل چه میزان آب وارد محدوده هورالعظیم شده است.
مدیرکل پایش، ارزیابی و اجرای سیاستهای ملی در معاونت اجرایی رئیسجمهور همچنین از نماینده وزارت جهاد کشاورزی خواست درباره وضعیت کشت و محصولات آببر در منطقه شفافسازی کند و گفت: باید مشخص شود سطح زیرکشت مصوب در این منطقه چه میزان بوده، چه میزان از کشتها توسط مردم محلی انجام شده و مشکلات موجود در این زمینه چیست.
موحدی گفت: اگر این موضوعات بهصورت شفاف مشخص شود، میتوان به مسئله اصلی و گلوگاههای موجود رسید و در ادامه، معاونت اجرایی رئیسجمهور و سایر دستگاههای مرتبط میتوانند برای حل این گلوگاهها بهصورت متمرکز جلسه برگزار و تصمیمگیری کنند.
قائمپناه: بهرهوری پایین آب در کشاورزی قابل تداوم نیست/ نباید با طبیعت وارد جنگ شویم
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور و سرپرست نهاد ریاستجمهوری با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به محیط زیست، گفت: بخش قابل توجهی از مشکلات زیستمحیطی نتیجه رفتار خشونتآمیز انسان با طبیعت است و باید در سیاستگذاریها، پیوست «عدم خشونت با طبیعت» مورد توجه قرار گیرد.
قائمپناه اظهار کرد: انسان برای تأمین نیازهای زندگی و توسعه، گاهی به طبیعت خشونت میکند؛ استفاده نادرست از منابع نفتی و انرژی، آلودگی هوا، آلوده کردن آبها و برداشت بیرویه از منابع زیرزمینی نمونههایی از این رفتار است که در نهایت آسیب آن به خود انسان بازمیگردد.
وی افزود: امروز حدود ۴۰۰ هزار حلقه چاه غیرمجاز ایجاد شده و رودخانهها و منابع آبی نیز در معرض آلودگی و برداشتهای بیرویه قرار دارند؛ بنابراین اگر میخواهیم زندگی پایدار و سالمی داشته باشیم، دولت و جامعه باید درباره نحوه مواجهه با طبیعت هماندیشی کنند.
معاون اجرایی رئیسجمهور با اشاره به پیامدهای آلودگی هوا و گردوغبار تصریح کرد: کودکان، سالمندان و دیگر اقشار جامعه از آلودگی هوا آسیب میبینند و بخشی از گردوغبار نیز ناشی از خشک شدن تالابها در کشورهای مختلف از جمله عراق، ترکیه و ایران است؛ این مسئله دیگر محدود به یک کشور نیست و به یک گرفتاری جهانی تبدیل شده است.
قائمپناه ادامه داد: ما نیز در ایران بخشی از این چرخه هستیم؛ زمانی که مسیر رودخانهها را مسدود میکنیم یا در بستر رودخانه ساختوساز انجام میدهیم، در واقع با طبیعت وارد جنگ شدهایم و باید این نگاه را اصلاح کنیم.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به «پیوست عدم خشونت با طبیعت» در برنامههای دولت گفت: چه در بخش کشاورزی و چه در سایر حوزهها باید بررسی کنیم که اقدامات ما چه اثری بر محیط زیست و در نهایت بر زندگی خودمان دارد. عدم خشونت با طبیعت در واقع به معنای عدم خشونت با خودمان است.
معاون اجرایی رئیسجمهور خاطرنشان کرد: ممکن است فردی با دغدغه محیط زیست، همزمان در بخش کشاورزی به دنبال توسعه کشت محصولی باشد که با ظرفیتهای آبی منطقه سازگار نیست؛ بنابراین لازم است نگاه ما تغییر کند و میان نیازهای اقتصادی، معیشت مردم و ظرفیتهای طبیعی کشور توازن ایجاد شود.
قائمپناه با اشاره به وضعیت مصرف آب در بخش کشاورزی اظهار کرد: از حدود ۹۲ میلیارد مترمکعب آبی که در کشور قابل استحصال است، بخش قابل توجهی در بخش کشاورزی مصرف میشود و در نیم قرن گذشته حدود ۲۵ میلیارد مترمکعب آب وارد خوزستان شده است، اما مسئله اصلی این است که از این میزان آب چه میزان ارزش اقتصادی و تولید ناخالص ملی ایجاد میکنیم.
وی افزود: تولید ناخالص داخلی به ازای هر مترمکعب آب در ایران حدود ۵ دلار است، در حالی که این رقم در جهان حدود ۲۲ دلار و در برخی کشورهای اروپایی نزدیک به ۴۰ دلار است؛ بنابراین بهرهوری آب در کشور و بهویژه در برخی مناطق مانند خوزستان بسیار پایین است.
قائمپناه تصریح کرد: وقتی بهرهوری آب پایین باشد، صرف افزایش مصرف آب نمیتواند مشکلات معیشتی کشاورزان را حل کند؛ باید تلاش کنیم به جای افزایش مصرف، بهرهوری را افزایش دهیم و الگوی کشت و شیوه استفاده از منابع آبی را اصلاح کنیم.
وی همچنین با انتقاد از نگاه «هدررفت آب» درباره ورود آب رودخانهها به دریا گفت: نباید تصور کنیم آبی که وارد دریا میشود، هدر رفته است. آب باید به دریا برسد و بخشی از چرخه طبیعی محیط زیست است؛ اگر رودخانهای مانند کارون را خشک کنیم، دیگر خوزستان آباد نخواهد بود، چراکه یکی از زیباییها و ظرفیتهای اصلی خوزستان همین رودخانهها هستند.
معاون اجرایی رئیسجمهور ادامه داد: اخیراً فردی از یکی از استانهای بالادست مطرح میکرد که قصد احداث سد دارد و استدلالش این بود که آب رودخانه هدر میرود. باید پرسید این آب پس از عبور از سد قرار است کجا برود و چه اثری بر پاییندست خواهد داشت؟ اگر با همین نگاه پیش برویم، ممکن است همان اتفاقی که برای برخی رودخانههای خشکشده افتاده، برای کارون نیز رخ دهد.
قائمپناه با بیان اینکه باید نگاه خود را نسبت به رودخانهها و منابع آبی اصلاح کنیم، گفت: آب رودخانه نباید صرفاً بهعنوان منبعی برای ذخیرهسازی یا مصرف دیده شود؛ رودخانه بخشی از حیات سرزمین است و جریان طبیعی آب برای محیط زیست ضرورت دارد.
وی با اشاره به تغییر چهره برخی شهرهای ایران در دهههای گذشته خاطرنشان کرد: بسیاری از شهرهای کشور در گذشته رودخانههایی داشتند که بخشی از هویت و زیبایی شهر بودند. به عنوان نمونه، در تبریز پیش از انقلاب رودخانهای در کنار دانشگاه جریان داشت، اما امروز مسیر آن به اتوبان تبدیل شده است.
معاون اجرایی رئیسجمهور در پایان با قدردانی از فعالان و دغدغهمندان محیط زیست گفت: مدیریت نیازهای جامعه در کنار محیط زیستی که هر روز در معرض تخریب بیشتری قرار دارد، کار دشواری است. باید هم نیاز و رفاه مردم را تأمین کنیم و هم آینده خودمان را نسوزانیم؛ چراکه اگر امروز طبیعت را تخریب کنیم، در نهایت آسیب آن به خودمان و فرزندانمان بازخواهد گشت.
ارسال دیدگاه